ΟΙ ΘΡΑΚΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΞΙΦΟΥΛΚΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΔΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

Το 1922 η Βουλγαρία ζητούσε από την Αντάντ, αυτονομία ολόκληρης της Θράκης, από την Κωνσταντινούπολη έως το Νέστο!!!

*Το διαβιβαστικό έγγραφο γνωστοποίησης για την αποστολή του βουλγαρικού υπομνήματος.

 

 

*Το Βουλγαρικό υπόμνημα προ την Αντάντ,

όταν η Ελλάδα σφάδαζε το 1922,

σε Θράκη και Μικρά Ασία

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

            Το φθινόπωρο του 1922, η Ελλάδα αντιμετώπιζε τεράστια προβλήματα. Ήταν η  Μικρασιατική Καταστροφή με την απώλεια των μικρασιατικών εδαφών αλλά και της Ανατολικής Θράκης, η δραματική ανθρωπιστική κρίση από τα κύματα της προσφυγιάς, η κακή οικονομική κατάσταση του κράτους από την συνεχή συμμετοχή σε πολέμους από το 1912 και τέλος η κατάρρευση της αξιοπιστίας της διεθνώς, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας. Ταυτόχρονα η χώρα, αντιμετώπιζε πρωτοφανή αναφυόμενα προβλήματα από τα ποικίλα άλλα προβλήματα, που ήταν η κληρονομιά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή. Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα δημιουργούσαν τα γειτονικά κράτη που εποφθαλμιούσαν τμήματα της ελληνικής επικράτειας. 

            Στις 28 Σεπτεμβρίου 1922, δηλαδή όταν η Ελλάδα σφάδαζε, στα Μουδανιά, στη Σμύρνη και στα λιμάνια και τους σταθμούς όπου αποβιβάζονταν οι κατατρεγμένοι πρόσφυγες, η Βουλγαρία έκανε μια ακόμα κίνηση αρπαγής εδαφών της Ελλάδας. Με διακοίνωσή της προς τις δυνάμεις της Αντάντ, ζητούσε να δημιουργηθεί αυτόνομη Θράκη, από την ενδοχώρα, όπως βλέπουμε το χάρτη,  αριστερά, της Κωνσταντινούπολης έως το Νέστο!!!

Η Αμερικανική πρεσβεία της Σόφιας, με έγγραφό της γνωστοποίησε την βουλγαρική απαίτηση, στο Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Συγκεκριμένα με έγγραφο που υπέγραφε  ο Herschel V. Johnson προσωρινός επιτετραμμένος, ανέφερε ότι οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της Βουλγαρίας στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη επέδωσαν για τις αντίστοιχες κυβερνήσεις το υπόμνημα των Βουλγάρων. Η ενημέρωση της Ουάσιγκτον έγινε με περιληπτικό υπόμνημα το οποίo φέρει τον τίτλο PRO-MEMORIA και είναι το ακόλουθο:

Η πολιτική αντίληψη, όταν υποχρεωθήκαμε να δεχτούμε το 1922, τους όρους της Διάσκεψης των Μουδανιών και την βίαιη απώλεια της Ανατολικής Θράκης

*Οι στρατηγοί της Αντάντ, στα Μουδανιά, που καταδίκασαν την Ανατολική Θράκη. 

Από δεξιά Σαρλ Σαρπύ (Γαλλία), σερ Τσαρλς Χάρρινγκτον (Αγγλία) και Ενρίκο Μομπέλι (Ιταλία) 

 

 

*Η ρωσική ενίσχυση του Κεμάλ

*Αποκαλυπτικές αναφορές

              

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Το «Εθνικό Σύμφωνο» της Τουρκίας υπήρξε το βασικό στρατηγικό δόγμα της Τουρκίας το 1922, που συχνά αναβιώνει και σήμερα ανάμεσα στις εθνικιστικές ενέργειες του βαθέος Τουρκικού κράτους και στις ανιστόρητες κορώνες των πολιτικών της, που εκφράζουν τις θεωρίες της Γαλάζιας Πατρίδας.

               Το πνεύμα αυτό κυριάρχησε το 1922, την εποχή της καταραμένης Διάσκεψης των Μουδανιών. Είναι ενδιαφέρουσα η πολιτική αντίληψη της εποχής, όπως αυτή διαφαίνεται από τις γνώμες που εκφράζονταν όχι μόνο δημόσια, αλλά και σε υπηρεσιακό επίπεδο πίσω από τις κλειστές πόρτες.

               Στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία, έχουν διασωθεί διάφορα έγγραφα, που περιγράφουν την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης. Μια τέτοια σταχυολόγηση θα δούμε σήμερα, επιχειρώντας να προσεγγίσουμε, με πληροφορίες, που εκφεύγουν από τις δραματικές αφηγήσεις όσων έζησαν εκείνα τα φοβέρα γεγονότα, διωγμένοι από τις πανάρχαιες εστίες τους.

Αρχικά εντοπίσαμε αναφορές κυρίως στρατιωτικών παραγόντων, που βρέθηκαν στην ευρύτερη περιοχή και ενημέρωναν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στις 21 Σεπτεμβρίου (ν.η.) 1922 είχαμε μια συνάντηση μεταξύ δύο παραγόντων, Υπάτων Αρμοστών στην Κωνσταντινούπολη,  που εκπροσωπούσαν συμμαχικές χώρες, του ναυάρχου Μπρίστολ (Admiral Bristol) και του στρατηγού Πελλέ (General Pelle).

Αν είχαμε την Ανατολική Θράκη, θα γλιτώναμε την πείνα της Κατοχής…

*Απόσπασμα από το υπόμνημα του πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, τον Ιούνιο του 1942

*Μια επισήμανση του Εμμ. Τσουδερού το 1942,

προς τον πρόεδρο τον ΗΠΑ Φρ. Ρούζβελτ

*Φοβερά φωτογραφικά ντοκουμέντα

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Η μεγάλη πείνα της Κατοχής, που κράτησε από το 1941 έως το 1944, ήταν μια από τις πιο δραματικές περιόδους της Ιστορίας με χιλιάδες νεκρούς και όπως έγραψε ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ συγκρίνεται με εκείνη τη ς εποχής του Πελοποννησιακού Πολέμου, που εξολόθρευσε τους κατοίκους της Αθήνας του Περικλή. Και μόνο ένας, εκείνα τα μαύρα χρόνια θυμήθηκε, πώς αν δεν είχαμε χάσει το 1922 την Ανατολική Θράκη δεν θα υπήρχε τέτοιος λιμός.

Η πείνα της Κατοχής κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής της χώρας μας από τις δυνάμεις του Άξονα υπήρξε κατά πρώτο λόγο, το αποτέλεσμα κυρίως των αυθαιρεσιών των κατακτητών. Τα περισσότερα θύματα ήταν στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας ιδιαίτερα τα δύο πρώτα χρόνια. Στην Αθήνα και στον Πειραιά, υπολογίζεται ότι οι νεκροί από τον λιμό έφτασαν τους 63.734, ενώ τα συνολικά θύματα σε όλη την Ελλάδα τους 100.000.

Είναι γνωστό, πως από τα μέσα Μαΐου του 1941, αξιωματούχοι του Γραφείου Πολεμικής Οικονομίας της Βέρμαχτ κατέσχεσαν τα διαθέσιμα εμπορεύματα και τα βιομηχανικά προϊόντα, προκειμένου να τα αποστείλουν στη Ναζιστική Γερμανία και στις δυνάμεις τους στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Οι παραδοσιακοί σιτοβολώνες- όπως και της Θεσσαλίας- ήταν οι εύφορες πεδιάδες της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, που τροφοδοτούσαν με σιτάρι, ολόκληρη την χώρα προπολεμικά, το 1941- 1944, είχαν βρεθεί υπό βουλγαρική κατοχή. Οι βουλγαρικές Αρχές δεν είχαν καμία διάθεση να διοχετεύσουν την παραγωγή προς την υπόλοιπη χώρα, αλλά τη μετέφεραν στο εσωτερικό της Βουλγαρίας.

