Κυριακή, 19 Σεπτεμβρίου 2021

Οι περιπέτειες μιας οικογένειας του Διδυμοτείχου, που πρόσφερε εθνικές υπηρεσίες

*Πίσω από αυτό το μαυσωλείο του Ορούτς Πασά, που είναι γνωστό στο Διδυμότειχο ως "Πυροστιά" άρχιζε η συνοικία Αρναούτ στην οποία έμενε η οικογένεια του Νικολάου Δημ. Πάλλα



 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


            Σήμερα στο Διδυμότειχο, κανένας δεν γνωρίζει ότι στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν η Χερσόνησος του Αίμου «έβραζε» και άλλαζε ο χάρτης της περιοχής ολότελα, υπήρξε ένας συμπολίτης τους, που ανέπτυξε εθνική δράση με στόχο την απελευθέρωση της Θράκης, η οποία δοκιμάζονταν σκληρά από την Οθωμανική και τη Βουλγαρική κατοχή.

            Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε ούτε το είδος των εθνικών υπηρεσιών που πρόσφερε, ούτε τη διάρκειά τους, ούτε τα αποτελέσματα που είχε, σε καιρούς που το κεφάλι κανενός, δεν στέκονταν σταθερά στους ώμους. Γνωρίζουμε όμως και αυτό με αρκετά κενά, τις περιπέτειες της απορφανισθείσας οικογένειάς του, που δεν ήταν λίγες, από ορισμένα έγγραφα τα οποία ευτυχώς διασώθηκαν και υπάρχουν στο Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών.

            Μιλάμε για τον Νικόλαο Δημ. Πάλλα, κάτοικο Διδυμοτείχου, στην συνοικία Αρναούτ, δηλαδή στον λεγόμενο σήμερα Πέρα Μαχαλά, πίσω από το Δημαρχιακό Μέγαρο της πόλης, έγγαμο και πολύτεκνο. Όπως προκύπτει από τη μελέτη αυτών των εγγράφων ο Πάλλας είχε αναπτύξει εθνική δράση, η οποία είχε γίνει αντιληπτή από Οθωμανούς και Βουλγάρους.

            Έτσι το 1914, όταν άρχισαν οι μεγάλοι διωγμοί στη Θράκη, που έμειναν στην Ιστορία με την ονομασία «Μαύρο Πάσχα των Θρακών» ο Νικόλαος Πάλλας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Διδυμότειχο και να καταφύγει με την οικογένειά του (είχε επτά παιδιά) στην Καβάλα. Αυτό έγινε τον Οκτώβριο του 1914. Η πρώτη ατυχία που χτύπησε την οικογένεια στην Καβάλα μετά από λίγο καιρό ήταν ο σταδιακός θάνατος από τις συνέπειες των διώξεων και του φόβου μέσα στον οποίο ζούσαν, τεσσάρων κοριτσιών του. Έτσι πέθαναν η Θεοφανώ ετών 20, η Αναστασία 18 ετών, η Βασιλική και η Σουλτάνα 5 ετών.

            Η επόμενη ατυχία που χτύπησε την οικογένεια αυτή ήταν ο θάνατος του Νικόλαου Πάλλα. Δεν γνωρίζουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχασε τη ζωή του. Αυτό πρέπει να συνέβη λογικά μετά τον Αύγουστο 1916, όταν οι Βούλγαροι άρχισαν να καταλαμβάνουν πόλεις της Ανατολικής Μακεδονίας, Η Βουλγαρική κατοχή, εκτός από τους απηνείς διωγμούς, είχε και φοβερή πείνα. Σύμφωνα με έκθεση του Έλληνα πρεσβευτή στη Σόφια, έως τον Απρίλιο του 1917 περίπου 6.000 άτομα πέθαναν από την πείνα μόνο στην περιοχή της Καβάλας.

            Οι ατυχίες της οικογένειας δεν έπαψαν. Συνεχίσθηκαν…

Τον Αύγουστο του 1916 μεταξύ Καβάλας και Τσιαρπαντή, σκοτώθηκε ο γιος τους Δημήτριος 21 ετών, όταν βρέθηκε σε περιοχή που βομβάρδισαν Γαλλικά αεροπλάνα. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος συνεχίζονταν ακάθεκτος… Η Μαρία ή Μαριγώ Νικ. Πάλλα έμεινε χήρα με δύο ανήλικα  παιδιά, ηλικίας 10 και 13 ετών, την Δέσποινα και τον Ευάγγελο.