Αγνοήθηκε στη Θράκη, ο Χεμινγουέι, που έκανε διεθνώς γνωστό το δράμα της βίαιης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης

*Φωτογραφία του Έρνεστ Χεμινγουέι, από το διαβατήριο, που χρησιμοποιούσε το 1922-1923, δηλαδή τις μέρες του δράματος της Ανατολικής Θράκης. Ήταν τότε 23 ετών.

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Αναλογίζομαι πολλές φορές, πόσο άδικοι υπήρξαμε εμείς οι Θράκες, προς το πρόσωπο του Νομπελίστα λογοτέχνη Έρνεστ Χεμινγουέι, που με τις συγκλονιστικές ανταποκρίσεις του έκανε γνωστό διεθνώς, το δράμα της βίαιης εκρίζωσης του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης το 1922, όταν η περιοχή εκείνη, ελληνική από αρχαιοτάτων χρόνων, παραχωρήθηκε από τους συμμάχους της Αντάντ, αμαχητί στην Τουρκία.

Ορισμένοι, θυμόμαστε εκείνες τις ιστορικές ανταποκρίσεις του, αλλά κανένας από τους θεσμούς (κράτος, αυτοδιοίκηση, άλλοι φορείς κ.λπ.) δεν έχει κάνει το παραμικρό για να τιμήσει την προσφορά του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα. Κάποιες υπενθυμίσεις για το χρέος μας αυτό, που έγιναν κατά καιρούς, από διάφορα πρόσωπα, δεν συγκίνησαν τους αρμόδιους. Ούτε σε κανένα δρόμο δόθηκε το όνομα του, ούτε σε κανένα τοπωνύμιο. Δεν στήθηκε καμιά προτομή, ούτε καμιά αναθηματική στήλη. Τίποτα…

               Και όμως, οι ανταποκρίσεις του υπήρξαν σημαντικές, επειδή αποτύπωσαν τότε το κλίμα της εποχής, την φοβερή προσφυγιά και την άδικη παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Και όλα αυτά τον Οκτώβριο του 1922. Από τα στοιχεία που υπάρχουν, γνωρίζουμε ότι  ο Χεμινγουέι μεταξύ 20-30 Σεπτεμβρίου 1922 ήταν στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια από 3-11 Οκτωβρίου, βρέθηκε στα Μουδανιά. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και ως Συνθήκη των Μουδανιών) ήταν μια συμφωνία ανακωχής, που υπογράφηκε στις 11 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά της μεταξύ της Τουρκίας και των νικητριών δυνάμεων της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) ενώ ο εκπρόσωπος της Ελλάδας υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, που έφτασε με μια σχετική καθυστέρηση, βρέθηκε προ τετελεσμένων και δεν υπέγραψε το σχετικό πρωτόκολλο.

Ο Χεμινγουέι στα μέσα Οκτωβρίου 1922 μετέβη στο Μουρατλί, σημαντικό σιδηροδρομικό  σταθμό και κατόπιν στην Αδριανούπολη απ’ όπου κατέγραψε την υποχρεωτική αποχώρηση του ελληνικού στρατού και τη βίαιη εκδίωξη των χριστιανών.  Στις 18 Οκτωβρίου 1922 φαίνεται να αναχώρησε από το σταθμό του Καραγάτς, με το τρένο  Οριάν Εξπρές με προορισμό το Παρίσι.

Αυθαιρεσίες κατά Θρακών από τους Νεότουρκους

*Νεότουρκοι

 

*Ένα «ηχηρό» και άγνωστο

 ντοκουμέντο από την Αδριανούπολη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Οι Νεότουρκοι, υπήρξαν μια ακόμα μαύρη σελίδα στην ιστορία της καταπίεσης  των λαών, που βρέθηκαν να είναι υπόδουλοι των Οθωμανών. Λαοί, που εξαπατήθηκαν αρχικά από το σύνθημα των Νεοτούρκων “Πατρίδα, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα” και σύντομα βρέθηκαν να αγωνίζονται να επιβιώσουν μέσα από βάρβαρες γενοκτονικές πολιτικές. Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλες εθνικές ομάδες. Όλοι, υπήρξαν τα θύματα Γενοκτονιών, αποτέλεσμα της πολιτικής των Νεοτούρκων.

               Μια τέτοια ιστορία θα αφηγηθούμε, ελάχιστο δείγμα της βάρβαρης αντίληψης του κατακτητή και την φοβερή ιδιοτέλεια, ενός εκάστου από αυτούς.

               Σήμερα, όταν λέμε Νεότουρκοι, εννοούμε το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» που είχε κάνει την εμφάνισή  του στην Θεσσαλονίκη το 1908. Οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες και ανάγονται στο 1876. Κύριες επιδιώξεις του κινήματος, ήταν να καταλυθεί η απολυταρχία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου κράτους, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Στο κόμμα αυτό εντάχθηκαν μορφωμένοι αξιωματικοί, πολιτικοί, αστοί και διανοούμενοι.

Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 με τις αρχικά φιλελεύθερες επαγγελίες του επηρέασε ποικιλοτρόπως την κατάσταση των αλύτρωτων Ελλήνων και οδήγησε στον τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα και τη δράση Ελλήνων αξιωματικών στη Μακεδονία κυρίως. Η Ελληνική κυβέρνηση ανακάλεσε τον Ιούνιο του 1908 όσους αξιωματικούς βρίσκονταν ακόμα στη Μακεδονία.

Σύντομα όμως οι Νεότουρκοι πέταξαν το υποτιθέμενο δημοκρατικό προσωπείο τους και επιχείρησαν να εκτουρκίσουν βίαια όλους τους υπόδουλους λαούς. Η πολιτική αυτή διατυπώθηκε με σαφήνεια στο πρώτο ανοιχτό συνέδριο του Κόμματος Ένωση και Πρόοδος, που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο- Οκτώβριο του 1911.

Οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές» μέσα από τη δίνη του πολέμου

*Από αριστερά: Ο πρέσβης Κίμων Διαμαντόπουλος και ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Σταύρος Θεοφανίδης στη Νέα Υόρκη (από το  The Ahepan Magazine του 1942).

 

*Η  Ομάδα Ειρηνευτικών Στόχων

των Ευρωπαϊκών Εθνών.

*Μια άγνωστη συνεδρίαση

στη Νέα Υόρκη το 1942.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Είναι γνωστό ότι σήμερα η μοναδική διαφορά που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία σήμερα είναι ο καθορισμός της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα δεν προβάλλει καμιά εδαφική αξίωση, κάτι που αποτελεί πλέον πάγια θέση της χώρας μας από το 1922.

Πριν περάσουμε όμως στη ιστορική αφήγηση, ας ξεκαθαρίσουμε τους όρους ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Το ακρωνύμιο ΑΟΖ σχηματίζεται από τα αρχικά των λέξεων Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Πρόκειται για τη θαλάσσια έκταση, μέσα στην οποία ένα κράτος παράκτιο κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλου είδους εκμετάλλευσης των πόρων, που πιθανόν να έχει εκεί η θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας από το νερό και τον άνεμο. Εκτείνεται πέραν της ζώνης των χωρικών υδάτων μιας χώρας, που συνήθως είναι τα 12 ναυτικά μίλια, στα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή.:

Υφαλοκρηπίδα: Πρόκειται για τη θαλάσσια ζώνη παράκτιων κρατών, που εκτείνεται στο τμήμα του θαλάσσιου βυθού και πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι να συναντήσει βάθος 200 μέτρων. Όταν δύο κράτη έχουν θαλάσσια σύνορα σε κοντινή απόσταση όπως η Ελλάδα και η Τουρκία ακολουθείται η μέση γραμμή.