Από μεταγενέστερη επιστολή της Μαρίας Ν. Πάλλα και της κόρης της Δέσποινας, που γράφηκε στις 9 Απριλίου 1921 προκύπτει, ότι σε κάποια φάση μετά το 1917, η χήρα Πάλλα πήγε στην Αθήνα, όπου συνάντησε την κόρη της Δέσποινα που φοιτούσε στο άσυλο της Αγίας Αικατερίνης για να την πάρει, αφού είχε αποφασίσει να επιστρέψει στο Διδυμότειχο, το οποίο από το Μάιο του 1920 ήταν πλέον ελεύθερο. Η επιστροφή δεν ήταν και τόσο ευχάριστη, γιατί κάθε περιουσιακό στοιχείο, που είχαν εγκαταλείψει βρέθηκε κατεστραμμένο.

*Μέρος της κεντρικής πλατείας Διδυμοτείχου

Όταν ταξίδεψε στην Αθήνα επισκέφθηκε την υπηρεσία των επιδομάτων και εκεί την διαβεβαίωσαν πως μπορεί να πάει στο Διδυμότειχο, όπου θα λαμβάνει τα βοηθήματα, για τα οποία έπρεπε  να στέλνει τις ανάλογες αποδείξεις και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά. Η υπηρεσία Ευαγών Ιδρυμάτων, όπως είχε ονομαστεί συστάθηκε για να παρέχει βοήθεια σε αγωνιστές και άλλα αναξιοπαθούντα άτομα. Η χήρα Πάλλα έκανε όπως της υπέδειξαν και έστειλε βεβαιώσεις της Μητρόπολης Διδυμοτείχου και του σχολείου, αλλά πέρασαν έξι μήνες χωρίς να πάρει το χρηματικό βοήθημα. Την επιστολή της αυτή τη συνόδευε με νέες βεβαιώσεις.

Η επιστολή μάνας και κόρης κατέληγε με την παράκληση «όπως εν τη διακρινούση Υμάς φιλανθρωπία και φιλομουσία, θελήσητε να μας φανήτε χρήσιμοι δίδοντες οδηγίας σχετικάς δια την πληρωμήν των καθυστερουμένων ημίν επιδομάτων».

            Οι αποδείξεις της Μαρίας χήρας Ν. Πάλλα, όταν έπαιρνε επιταγή, περνούσαν και από την Πολιτική Διοίκηση της Θράκης στην Αδριανούπολη όπως φαίνεται από έγγραφο της 2 Νοεμβρίου 1921, για να καταλήξουν στο υπουργείο Εξωτερικών. Η γραφειοκρατία δεν είχε τελειωμό, αλλά και οι επιταγές δεν έφταναν κανονικά…

Η Μαρία Πάλλα βρέθηκε σε αδιέξοδο. Δεν είχε πόρους και δεν μπορούσε να εργασθεί. Μια και δυο,  αποφάσισε να πάει στο στρατιωτικό διοικητή Διδυμοτείχου ζητώντας να τη βοηθήσει.

Ο συνταγματάρχης Γεώργιος Μπήτρος, στρατιωτικός διοικητής της πόλης, στις 26 Μαΐου 1921 παρέπεμψε στο υπουργείο Εξωτερικών αίτηση  της Μαρίας Ν. Πάλλα συνηγορώντας να χορηγηθεί βοήθημα 75 δρχ. «καθ’ όσον όντως η οικογένεια της αναφερομένης είναι θύμα του πατριωτισμού της και αξία πάσης υποστηρίξεως και περιθάλψεως ως εντελώς άπορος».