Όλα αυτά αφορούν το σήμερα. Οι κόκκινες γραμμές όμως των εθνικών διεκδικήσεων της Ελλάδας, τέθηκαν ουσιαστικά το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ωστόσο δεν ξεθώριασαν με το πέρασμα των χρόνων και κυρίως κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Ελλάδα βρέθηκε υπό τριπλή εχθρική Κατοχή και η κυβέρνησή της ήταν εξόριστη στο Κάιρο.

Τα έθνη που μάχονταν για την ελευθερία, δεν έπαψαν να έχουν προβληματισμούς για την μεταπολεμική κατάσταση. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

       Ανεπίσημα από πολύ νωρίς είχαν αρχίσει οι επαφές των κρατών για να δημιουργηθεί μια κοινή πλατφόρμα για τις μεταπολεμικές επιδιώξεις όλων. Ήταν αυτή η πλατφόρμα που οδήγησε το 1945 στη δημιουργία του ΟΗΕ.

*Η καταστροφή της Σμύρνης. Οδυνή σελίδα της ιστορίας μας.

Η Ομάδα των Ειρηνευτικών Στόχων

 

       Μια τέτοια επιμέρους προσπάθεια είχε εκδηλωθεί από τις ΗΠΑ το 1942. Μιλάμε για την ξεχασμένη σήμερα Ομάδα για τους Ειρηνευτικούς Στόχους των Ευρωπαϊκών Εθνών.

Η Ομάδα αυτή πραγματοποίησε σειρά συνεδριάσεων για να εξετάσει τους ειρηνευτικούς στόχους των ελεύθερων εθνών μετά τη λήξη του πολέμου. Η δέκατη τέταρτη συνεδρίασή της, έγινε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 1942, στην οδό Ι-5 East 65th Street, της Νέας Υόρκης και αφορούσε τους στόχους και τις προσδοκίες της Ελλάδας.

Παραβρέθηκαν οι  Hamilton Fish Armstrong, εισηγητής- πρόεδρος, καθώς και οι Mose L. Never ερευνητής, Frank Altschu, Illiam Diebold Jr., Allen W. Dulles, Grayson Kirk, Tracy B. Kittredge, Illia P. Maddox, H. Mallory, James G. McDonald, Philip E. Moselv, R. Sharp, George N. Shuster, G. Stine.

 Kαλεσμένοι εκείνης της βραδιάς ήταν ο Σταύρος Θεοφανίδης, υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας και ο Κίμων Π. Διαμαντόπουλος, πρεσβευτής της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρουσιάζοντας τους καλεσμένους της βραδιάς, τον Σταύρο Θεοφανίδη, υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, και τον Κίμωνα Διαμαντόπουλο, που είχε διατελέσει παλαιότερα πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βουλγαρία το 1935) στη Μόσχα το 1950 στην Αλβανία και αλλού, ο πρόεδρος Άρμστρονγκ αναφέρθηκε στην προσωπικότητά τους και στους μεταπολεμικούς στόχους της κατεχόμενης Ελλάδας.

Στην Ορεστιάδα, η παρουσίαση του βιβλίου "Η απώλεια της Ανατολικής Θράκης - Ο φοβερός Οκτώβριος του 1922"

Σε μια κατάμεστη από κόσμο αίθουσα της Βιβλιοθήκης του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως (Ευριπίδου 65, Νέα Ορεστιάδα) πραγματοποιήθηκε το Σάββατο ν11 Οκτωβρίου, η παρουσίαση του βιβλίου του Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη: "Η απώλεια της ανατολικής Θράκης - Ο τρομερός Οκτώβριος του 1923".

 Κεντρικός ομιλητής ήταν ο συγγραφέας Παντελής Αθανασιάδης, ενώ συμμετείχαν και οι Γεώργιος Ρυζιώτης και Δημήτριος Κιηγμάς.

Κατά την παρουσίαση του βιβλίου φωτίστηκαν στιγμές από τις διπλωματικές κινήσεις πριν και κατά την υπογραφή συνθηκών στο Παρίσι, τη Λωζάννη, τα Μουδανιά κατά την περίοδο 1919-1923, οι οποίες οδήγησαν στην άδικη απώλεια της Ανατολικής Θράκης. Τονίστηκαν οι δύσκολες και απάνθρωπες στιγμές που έζησε ο ελληνικός πληθυσμός κατά τη διαδικασία του βίαιου  εκτοπισμού του από τα χωριά και τις πόλεις της Ανατολικής Θράκης από το 1914 (το λεγόμενο «Μαύρο Πάσχα των Θρακών») μέχρι και το 1923, με έμφαση τον στον φοβερό Οκτώβριο του 1922.

Η παρουσίαση ξεκίνησε με προλόγους των προέδρων των τριών συνδιοργανωτών Συλλόγων: του Δημητρίου Κιηγμά, προέδρου του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως, του Αθανασίου Λυμπερίδη, προέδρου του Συλλόγου Απογόνων Καραγατσιανών και Αδριανουπολιτών "Η Ορεστιάδα" και του Ιωάννη Σαρσάκη, προέδρου του " Ιστορικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Διδυμοτείχου Καστροπολίτες - Γνώση και Δράση".

Μετά το πέρας της παρουσίασης του βιβλίου δόθηκε στο κοινό η δυνατότητα για ερωτήσεις προς τον συγγραφέα και ακολούθησε διάλογος.

Το κλίμα στην Αδριανούπολη λίγο πριν από την απελευθέρωση του 1920.

*Ο Γεώργιος Τσαγρής

 

 

*Ανέκδοτες πληροφορίες

*Ο άτυχος Γεώργιος Τσαγρής

*Οι Γάλλοι ήθελαν προτεκτοράτο

 

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Ο Γεώργιος Τσαγρής, έφεδρος υπίατρος το 1920, κατά την εποχή δηλαδή της απελευθέρωσης της Θράκης υπηρετούσε αποσπασμένος στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, στην Αδριανούπολη. Εκτός από τα κύρια καθήκοντα του για την περίθαλψη ασθενών και παροχή φαρμάκων ενημέρωνε κρυφά και τις ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις για την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή όπου υπηρετούσε. Επιπλέον στήριξε αποφασιστικά τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο ενόψει της εισόδου του ελληνικού στρατού στην Αδριανούπολη, τον Ιούλιο του 1920.

               Ο Απρίλιος εκείνης της χρονιάς παρουσίαζε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Είχε αρχίσει με διακήρυξη του Τούρκου συνταγματάρχη Τζαφέρ Ταγιάρ, ότι κηρύσσει την ανεξαρτησία της Θράκης και δεν αναγνωρίζει πλέον την κυβέρνηση του σουλτάνου, η οποία είχε υπογράψει της ανακωχή με τους συμμάχους της Αντάντ.

               Στις 11 Απριλίου όμως, οι ειδήσεις, έδιναν  σάρκα και οστά στα όνειρα των Θρακών. Η Συνδιάσκεψη των πρωθυπουργών στο Σαν Ρέμο, συζήτησε και καθόρισε τα σύνορα των ευρωπαϊκών εδαφών της Τουρκίας. Σε επίσημη ανακοίνωση, η Ελλάδα έπαιρνε ολόκληρη τη Θράκη έως τη γραμμή της Τσατάλτζας καθώς και την Χερσόνησο της Καλλίπολης, η οποία θα αποτελούσε μέρος της κυριαρχίας της, αλλά θα τελούσε υπό τον έλεγχο της Διεθνούς Επιτροπής των Δαρδανελίων. Στην Κωνσταντινούπολη εγκαταστάθηκαν Ύπατοι Αρμοστές των Συμμαχικών Δυνάμεων.

               Στη φάση αυτή ο ρόλος του Τσαγρή, φαίνεται τώρα από σημειώματά του, που βρέθηκαν σε διάφορες καίριες υπηρεσίας και θα αναπτυχθούν παρακάτω.