Η ίδια η Μαρία Ν. Πάλλα στην αίτησή της αναφέρει ότι ο σύζυγός της είχε πατριωτική δράση, γι’ αυτό καταδιώχθηκε από τους Τούρκους και τους Βουλγάρους. Περιγράφει τη φυγή τους στην Ανατολική Μακεδονία, τον θάνατο του συζύγου της και τεσσάρων παιδιών τους και προσθέτει:

«Κατά το 1917 ως πρόσφυγες πλέον και άνευ ουδενός πόρου και χωρίς να δυνάμεθα να εργασθώμεν απετάθημεν εις Υμάς αιτούντες παροχήν βοηθείας. Ενεκρίθη δε ότι μας παρέχετε μηνιαίον επίδομα εκ δραχμών πεντήκοντα δι’ εμέ και δραχμαί 75 δι’ οικοτροφίαν της θυγατρός μου εν τω ασύλω της Αγίας Αικατερίνης.

Ήδη από του μηνός Οκτωβρίου 1920 επανεκάμψαμεν εις την πατρίδα μου όπου εύρομεν τα πάντα κατεστραμμένα, σωρόν ερειπίων, ουδένα πόρον ζωής έχοντες απροστάτευτοι και ανίκανοι παντελώς δι’ εργασίαν καθόσον εγώ μεν τυγχάνω πεντηκοντούτις τα δε τέκνα μου ηλικίας 13 και 10 ετών. Ευσεβάστως όθεν παρακαλώ όπως το χορηγούμενον επίδομα εκ δραχμών 75 δια την μικράν κόρην μου, όπερ καθυστερείτε από του μηνός Νοεμβρίου 1920 ευαρεστηθήτε και διατάξητε να μας αποδοθή δεδομένου ότι δια τούτου και η κόρη δύναται να φοιτά ανελλιπώς εις το σχολείον και εγώ να συντηρούμαι οπωσδήποτε».

Συνημμένως υπέβαλε πιστοποιητικό της διευθύντριας του εξατάξιου Δημοτικού σχολείου θηλέων Σοφίας Παπαχρήστου με ημερομηνία 11 Μαΐου 1921, για τη φοίτηση της κόρης της.

*Η σφραγίδα του εξατάξιου Δημοτικού σχολείου θηλέων Διδυμοτείχου

Ο καιρός περνάει, αλλά τα επιδόματα δεν έρχονται.

Στις 26 Νοεμβρίου 1921 η χήρα Μαρία Ν. Πάλλα στέλνει προς το υπουργείο Εξωτερικών την ακόλουθη επιστολή, παρακαλώντας για επίδομα για τον γιό της που είχε σκοτωθεί στην Καβάλα (διατηρείται η ακριβής σύνταξη):

«Ευχαριστώ υμάς δι΄ευγνωμοσύνην σας  την επτακοσίων πεντήκοντα αρ. 150 δραχμών ας έλαβον.

Σας υπενθυμίζω ότι είχον δώση αίτησιν του υιού μου Δημητρίου Ν. Πάλλα εις το Πολιτικόν Γραφείον ως φονευθείς εν Καβάλα υπό Γαλλικών αεροπλάνων και έτερον της Μητροπόλεως και παρακαλώ ενεργήσατε τα περαιτέρω.

Μεθ’ υπολήψεως

Μαριγώ Ν. Πάλλα

Στις 25 Νοεμβρίου 1921 η διευθύντρια του εξατάξιου Δημοτικού σχολείου θηλέων Αικατερίνη Κοσμά βεβαίωνε ότι «η εκ Διδυμοτείχου ορμώμενη Δέσποινα Ν. Πάλλα μαθήτρια της Δ΄ τάξεως του εν Διδ/τείχω πλήρους δημοτ. Σχολείου θηλέων τυγχάνει ορφανή πατρός και άνευ προστάτου».

Οι μήνες και τα χρόνια περνούσαν μέσα σε απερίγραπτη φτώχια. Οι επιταγές με τα κρατικά βοηθήματα καθυστερούσαν απελπιστικά. Η Μαριγώ Πάλλα χτυπούσε όποια πόρτα μπορούσε. Έτσι έφτασε και στην πολιτική υποδιοίκηση της πόλης.

*Οι συμπολίτες της χήρας Ν. Πάλλα συνηγορούν ενυπογράφως (Ιστορικό  Αρχείο ΥΠΕΞ)

Στις 4 Ιουνίου 1923 πέντε κάτοικοι του Διδυμοτείχου οι Π. Πετρακίδης, Κ. Μιχαηλίδης, Ι. Δερμεντζόγλου, Ι. Κεχαγιάς και Θ. Σπύρου, συνυπέγραψαν πιστοποιητικό βεβαιώνοντας ότι η οικογένεια του Νικολάου Δημ. Πάλλα «κατεδιώχθη ανηλεώς υπό των Τούρκων και κατόπιν μετά την κατάληψιν της Θράκης υπό του Βουλγαρικού Στρατού και υπό των Βουλγάρων ένεκα των ακραιφνών πατριωτικών αισθημάτων  και των πολλών Εθνικών Υπηρεσιών του». Δήμαρχος που πιστοποιούσε το γνήσιο της υπογραφής, στο Διδυμότειχο το 1923, ήταν ο Παν. Μαυρομάτης. Υπάρχει στην αλληλογραφία και πιστοποιητικό που υπογράφει η διευθύντρια του Α΄ Δημοτικού σχολείου θηλέων Σοφία Παπαχρήστου (2 Ιουνίου 1923).

Όσοι μπορούσαν προσπαθούσαν να βοηθήσουν τη φτωχή οικογένεια.

*Η σφραγίδα της Διοίκησης Διδυμοτείχου (Ιστορικό Αρχείο ΥΠΕΞ)

Η υποδιοίκηση Διδυμοτείχου στις 9 Ιουνίου 1923 πληροφορούσε το υπουργείο Εξωτερικών ότι η χήρα Νικολάου Πάλλα, που η οικογένειά της είχε αντιμετωπίσει περιπέτειες και καταστροφές «δικαιούται περιθάλψεως». Συνυπέβαλε και πιστοποιητικό της διευθύντριας του Α΄ Δημοτικού σχολείου θηλέων για την ευδόκιμη φοίτηση της θυγατέρας της Δέσποινας, η οποία στις 2 Ιουνίου βεβαίωνε ότι η Δέσποινα είχε βαθμό 7,5 «διαγωγήν δ’ επιδειξαμένη μέχρι τούδε Αρίστην»,

Είναι φανερό πως λείπουν έγγραφα για την υπόθεση αυτή. Δεν διασώθηκαν.

Στις 5 Σεπτεμβρίου 1923 η υποδιοίκηση Διδυμοτείχου σε αναφορά της προς το υπουργείο Εξωτερικών αποστέλλει απόδειξη παραλαβής- ώ του θαύματος!!!-  της επιταγής ύψους 2.100 δρχ. που εξέδωσε η Επιτροπή Ευαγών Ιδρυμάτων για την Μαριγώ Πάλλα ως επίδομα γι’ αυτήν από 5 Σεπτεμβρίου 1921 έως 31 Δεκεμβρίου 1923. Δηλαδή μετά από δύο χρόνια και τέσσερις μήνες.

Λεπτομέρεια για το γραφειοκρατικό κράτος:  Οι αποδείξεις της χήρας Πάλλα, έπρεπε να είναι δεόντως χαρτοσημασμένες και επειδή η χήρα ήταν αγράμματη, υπέγραφε ειδικός πληρεξούσιος, που είχε ορισθεί με συμβολαιογραφική πράξη και περιείχε πιστοποιητικό ταυτότητος της… περιθαλψιούχου! Ένα τέτοιο πιστοποιητικό που διασώθηκε, υπέγραψε ο δημαρχών στο Διδυμότειχο Α. Δούλιογλου στις 4 Σεπτεμβρίου και μας πληροφορούσε μεταξύ άλλων ότι η χήρα Μαριγώ Πάλλα γεννήθηκε το 1870.

Περαιτέρω αλληλογραφία για την οικογένεια Πάλλα, δεν υπάρχει. Δεν γνωρίζουμε μέχρι πότε και ποιους ρυθμούς έφταναν οι επιταγές στο Διδυμότειχο για να επιζήσει η χώρα και τα εναπομείναντα παιδιά ενός πολίτη, που είχε προσφέρει σημαντικές εθνικές υπηρεσίες. Δεν γνωρίζουμε πότε πέθανε η Μαρία Πάλλα και τι έγιναν τα δύο παιδιά της που επέζησαν….