Ο Γεώργιος Τσαγρής γεννήθηκε στο χωριό Βισταγή του Ρεθύμνου και σταδιοδρόμησε σαν γιατρός.  Έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην απελευθέρωση της Αδριανούπολης τον Ιούλιο του 1920 μαζί με τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο Μετά την απελευθέρωση της Θράκης εξελέγη βουλευτής Αδριανούπολης, την 1^η Νοεμβρίου 1920. Τον φοβερό Οκτώβριο του 1922 όταν εκδιώχθηκε ο Ελληνισμός από τα εδάφη της Ανατολικής Θράκης, ο Τσαγρής μαζί με τους άλλους Θράκες βουλευτές είχε κινηθεί και αυτός σε διάφορες ενέργειες για να προληφθεί αυτή η απώλεια. Είχε αγαπήσει τη Θράκη…

 Επανεξελέγη βουλευτής Ρεθύμνης το 1923- 1925. Διορίσθηκε νομάρχης Ρεθύμνου το 1941.

Υπήρξεν όμως άτυχος. Σκοτώθηκε από βομβαρδισμό των Γερμανών στις 22 Μαΐου 1941, κατά τη διάρκεια της μάχης της Κρήτης.

Και άλλο αποκαλυπτικό έγγραφο για τη συμπεριφορά του Τουρκικού όχλου κατά την εκδίωξη των Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη

*Η περιγραφή επιθέσεων κατά τρένων και σιδηροδρομικών σταθμών

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Η ιστορική έρευνα συνήθως είναι ανεξάντλητη και πολύ συχνά φέρνει στο φως πάντα νέα στοιχεία, που πλουτίζουν τις δέλτους της, αλλά και την δική μας γνώση. Η περιπέτεια που έζησε η Ανατολική Θράκη το 1922, όταν παραδόθηκε αμαχητί στους Τούρκους από τις Μεγάλες Δυνάμεις της Αντάντ, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Διότι η περίπτωση αυτής της ιστορικής περιοχής του Ελληνισμού δεν μελετήθηκε εξαντλητικά από τους ιστορικούς.

Έσχατο παράδειγμα η δημοσιοποίηση αναφορών των μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών, που έδρευαν τότε στην Ανατολική Θράκη και διατάχτηκαν να περάσουν δυτικά του ποταμού Έβρου, δηλαδή στη Δυτική Θράκη. Οι αναφορές αυτές αποτελούν σημαντικά αυθεντικά ντοκουμέντα.

Ντοκουμέντα με μεγάλο ενδιαφέρον, αποτελούν και τα δημοσιογραφικά κείμενα αν και ενίοτε μπορούν να εντοπισθούν υπερβολές για λόγους εντυπωσιασμού ή αποκρύψεις πτυχών των γεγονότων για λόγους πολιτικούς ή άλλους. Ντοκουμέντα μπορούν να χαρακτηρισθούν και ορισμένα λογοτεχνικά κείμενα που περιγράφουν την ατμόσφαιρα κάποιας εποχής, αλλά και εκεί μπορούν να εντοπισθούν ανακρίβειες και υποκειμενισμοί. Τα υπηρεσιακά έγγραφα και ιδίως τα στρατιωτικά συνήθως αποτελούν αυθεντικότερες πηγές. Οι αξιωματικοί που τα υπογράφουν οφείλουν να είναι ακριβείς κατά το δυνατόν, τόσο γιατί έχουν καθήκον, όσο και γιατί οι αναφορές τους αποτελούν και αυτές στοιχεία της περαιτέρω προαγωγής. Πόσο μάλιστα όταν, πρόκειται για αναφορές που σχετίζονται με κρίσιμα γεγονότα…

        Η συνεχής έρευνα λοιπόν, έχει τώρα να παρουσιάσει κάποιες δραματικές πτυχές του Ελληνισμού, όταν το 1922 εκδιώχθηκε βίαια από την Ανατολική Θράκη, όπου ήταν ριζωμένος από χιλιάδες χρόνια. Στις 23 Φεβρουαρίου η ιστοσελίδα αυτή δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Λεπτομερειακή περιγραφή εγκλημάτων του Τουρκικού όχλου κατά των διωγμένων Ελλήνων, τον Οκτώβριο του 1922, στην Ανατολική Θράκη». Νέα έρευνα αποκαλύπτει ένα επί πλέον έγγραφο προερχόμενο από το ΙΙΙ Επιτελικό Γραφείο της Στρατιάς Θράκης. Το έγγραφο αυτό αναφέρεται σε επιθέσεις Τούρκων ατάκτων κατά των συγκοινωνιών, σιδηροδρομικών σταθμών κ.λπ. από τις αρχές Σεπτεμβρίου μέχρι 14 Νοεμβρίου 1922. Από την ανάγνωση της έκθεσης αυτής προκύπτει ότι σε ορισμένες επιθέσεις, συνέπρατταν και Βούλγαροι κομιτατζήδες.

        Η έκθεση αυτή, που συντάχθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1922, προφανώς στην Αλεξανδρούπολη, όπου είχε εγκατασταθεί η Στρατιά Θράκης, με διοικητή τον υποστράτηγο Κωνσταντίνο Νίδερ, βρίσκεται σήμερα στο Ιστορικό και Διπλωματικό Αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών. 

Η ΧΙΙ Μεραρχία για τον διωγμό των Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης. «…ίνα διασώσωσιν την ζωήν και την τιμήν των»!!!

*Η μνημειώδης έκθεση της ΧΙΙ Μεραρχίας 

*Μακρές οδοιπορίες, γυμνοί και νήστεις

*Η τρομερή Οδύσσεια της Ανατολ. Θράκης 

*Η αγαπημένη Μεραρχία των Θρακών  

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης  

 

 

               H ιστορική XII Μεραρχία, που υφίσταται και σήμερα με την ονομασία ΧΙΙ Μηχανοκίνητη Μεραρχία Πεζικού «Έβρου» και εδρεύει στην Αλεξανδρούπολη, είναι ο μεγάλος στρατιωτικός σχηματισμός, που από το 1920 και μετά, συνδέθηκε με ακατάλυτους δεσμούς με τη Θράκη και το λαό της, τόσο σε καιρούς πολέμου, όσο και σε καιρούς της ειρήνης.

          Το Μάιο του 1920, αρχίζει η μεγάλη αγάπη και η σύνδεση της ΧΙΙ Μεραρχίας με τη Θράκη. Η Μεραρχία αυτή που προϋπήρχε από το 1913, συμμετείχε στην της Δυτικής Θράκης, μετά από σκλαβιά περίπου 550 ετών.

            Τον Ιούνιο του 1920 η Μεραρχία μεταφέρθηκε στη Μικρά Ασία και πήρε μέρος σε επιχειρήσεις εναντίον Τούρκων ατάκτων. Τον επόμενο μήνα μεταφέρθηκε στην Θράκη. Από τις 23 Απριλίου 1920 είχε πλέον έδρα την Ξάνθη με διοικητή τον υποστράτηγο Κωνσταντίνο Μαζαράκη- Αινιάν και συμμετείχε μαζί με άλλες μονάδες του ελληνικού στρατού στην απελευθέρωση της Ανατολικής Θράκης. Τότε- μήνας Ιούλιος- ήταν που εισήλθε θριαμβευτικά στην Αδριανούπολη ο Ελληνικός στρατός και ο βασιλεύς των Ελλήνων Αλέξανδρος. Αμέσως μετά την απελευθέρωση άρχισαν να στατεύονται και οι Θράκες. Η ΧΙΙ Μεραρχία είχε επανδρωθεί κυρίως με Θράκες οπλίτες.