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

Τρίτη, 14 Σεπτεμβρίου 2021

Το 1912, τότε που ισοπεδώθηκε η Ανατολική Θράκη από φοβερό σεισμό

*Η κατάρρευση του ελληνικού προξενείου Ελλησπόντου (Ιστορικό Αρχείο ΥΠΕΞ)
 



 

 

*Πρωτοφανείς καταστροφές

σε Καλλίπολη, Ραιδεστό,

Γανόχωρα, Μυριόφυτο, Αυδήμιο,

Περίσταση, Σαμοθράκη, Αίνο,

Κούμβαο, Ηρακλείτσα κ.λπ.

*Νεκροί 1115 και πλέον

 


 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Το 1912 για τη Θράκη, ήταν χρονιά των μεγάλων σεισμών, κυριολεκτικά, αλλά και μεταφορικά. Γιατί κυριολεκτικά ισοπεδώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής Θράκης, προς την πλευρά της Προποντίδας, η Σαμοθράκη και η Ίμβρος στα τέλη Ιουλίου. Και μεταφορικά σείστηκε συθέμελα όλη η Θράκη και μαζί της όλη η Χερσόνησος του Αίμου, τον Οκτώβριο του ιδίου έτους, όταν άρχισαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, που άλλαξαν το χάρτη της περιοχής.

               Οι σεισμοί όμως του Ιουλίου 1912 άφησαν πίσω τους 1.000 νεκρούς και πλέον, περισσότερους από 3.000 τραυματίες και άστεγους άνω των 50.000 κατοίκων.

               Μετρήσεις μεγέθους σεισμών όπως υπάρχουν σήμερα, δεν υπήρχαν τότε. Υπολογίζουν όμως κατά προσέγγιση με βάση τα σημερινά μετρήσιμα δεδομένα, ότι ο σεισμός εκείνος θα πρέπει να είχε μέγεθος 7,3 Ρίχτερ.

Στη θάλασσα της Προποντίδας έχουν εντοπισθεί τρία ρήγματα που κατευθύνονται από τη Δύση προς την Ανατολή. Το βάθος τους υπερβαίνει τα 1.000 μέτρα. Το επίκεντρο των σεισμών βρίσκεται βασικά στην λεγόμενη θάλασσα του Μαρμαρά, αλλά ορισμένες φορές και σε άλλες περιοχές στην ξηρά.

*Εικόνα καταστροφής από τα Γανόχωρα

Το καλοκαίρι του 1912, υπήρξε εδφιαλτικό, εξαιτίας των φοβερών σεισμών, που δεν άφησαν λίθον επί λίθου στο μεγαλύτερο κομμάτι της Ανατολικής Θράκης και σκόρπισαν το θάνατο και τη δυστυχία. Ας δούμε όμως τι συνέβη εκείνο το μοιραίο καλοκαίρι.

 


Ξημέρωνε του Αγίου Παντελεήμονος

 


               Ήταν Πέμπτη. Ξημέρωνε η 27η Ιουλίου εορτή του Αγίου Παντελεήμονος. Ξαφνικά στις 3 μετά τα μεσάνυχτα (ίσως 3.30 π.μ.), σείστηκε η χώρα. Η δόνηση φαίνεται πώς είχε μεγάλη διάρκεια, που υπερέβαινε το 30 δευτερόλεπτα. Στις 28 Ιουλίου ακολούθησαν τρείς ακόμα ισχυροί μετασεισμοί, που ολοκλήρωσαν το καταστροφικό έργο του κύριου σεισμού.

               Μια περιγραφή ενός σεισμοπαθούς για την πρώτη αίσθηση εκείνου του σεισμού από την εφημερίδας «Πρόοδος» της Κωνσταντινούπολης:

               «Τη 3.30 της πρωίας της Παρασκευής ησθάνθημεν ελαφράν δόνησιν, μετά δε 3 δευτερόλεπτα μας συνεκλόνισε νέα τοιαύτη, ήτις και μας εσάρωσε κυριολεκτικώς. Ένας κρότος ισχυρός με ετίναξε από την κλίνην…».

*Ραιδεστός

               Ολοκληρωτική καταστροφή σημειώθηκε στις περιοχές Καλλίπολης, Ραιδεστού, Γάνου, Χώρας, Μυριοφύτου, Αυδημίου, Περιστάσεως, Σαμοθράκης, Αίνου, Ραιδεστού, Κούμβαου, Ηρακλείτσας, Μηλιού, Πλάτανου, Σχολάριου, Κερασιάς, αλλά και σε όλα τα γύρω χωριά.  Η Τυρολόη κάηκε από τις φωτιές,. Η σεισμική δόνηση έγινε αισθητή και στην Κωνσταντινούπολη, αλλά δεν σημειώθηκαν σοβαρές ζημιές.