          Γρήγορα όμως, ως ετοιμοπόλεμη επαναφέρθηκε στη Μικρά Ασία και πήρε μέρος  σε πολλές μάχες, φθάνοντας έως τον ποταμό Σαγγάριο. Το Μάιο του 1921 (από 29 Μαΐου έως τις 10 Ιουλίου 1921) η Μεραρχία είχε διοικητή τον πρίγκιπα Ανδρέα, παππού του σημερινού βασιλιά της Αγγλίας Κάρολου.

Μετά την άδοξη εγκατάλειψη της Μικράς Ασίας, η ΧΙΙ Μεραρχία διασπάσθηκε και ένα τμήμα της έφθασε στην Ανατολική Θράκη και κυρίως στις περιοχές της Χαιρέπολης (Χαϋράμπολου σήμερα) και της Τυρολόης (Τσορλού σήμερα). Από εκεί, έφτασε στις Φέρες όπου ανασυγκροτήθηκε και παρέμεινε εκεί μέχρι της υπογραφής της συνθήκης Ειρήνης, το 1923. Στη συνέχεια ανέλαβε τον τομέα προκάλυψης στη ζώνη του Διδυμοτείχου. Αργότερα και μέχρι το έτος 1940, αλλά και μέχρι σήμερα η ΧΙΙ Μεραρχία παρέμεινε στη Θράκη.

Λεπτομερειακή περιγραφή εγκλημάτων του Τουρκικού όχλου κατά των διωγμένων Ελλήνων, τον Οκτώβριο του 1922, στην Ανατολική Θράκη

*Η έκθεση της III Μεραρχίας με τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα

*Ντοκουμέντο της ΙΙΙ Μεραρχίας 

*Το σύνθημα «γιάγμα, κεσίμ γιασίμ».

*Ακατάσχετη λεηλασία σε ελληνικά σπίτια

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

Η III Μεραρχία, που τον φοβερό Οκτώβριο του 1922 βρέθηκε στην Ανατολική Θράκη, εκτός από την καταπληκτική σε αφήγηση λεπτομερειακή περιγραφή των τραγικών γεγονότων  της εκκένωσης, από τον Μέραρχο Βλάση Τσιρογιάννη (Βλέπε σχετικά στο https://sitalkisking.blogspot.com/2025/02/blog-post_16.html) έχει αφήσει ως ιστορική παρακαταθήκη και ένα άλλο ντοκουμέντο μεγάλης αξίας.

Πρόκειται για μια αναλυτική περιγραφή των εγκλημάτων, που πραγματοποίησε ο τουρκικός όχλος εις βάρος των Ελλήνων, οι οποίοι είτε με τα βοϊδάμαξα είτε με τα πόδια προσπαθούσαν να περάσουν τον ποταμό Έβρο, για να βρεθούν διωγμένοι στην ελεύθερη Ελλάδα.

Είναι γνωστό με τη συνθήκη των Μουδανιών, που λειτούργησε ως ταφόπετρα της Μεγάλης Ιδέας, αποφασίσθηκε οι στρατοί Ελλάδας και Τουρκίας να μην βρεθούν αντιμέτωποι στην Ανατολικής Θράκη, για να μην επαναληφθούν οι συγκρούσεις. Για το λόγο αυτό αναπτύχθηκαν συμμαχικές στρατιωτικές δυνάμεις για λόγους τάξης και ασφάλειας. Όμως καμία τάξη δεν υπήρξε και καμία ασφάλεια. Άλλωστε όλοι οι παράγοντες στρατιωτικοί και πολιτικοί αντιλαμβάνονταν ότι οι δυνάμεις αυτές δεν ήταν επαρκείς ούτε ικανές να εξασφαλίσουν την ευταξία στη διαδικασία της εκκένωσης. Γιατί οι σύμμαχοί στρατηγοί στα Μουδανιά, θέλοντας να παραδώσουν περιοχή αυτή στον Μουσταφά Κεμάλ, δεν υπολόγισαν έναν άγνωστο γι’ αυτούς παράγοντα, τον Τουρκικό όχλο!!!

Είναι γνωστό, ότι οι Τούρκοι μεταβάλλονται πολύ γρήγορα από φιλήσυχοι πολίτες σε επιθετική μάζα με αρπακτικά και δολοφονικά ένστικτα. Και αυτό φάνηκε από την πρώτη μέρα της εκκένωσης, όταν από τα χωριά από τα οποία περνούσαν οι φάλαγγες των άτυχων προσφύγων ξεπρόβαλλαν αγριεμένοι Τούρκοι, για να αρπάξουν ότι βρουν, να ατιμάσουν και αν χρειαστεί να σκοτώσουν. Ιστορικά την τάση αυτή των Τούρκων έχει απεικονίσει ένα σύνθημα τριών λέξεων που χρησιμοποιήθηκε στα χρόνια των διωγμών κατά των Ελλήνων. «Γιάγμα, γιασίμ, κεσίμ». (Yagma, kesim, yasim). Η τρομακτική αυτή φράση στα χείλη του όχλου σήμαινε «Λεηλασία, σφαγή, καταστροφή».  Ένα εφιαλτικό σύνθημα, που πήγαζε θα έλεγε κανείς από τα σπλάχνα τους, από τα βάθη του DNA τους, όταν διαμορφώνονταν οι κατάλληλες συνθήκες.

Ανατολική Θράκη: Έφυγαν με φοβερή βροχή… «άλλαι δε γεννώσι καθ’ οδόν». Σε μια νύχτα υπό βροχή γέννησαν έξι γυναίκες στην Τυρολόη!!!

* Η κεφαλίδα της συγκλονιστικής έκθεσης του Μέραρχου Βλάση Τσιρογιάννη

 

* Η συγκλονιστική έκθεση Τσιρογιάννη

*Δάκρυσε και ο Νάνσεν στην Θράκη

*Γεννούσαν στο ύπαιθρο υπό βροχή

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

               Ο Βλάσης Τσιρογιάννης, υπήρξε ένας εξαίρετος αξιωματικός, που πολέμησε  για να μεγαλώσει η Ελλάδα. Αλλά με πόνο ψυχής έζησε τον Οκτώβριο του 1922 και τα γεγονότα, που συρρίκνωσαν την Ελλάδα, με την ουσιαστική παράδοση της Ανατολικής Θράκης στους Τούρκους, που δεν πολέμησαν για να την πάρουν. Παράδοση, που ανέλαβαν και διεκπεραίωσαν οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής.

               Ο Τσιρογιάννης, που γεννήθηκε στην Αμφιλοχία το 1872, κατατάχθηκε αρχικά ως εθελοντής στον Ελληνικό Στρατό και πήρε μέρος στον ατυχή Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897. Φοίτησε σε στρατιωτικές σχολές και το 1904 πήγε στη Μακεδονία όπου έδρασε στην περιοχή της Στρώμνιτσας με το ψευδώνυμο Ντάλης.

               Πολέμησε στους Βαλκανικούς Πολέμους ως ταγματάρχης, ενώ στην Μικρασιατική Εκστρατεία ήταν διοικητής μεικτού αποσπάσματος στην κατάληψη της Κιουτάχειας, Ως αρχηγός Πεζικού της ΙΧ Μεραρχίας πολέμησε στα Σαγγάριο και στη συνέχεια απομακρύνθηκε από το Στράτευμα για λόγους πολιτικούς. Επανήλθε το 1922 όταν οι συνταγματάρχες Πλαστήρας και Γονατάς ανέτρεψαν την κυβέρνηση της Αθήνας και τοποθετήθηκε ως διοικητής της ΙΙΙ Μεραρχίας Πεζικού στη Θράκη. Πέθανε το 1928.