               Εκτός όμως της πρώτης κατάρρευσης σπιτιών, σε πολλές πόλεις και χωριά ακολούθησαν πυρκαγιές, που έκαναν την ατμόσφαιρα εφιαλτική.

               Μια συμπληρωματική περιγραφή από εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης: «Ολολυγμοί, θρήνοι σπαρακτικοί, φωναί θρηνώδεις και άγριαι των υπό τα ερείπια ευρισκομένων».

               Η δια ξηρά τηλεγραφική επικοινωνία μεταξύ των πόλεων καταστράφηκε, γιατί κατέρρευσαν τηλεγραφικοί στύλοι και κόπηκαν τα τηλεγραφικά καλώδια. Πλήρης απομόνωση…

Οι ανάγκες έστω και πρόχειρης στέγασης των σεισμοπαθών ήταν πολύ μεγάλες. Στις 8 Αυγούστου 1912 έγινε έκκληση από τον υποπρόξενο του Ελλησπόντου να σταλεί ξυλεία για να στεγασθούν οι άστεγοι, εν όψει του χειμώνα. Ταυτόχρονα ειδοποιούσε το υπουργείο Εξωτερικών, ότι στην περιοχή της Καλλίπολης εμφανίσθηκαν Βούλγαροι οι οποίοι αγόραζαν «εις τιμάς ευθηνάς» οικόπεδα!!! Λέγοντας μάλιστα «Τι τα θέλετε; Έρχεται άλλος μεγαλύτερος σεισμός»!!!

*Η Περίστασις προ των σεσιμών

               Γρήγορα όμως και μάλιστα από τις 20 Αυγούστου και μετά, κοντά στα άλλα, άρχισε να χαλάει ο καιρός… Βροχοπτώσεις!

               Χαρακτηριστικά ο πρόξενος των Δαρδανελίων Κούμαρης τηλεγραφούσε στις 21 Αυγούστου στο υπουργείο Εξωτερικών: «Καιρού τραπέντος επί τα χείρω και βροχών αρξαμένων μεριμνήσατε να επισπευσθεί διανομή ξυλείας εις σεισμοπαθείς».   

*Ένας πρόχειρος απολογισμός που έκανε το βιλαέτι της Αδριανούπολης (Ιστορικό Αρχείο του ΥΠΕΞ)



Πέραν των 1.115 οι νεκροί

 


               Οι συνέπειες αυτού σεισμού ήταν τραγικές. Δεν έχουμε ακριβή στοιχεία. Αλλά οι πρώτες εκτιμήσεις, όπως δημοσιεύθηκαν τότε στις εφημερίδες της Αθήνας και της Κωνσταντινούπολης δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής αυτού του φονικού ξυπνήματος του Εγκέλαδου.

               Οι νεκροί φαίνεται πώς ξεπέρασαν του 1.000. Οι τραυματίες ήταν πλέον των 3.000. ΟΙ άστεγοι υπερέβησαν τις 50.000. Όπως προαναφέραμε την καταστροφή συμπλήρωσαν οι μεγάλες πυρκαγιές σε αρκετά μέρη της Ανατολικής Θράκης. Αρκετές από τις πυρκαγιές αυτές εξεράγησαν από γκαζόλαμπες αναμμένες, που ανατράπηκαν από την ισχυρή δόνηση

               Η εικόνα ήταν φοβερή. Σε κάθε πόλη, σε κάθε χωριό. Εκτός από τα σπίτια κατέρρευσαν πολλές εκκλησίες, μοναστήρια, αλλά και προξενικά οικήματα.

               Στον Ελλήσποντο κατέρρευσε ο μπροστινός τοίχος του προξενείου. Η Καλλίπολη και η Μάδυτος σχεδόν καταστράφηκαν. Φαίνονταν ισοπεδωμένα η Περίσταση, το Μυριόφυτο (σ.σ. η γενέτειρα του μεγάλου Έλληνα ηθοποιού Βασίλη Λογοθετίδη) η Χώρα και ο Γάνος, που είχαν πολλά θύματα.

               Τα πλοία, που διέρχονταν την ώρα του σεισμού από τα Στενά των Δαρδανελίων αισθάνθηκαν μια ισχυρότατο δόνηση. Και οι πλοίαρχοι σχημάτιζαν την εντύπωση ότι είχαν προσκρούσει σε ύφαλο!

               Στα παράλια είχαν σπεύσει πολλοί σεισμοπαθείς, αλλά και τραυματίες που μεταφέρονταν στην Κωνσταντινούπολη με τα διερχόμενα πάσης φύσεως πλοία. 

*Έκκληση για βοήθεια στους σεισμοπαθείς.



Η αλληλεγγύη για τα θύματα του σεισμού

 


               Μόλις έγινε γνωστή η δραματική κατάσταση, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο συνεστήθη ειδική επιτροπή για τη συγκέντρωση και διανομή βοήθειας στα θύματα των σεισμών. Στην Πατριαρχική επιτροπή υπό την προεδρία του Οικουμενικού Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄, συμμετείχαν οι μητροπολίτες Τραπεζούντος Κωνσταντίνος, Διδυμοτείχου Φιλάρετος και Βιζύης Καλλίνικος. Λαϊκά μέλη ήταν οι Α. Παντζίρης, Λ. Καζανόβας και Στ. Καραθεοδωρή.

               Στην Αθήνα σχηματίσθηκε επιτροπή υπό τον Μητροπολίτη Αθηνών Θεόκλητο Α΄ και συμμετοχή του διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Ιωάννη Βαλαωρίτη καθώς και των προέδρων των Θρακικών Αδελφοτήτων της πρωτεύουσας.

               Η ελληνική κυβέρνηση ανταποκρίθηκε άμεσα και ενέκρινε όπως είχε ανακοινώσει  ο υπουργός Εσωτερικών Εμμανουήλ Ρέπουλης, 300.000 δρχ. για βοήθεια. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς την ελληνική κυβέρνηση για την προσφορά των χρημάτων «υπέρ των παθόντων εν Θράκη εκ του τελευταίου σεισμού, ομογενών».

*Η Πατριαρχική επιτροπή

               Η κινητοποίηση είχε άμεση απήχηση και στο Ελληνισμό της Διασποράς. Αμέσως σχηματίσθηκαν επιτροπές βοήθειας στις κοινότητες του εξωτερικού όπου υπήρχε ακμαίος Ελληνισμός όπως στην Οδησσός, την Αλεξάνδρεια με την συνδρομή του εκεί Πατριαρχείου, στο Ροστόβ, στην Κωνστάντζα, στην Τεργέστη, στο Μπουργκάς, στις ΗΠΑ και αλλού.

               Στο Λονδίνο ο αντικαταστάτης του λόρδου Δήμαρχου, που απουσίαζε για διακοπές στο Αιξ Λε Μπαίν, ο σερ Τζων Κνίλλ άνοιξε ειδικό λογαριασμό για συγκέντρωση χρημάτων που θα ανακούφιζαν το θύματα του σεισμού. Χρήματα διέθεσε και ο Γερμανός Κάιζερ.

               Η έκκληση για βοήθεια, είχε διεθνή απήχηση όπως φαίνεται από δημοσιεύματα ξένων εφημερίδων.

*Ζημιές και στην Αδριανούπολη

               Κινητοποίηση για παροχή βοήθειας σημειώθηκε και σε διάφορες άλλες πόλεις. Στην Αδριανούπολη σχηματίσθηκε πενταμελής επιτροπή της Δημογεροντίας η οποία μάζεψε χρήματα και τα έστειλε στο Πατριαρχείο. Επίσης επιτροπή κυριών υπό την προεδρία της συζύγου του προξένου Κωνσταντίνου Δημαρά, συγκέντρωσε ρούχα και άλλα είδη οικιακής χρήσης για τους σεισμοπαθείς.