               Όταν όλα είχαν τελειώσει στη Δυτική Θράκη και το Στράτευμα μαζί με τους Έλληνες της Ανατολικής Θράκης, είχαν περάσει δυτικά του Έβρου, οι διοικητές των μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών συνέταξαν εκθέσεις για την τραγωδία της εκδίωξης του Ελληνισμού από εκείνο το κομμάτι που σήμερα στους χάρτες το ονομάζουν Ευρωπαϊκή Τουρκία!!! «Ευρωπαϊκή»…

               Ο Τσιρογιάννης, υπέβαλε στο Β’  Σώμα Στρατού με ημερομηνία 20 Νοεμβρίου έκθεση για τις θυσίες και τα δεινοπαθήματα των Θρακών, που διώχτηκαν από τις πατρίδες τους.

               Η έκθεση αυτή ίσως είναι, από καλύτερα κείμενα που έχουν γραφεί για την απώλεια της Ανατολικής Θράκης. Με ακριβείς περιγραφές για τα επιμέρους γεγονότα, με συγκινητική προσέγγιση στα βάσανα του κόσμου αποτελεί ένα μνημειώδες ντοκουμέντο, αυθεντικό, αλλά και σπαρακτικό. Φυλάσσεται στο Ιστορικό και Διπλωματικό Αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών και θα ήταν ευχής έργο να παραχωρηθούν αντίγραφά του σε όλα τα Μουσεία που λειτουργούν στη Θράκη, ώστε να εκτίθεται καδραρισμένο στους επισκέπτες.

               Ο εμπειροπόλεμος Μέραρχος Βλάσης Τσιρογιάννης, με βλέμμα διεισδυτικό, περιγράφει με λεπτομέρειες τα τραγικά γεγονότα, συναγωνιζόμενος τους έμπειρους δημοσιογράφους της εποχής του.

               Οι θεσμικοί φορείς της Θράκης, έχουν καθήκον να φροντίσουν ώστε οι εκθέσεις των μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών για τα γεγονότα του φοβερού Οκτωβρίου 1922, θα γίνουν κοινό κτήμα των Θρακών. Η διαφύλαξη τέτοιων αυθεντικών ντοκουμέντων υπήρξε πράξη επαινετέα. Αλλά τώρα που έχουν εκλείψει οι γενιές που έζησαν εκείνα τα γεγονότα, είναι χρήσιμο τα ντοκουμέντα αυτά, να φτάσουν στα σπίτια των Θρακών για να διαβάζονται. Από τις βιβλιοθήκες των πλούσιων, έως τα ράφια των φτωχών σπιτιών.

               Η καταπληκτική αυτή και αδημοσίευτη έκθεση, συνετάχθη στις 20 Νοεμβρίου και υποβλήθηκε στη Στρατιά Θράκης.

               Από αυτή την ταπεινή ιστοσελίδα προτρέπω όλους τους φίλους να διαβάσουν την έκθεση του Μέραρχου Τσιρογιάνη. Γιατί πραγματικά αξίζει: 

Στρατηγός Κ. Μανέτας: Έκθεση δεινοπαθημάτων του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης.

*Ο στρατηγός Κωνσταντίνος Μανέτας

 

 

 

*Ένα κείμενο, γροθιά στο στομάχι

*Ανέκδοτη δυναμική περιγραφή

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Ο υποστράτηγος Κωνσταντίνος Μανέτας, που τον φοβερό Οκτώβριο του 1922 βρέθηκε ως διοικητής Μεραρχίας στην ευρύτερη περιοχή των Σαράντα Εκκλησιών, υπήρξε ένας εμπειροπόλεμος αξιωματικός, με συμμετοχή σε όλους του πολέμους της εποχής τους. Πήρε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους και στη Μάχη του Κιλκίς τραυματίσθηκε σοβαρά. Έλαβε μέρος στο Κίνημα Εθνικής Αμύνης, στο Μακεδονικό Μέτωπο, στην Ουκρανική Εκστρατεία και στη Μικρασιατική Εκστρατεία, ως διοικητής Μεραρχίας. Το 1921 τέθηκε σε διαθεσιμότητα για πολιτικούς λόγους (ως βενιζελικός) και επανήλθε στο στράτευμα μετά το Κίνημα των Γονατά- Πλαστήρα, τον Σεπτέμβριο του 1922. Αργότερα ανέπτυξε και πολιτική δράση.

               Οι ρίζες του ανάγονταν στους Κολοκοτρωναίους. Η μητέρα του Ζωίτσα Κολοκοτρώνη, ήταν κόρη του Γενναίου Κολοκοτρώνη, γιου του Γέρου του Μωρηά.

               Η έκθεσή του για τα δεινοπαθήματα του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης, που εναπόκειται στο Ιστορικό και Διπλωματικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, αποτελεί σημαντικό τεκμήριο για τα δραματικά γεγονότα του Οκτωβρίου 1922, όταν ξεριζώθηκαν οι Έλληνες κάτοικοι μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες, με απόφαση των Δυνάμεων της Αντάντ.

               Πρόκειται για ένα κείμενο περιγραφικό, με συναισθηματισμό, αλλά και άμεση γνώση των γεγονότων, που αξίζει να διδάσκεται στα σχολεία της Θράκης, για να έχουν γνώση οι νεώτερε γενιές, που πλέον δεν έχουν την τύχη μετά από τόσα χρόνια να έχουν γιαγιάδες και παππούδες, που θα τους αφηγούνται τις ιστορίες του μεγάλου εκείνου διωγμού. Ο στρατηγός Μανέτας αναφέρεται ακόμα και σε τοκετούς στα βοϊδάμαξα κατά τη διάρκεια της φυγής των Θρακών, όπως είχε κάνει και ο διάσημος Έρνεστ Χεμινγουέι στις ανταποκρίσεις του από την Αδριανούπολη προς την καναδική εφημερίδα «Τορόντο Σταρ».

             Η πολύτιμη αυτή έκθεση φέρεται να έχει συνταχθεί στο χωριό Καδήκιοϊ στις 8 Νοεμβρίου 1922. Στη Θράκη, Ανατολική και Δυτική κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, απαντώνται τουλάχιστον τρία χωριά με το όνομα Καδήκιοϊ, δηλαδή το χωριό του κατή, με άλλα λόγια του ιεροδικαστή των Μουσουλμάνων.

Η έκθεση του συνταγματάρχη Ζήρα, γεμάτη συναίσθημα αλλά και οδύνη

*Η έκθεση του συνταγματάρχη Γ. Ζήρα διοικητή της ΧΙ Μεραρχίας

 

*Περιγραφή της δραματικής φυγής

από την Ανατολική Θράκη το 1922

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Με άσχημα συναισθήματα τον Οκτώβριο του 1922 οι στρατιωτικοί, εγκατέλειπαν την Ανατολική Θράκη, στην οποία μετά από λίγες ημέρες θα εγκαθίσταντο οι Τούρκοι, με προτροπή μάλιστα των Μεγάλων Δυνάμεων. Θα την καταλάμβαναν χωρίς να δώσουν καμιά μάχη, χωρίς να ρίξουν ούτε μία σφαίρα. Σε δραματικότερη θέση βρέθηκε ο άμαχος πληθυσμός, δηλαδή οι γηγενείς Θράκες, υποχρεώθηκαν μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και τις περιουσίες τους και να φύγουν στο άγνωστο μόνο με όσα μπορούσαν να μεταφέρουν οι ίδιοι.

Συμπτωματικά και οι καιρικές συνθήκες εκείνων των ημερών ήταν οι χειρότερες δυνατές. Το σκηνικό στην Ανατολική Θράκη ήταν εφιαλτικό. Έκλαιγαν οι διωγμένοι, έκλαιγε και ο ουρανός…

Οι μαρτυρίες που διασώθηκαν από εκείνο τον ξεριζωμό του Ελληνισμού, προφορικές και γραπτές, είναι οδυνηρές. Ταυτόχρονα αποτελούν την ιστορική παρακαταθήκη για να μην ξεχασθούν ποτέ γεγονότα, τα οποία έχουν  χαραχθεί στο συλλογικό υποσυνείδητο των Ελλήνων, σαν βαθειά αγιάτρευτη πληγή του Έθνους.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν  οι εκθέσεις των μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών, οι οποίες διασώθηκαν και πρέπει να θεωρούνται, η πρώτη ύλη για την συγγραφή των περιπετειών της αγνοημένης από την Εθνική ιστοριογραφία, ελληνικής γης της Ανατολικής Θράκης. Αυτής της γης, που για χίλια και πλέον χρόνια έτρεφε την πρωτεύουσα του Βυζαντίου την Κωνσταντινούπολη και στο έδαφός της αναπτύχθηκαν πολλές άλλες πόλεις και χωριά με δραστήριους και δημιουργικούς Έλληνες και σπουδαία Παιδεία.

«Τουρκικαί συμμορίαι εφόνευον και αφήρπαζον τους αραμπάδες»!!! Το δράμα της εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης, σε αναφορά του Δ΄ Σώματος Στρατού

*Η ενδιαφέρουσα αναφορά του Δ΄ Σώματος Στρατού για την άδικη εκκένωση της Ανατολ. Θράκης

 

*Άγνωστα και ανέκδοτα έγγραφα

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Στο Διδυμότειχο, στις 9 Νοεμβρίου 1922, συνέταξε την αναφορά του το Δ΄ Σώμα Στρατού για την βίαιη εκκένωση της Ανατολικής Θράκης το 1922. Αυτό συνέβη όταν το Σώμα, διέβη τον ποταμό Έβρο και στρατωνίσθηκε στο Διδυμότειχο, όπου ανασυγκροτήθηκε ώστε να είναι ετοιμοπόλεμο αν το απαιτούσαν οι συνθήκες. Όμως δεν χρειάσθηκε ποτέ, αν και το ήθελαν πολλοί αξιωματικοί και στρατιώτες, να βαδίσουν προς την Κωνσταντινούπολη.

               Η διατεταγμένη από τις συμμαχικές δυνάμεις εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον ελληνικό στρατό και τον γηγενή χριστιανικό πληθυσμό, αποτέλεσε έκτοτε μιαν αγιάτρευτη πληγή. Αφετηρία της υπήρξε η  διάσκεψη των στρατηγών των συμμαχικών δυνάμεων στο Μουδανιά. Μια διάσκεψη που θεωρητικά μεν συγκλήθηκε για να υπογραφεί συνθήκη ανακωχής μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, στην πράξη όμως υπέκρυπτε την εκκένωση.

Η δραματική εκκένωση των Σαράντα Εκκλησιών, τον Οκτώβριο του 1922

*Η κεφαλίδα της ιστορικής αναφοράς για τις Σαράντα Εκκλησίες

*Μια άγνωστη αναφορά

της Χ Μεραρχίας

*Πληθυσμός πανικοβεβλημένος

*Τα δεινά και η βροχή

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ . Αθανασιάδης

 

 

Οι Σαράντα Εκκλησιές υπήρξαν πόλη της Ανατολικής Θράκης με δυναμικό ελληνικό στοιχείο, που ακολούθησε τον Οκτώβριο του 1922, τη μοίρα του Ελληνισμού, ο οποίος υποχρεώθηκε μέσα σε δραματικές συνθήκες να εγκαταλείψει τις πατρογονικές εστίες του και να καταλήξει ανέστιος πρόσφυγας, κυρίως σε Μακεδονία και Θράκη.

 Η γεωγραφική θέση της πόλης, και ο πληθυσμός της που άκμαζε, οδήγησε το ελληνικό κράτος να ιδρύσει από νωρίς και υποπροξενείο. Από την άλλη πλευρά η ακμή του Ελληνικού πληθυσμού, οδήγησε τους Τούρκους να οργανώσουν κατά καιρούς μεγάλες μετοικεσίες Μουσουλμάνων, που δεν κατόρθωσαν όμως να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα της περιοχής αυτής, που βρίσκονταν κοντά στα τουρκοβουλγαρικά σύνορα. Απέτυχαν επίσης και οι Βούλγαροι, παρά την άγρια τρομοκρατία, που είχαν εξαπολύσει με τους αιμοδιψείς κομιτατζήδες.

Οι κάτοικοι των Σαράντα Εκκλησιών έζησαν και αυτοί το δράμα του Ελληνισμού του έτους 1922. Είχε προηγηθεί η στρατιωτική ήττα στη Μικρά Ασία, το κάψιμο της Σμύρνης, η κατακρεούργηση του Μητροπολίτη Χρυσόστομου, το κλίμα των δολοφονιών, και η τρομερή προσφυγιά των Μικρασιατών. Έτσι η Συνθήκη των Μουδανιών, τους βρήκε εξαναγκασμένους από τις άδικες αποφάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων να δοκιμάσουν και αυτοί τον εφιάλτη της προσφυγιάς. Τα γεγονότα είναι γνωστά και έχουν περιγραφεί σε αυτή την ιστοσελίδα. Ο Στρατός της Ανατολικής Θράκης, που δεν ηττήθηκε σε καμιά μάχη, έπρεπε να παραδώσει την Ανατολική Θράκη στους Τούρκους. Ο πληθυσμός ριζωμένος από χιλιετίες εκεί έπρεπε να ξεριζωθεί μέσα σε ασφυκτική προθεσμία ενός μηνός. Επρόκειτο για άδικη, βίαιη και εσπευσμένη εγκατάλειψη, υπό δραματικές μάλιστα καιρικές συνθήκες. Ήταν τότε Οκτώβρης μήνας…

Μια αυθεντική περιγραφή της άδικης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης, τον Οκτώβριο του 1922

*Απόσπασμα από την πρώτη σελίδα της ιστορικής έκθεσης του Γ' Σ.Σ.

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

                 Η άδικη απώλεια της Ανατολικής Θράκης το 1922, με σύμπραξη των θεωρούμενων συμμαχικών κρατών, παρέμεινε στη συλλογική εθνική μνήμη ως χαίνουσα πληγή, που δεν πρόκειται να επουλωθεί.

Τα γεγονότα είναι γνωστά και έχουν περιγραφεί με σειρά άρθρων στην ιστοσελίδα αυτή. Στην Ανατολική Θράκη, υπήρχε ετοιμοπόλεμος ελληνικός στρατός. Και το κυριότερο, δεν υπήρχε τουρκικός στρατός, ο οποίος επιπλέον δεν είχε τα απαιτούμενα αποβατικά μέσα για να μεταφερθούν κεμαλικές δυνάμεις στην Ανατολική Θράκη. Ήττα είχαμε υποστεί στη Μικρά Ασία, όπου κατακρεουργήθηκε ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, κάηκε η Σμύρνη και άλλες πόλεις και χωριά, διώχτηκαν οι Χριστιανοί κάτοικοι ενώ άλλοι βρήκαν το θάνατο… Η Ανατολική Θράκη, που παραδόθηκε στον Μουσταφά Κεμάλ, εξακολουθεί να στοιχειώνει τις μνήμες μας.

*Αρχίζει η μεγάλη περιπέτεια της προσφυγιάς, μέσα σε πρωτοφανή κακοκαιρία 

               Για την μεγάλη αυτή εθνική απώλεια, έχουν γραφεί πολλά. Απόψεις εκφράστηκαν πολλές για τις ευθύνες ξένων και ημετέρων. Περισσότερα έχουν γραφεί υπό μορφή αφηγήσεων αυτοπτών μαρτύρων ή αναμνήσεων μιας σκληρής εποχής που σημαδεύτηκε ανεξίτηλα από το ξεκλήρισμα ενός λαού ριζωμένου στα χώματα εκείνα από τους πανάρχαιους χρόνους.

               Από τον  Νομπελίστα Αμερικανό συγγραφέα Έρνεστ Χεμινγουέι, που νεαρός ακόμα ανταποκριτής της καναδικής εφημερίδας «Τορόντο Σταρ» βρέθηκε εκείνο τον φοβερό Οκτώβριο του 1922 στην Αδριανούπολη και είδε με τα μάτια του το δράμα των διωγμένων Ανατολικοθρακιωτών, έως τον έσχατο παππού ή τη γιαγιά που περιέγραφαν στα εγγόνια τους πώς έφυγαν, όλοι έβαλαν το λιθαράκι τους για να συντηρήσουν τη μνήμη ενός εγκλήματος μεγάλου.

Ένα βιβλίο για την αμαχητί απώλεια της Ανατολικής Θράκης, το 1922

*Πανοραμική εικόνα από την παρουσίαση του βιβλίου. 

Στο βήμα ο στρατηγός Χαράλαμπος Λαλούσης, επίτιμος Α/ΓΕΣ

Είχε απόλυτη επιτυχία η χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου «Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ - Ο φοβερός Οκτώβριος του 1922» που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Θράκες της Αθήνας και άλλοι φίλοι της Θράκης, παραβρέθηκαν, παρακολούθησαν τους σημαντικούς ομιλητές και ανανέωσαν τους δεσμούς αγάπης προς τη Θράκη.

Το βιβλίο, είναι προσφορά του συγγραφέα Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη προς το  Ίδρυμα Χαριλάου Κεραμέως της Θεσσαλονίκης, το οποίο διέθεσε σημαντικό αριθμό αντιτύπων προς το κοινό της εκδήλωσης, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, δεν πωλείται, αλλά διατίθεται δωρεάν από το Ίδρυμα σε στοχευμένες ομάδες, όπως εκπαιδευτικά Ιδρύματα, συλλόγους, βιβλιοθήκες μουσεία κ.λπ.

Για το περιεχόμενο του βιβλίου, που προέρχεται από μελέτη διπλωματικών και πολιτικών αρχείων, δημοσιευμάτων του Τύπου και πληροφορίες άλλων πηγών μίλησαν ο επίτιμος Α/ΓΕΣ στρατηγός Χαράλαμπος Λαλούσης, ο διεθνολόγος Σταμάτης Γεωργούλης, ο βουλευτής και πρώην υπουργός Άγγελος Συρίγος, ενώ απέστειλε χαιρετισμό ο ποιητής Δημήτρης Ιατρόπουλος.

Αποσπάσματα διάβασαν οι ηθοποιοί Πέτρος Ξεκούκης και Χρήστος Φωτίδης, οι οποίοι με αξιοσημείωτο επαγγελματισμό και σπάνιο ηχόχρωμα φωνής απέδωσαν την ατμόσφαιρα των δραματικών εκείνων ημερών.

Τραγούδησαν οι εκλεκτοί τραγουδιστές Βαγγέλης Δημούδης, Γιώργος Συμεωνίδης και Βασίλης Κοντογιώργος (τραγούδια των Ζωής Τηγανούρια- Κώστα Ασμανίδη, Χρόνη Αηδονίδη και Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη).

Ψυχή της εκδήλωσης και μοχλός της μεγάλης επιτυχίας της εκδήλωσης ήταν η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Διδυμοτείχου  και Περιφερείας των εν Αθήναις κ. Σίσσυ Καζακίδου. Ο σύλλογος υπό την προεδρία της, με τη συμπαράσταση και άλλων μελών του ΔΣ, αναπτύσσει σημαντικές και δυναμικές πρωτοβουλίες για την ανάδειξη της ιστορίας και των τρεχόντων προβλημάτων της Θράκης.

Παρέστη επίσης ο δήμαρχος Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου, ο οποίος δεσμεύθηκε να υλοποιήσει την πρόταση του στρατηγού Λαλούση, ώστε να γίνει παρουσίαση του συγκεκριμένου βιβλίου και στο Διδυμότειχο, το επόμενο έτος. 

Είχε απόλυτη επιτυχία η χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου «Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ - Ο φοβερός Οκτώβριος του 1922» που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Θράκες της Αθήνας και άλλοι φίλοι της Θράκης, παραβρέθηκαν, παρακολούθησαν τους σημαντικούς ομιλητές και ανανέωσαν τους δεσμούς αγάπης προς τη Θράκη.

Το βιβλίο, είναι προσφορά του συγγραφέα Παντελή Στεφ. Αθανασιάδη προς το  Ίδρυμα Χαριλάου Κεραμέως της Θεσσαλονίκης, το οποίο διέθεσε σημαντικό αριθμό αντιτύπων προς το κοινό της εκδήλωσης, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, δεν πωλείται, αλλά διατίθεται δωρεάν από το Ίδρυμα σε στοχευμένες ομάδες, όπως εκπαιδευτικά Ιδρύματα, συλλόγους, βιβλιοθήκες μουσεία κ.λπ.

Για το περιεχόμενο του βιβλίου, που προέρχεται από μελέτη διπλωματικών και πολιτικών αρχείων, δημοσιευμάτων του Τύπου και πληροφορίες άλλων πηγών μίλησαν ο επίτιμος Α/ΓΕΣ στρατηγός Χαράλαμπος Λαλούσης, ο διεθνολόγος Σταμάτης Γεωργούλης, ο βουλευτής και πρώην υπουργός Άγγελος Συρίγος, ενώ απέστειλε χαιρετισμό ο ποιητής Δημήτρης Ιατρόπουλος.

Αποσπάσματα διάβασαν οι ηθοποιοί Πέτρος Ξεκούκης και Χρήστος Φωτίδης, οι οποίοι με αξιοσημείωτο επαγγελματισμό και σπάνιο ηχόχρωμα φωνής απέδωσαν την ατμόσφαιρα των δραματικών εκείνων ημερών.

Τραγούδησαν οι εκλεκτοί τραγουδιστές Βαγγέλης Δημούδης, Γιώργος Συμεωνίδης και Βασίλης Κοντογιώργος (τραγούδια των Ζωής Τηγανούρια- Κώστα Ασμανίδη, Χρόνη Αηδονίδη και Καρυοφύλλη Δοϊτσίδη).

*Το βιβλίο

Ψυχή της εκδήλωσης και μοχλός της μεγάλης επιτυχίας της εκδήλωσης ήταν η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Διδυμοτείχου  και Περιφερείας των εν Αθήναις κ. Σίσσυ Καζακίδου. Ο σύλλογος υπό την προεδρία της, με τη συμπαράσταση και άλλων μελών του ΔΣ, αναπτύσσει σημαντικές και δυναμικές πρωτοβουλίες για την ανάδειξη της ιστορίας και των τρεχόντων προβλημάτων της Θράκης.

Παρέστη επίσης ο δήμαρχος Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου, ο οποίος δεσμεύθηκε να υλοποιήσει την πρόταση του στρατηγού Λαλούση, ώστε να γίνει παρουσίαση του συγκεκριμένου βιβλίου και στο Διδυμότειχο, το επόμενο έτος. 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

*Η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Διδυμοτείχου και Περιφερείας των εν Αθήναις 

κυρία Σίσσυ Καζακίδου

*Ο συγγραφέας Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

*Παντελής Αθανασιάδης, Χαράλαμπος Λαλούσης, Σταμάτης Γεωργούλης

*Δήμαρχος Διδυμοτείχου Ρωμύλος Χατζηγιάννογλου 

και Άγγελος Συρίγος βουλευτής και πρώην υπουργός

*Στιγμιότυπο από την εκδήλωση

*Προβολή φωτογραφικού υλικού με Power Point

*Από την παρουσία Θρακών και φίλων της Θράκης

*Την επομένη, ο βουλευτής Έβρου Αναστάσιος Δημοσχάκης, επισκεφθηκε στο γραφείο του, τον Πρόεδρο της Βουλής Κωνσταντίνο Τασούλα και του παρέδωσε αντίτυπα του βιβλίου για την Βιβλιοθήκη της Βουλής