Από πλευράς Οθωμανικής κυβέρνησης ο υπουργός Εβκαφίου Μεχμέτ Φαβζή πασάς (σ.σ. η λέξη Εβκάφιο, έχει αραβική ρίζα και υποδηλώνει την Κεντρική Διοίκηση των Βακουφίων) μετέβη στην περιοχή Γάνου, Μυριοφύτου και Καλλιπόλεως με το πλοίο «Μπέζμι Αλέν» μεταφέροντας πόσιμο νερό, λαμπτήρες λουξ, τηλεφωνικές συσκευές και σκαπανικά εργαλεία. Η κυβέρνηση διέθεσε και 150.000 γρόσια. Επίσης το υπουργείο Ναυτικών διέθεσε ομάδα ιατρών υπό τον αρχίατρο του ναυτικού νοσοκομείου Χακή Σινασίν μπέη.

Σε τοπικό επίπεδο οι Τούρκοι ιθύνοντες προσπάθησαν όσο να μπορούσαν να βοηθήσουν τα θύματα του σεισμού που κατά πλειοψηφία ήταν Έλληνες. Ορισμένοι δε πλοίαρχοι προσφέρονταν να στείλουν τηλεγραφήματα από τον τηλέγραφο των πλοίων τους, γιατί για πολλές μέρες δεν είχαν αποκατασταθεί οι τηλεγραφικές επικοινωνίες δια ξηράς.

*Κατάρρευση κωδονοστασίου στη Μονή Αγίου Ιωάννου στο Γανόχωρα



Καταστροφές σε Σαμοθράκη, Αδριανούπολη, Αίνο

 


               Οι πληροφορίες που διαθέτουμε σήμερα αναφέρουν ότι οι σεισμικές δονήσεις ήταν πολύ ισχυρές στη Σαμοθράκη και είχαν μεγάλη διάρκεια. Πολλά σπίτια έπεσαν στη Χώρα, ενώ ολόκληροι βράχοι που ξεκόλλησαν κατρακύλησαν σε διάφορα μέρη του νησιού ανοίγοντας βαθειά χάσματα, αλλά και πηγές νερού στα σημεία που είχε γίνει η αποκόλληση.

               Ισχυρότερη δόνηση αισθάνθηκε η περιοχή της αποβάθρας στην Καμαριώτισσα, όπου υπέστη πολλές ρωγμές το Λιμεναρχείο και κατέρρευσε το Τελωνείο και ένα σπίτι. Αξίζει εδώ να θυμηθούμε ότι η Σαμοθράκη είχε υποστεί μεγάλες ζημιές στους σεισμούς του 1860 και του 1893.

               Η αίσθηση του σεισμού στην Αδριανούπολη ήταν σφοδρότατη. Δύο τεμένη υπέστησαν αρκετές ζημιές, ένα χαμάμ και ορισμένες άλλες οικοδομές. Ο κόσμος κατατρόμαξε και βγήκε στους δρόμους. Κατά την εφημερίδα «Νέα Αλήθεια» της Θεσσαλονίκης στην Αδριανούπολη, καταστράφηκαν και πύργοι των τειχών.

               Στην Αίνο σημειώθηκαν επίσης καταρρεύσεις. Στο Πατριαρχείο αναφέρθηκε ότι κατέρρευσε η Μονή Αγίου Αθανασίου και τσιφλίκια της Μονής καθώς και ο νερόμυλός της.

*Έκκληση για βοήθεια και από την Ίμβρο (Ιστορικό Αρχείο ΥΠΕΞ)

               Μεγάλες καταστροφές σημειώθηκαν και στα χωριά γύρω από την Κεσσάνη, καθώς και τα χωριά της Ίμβρου.

               Η δόνηση έγινε αισθητή μακρύτερα, ακόμα και στον Πύργο Βουλγαρίας.

               Ο άλλος σεισμός, μεταφορικά αυτή τη φορά, σημειώθηκε στις αρχές Οκτωβρίου 1912, όταν τα χριστιανικά κράτη της Χερσονήσου του Αίμου Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο, κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και μετά από αλλεπάλληλες νίκες την περιόρισαν στο ασιατικό κομμάτι της, πλην της Ανατολικής Θράκης. Τότε κυριολεκτικά άλλαξε ο χάρτης στα Βαλκάνια.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

ΠΗΓΕΣ

*Ιστορικό Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών (Κεντρική Υπηρεσία  1912, φάκ. 74, υποφ. 4)

*Αρχείο εφημερίδων «Νέα Αλήθεια» Θεσσαλονίκης, «Πατρίς» Αθηνών, «Αμερόληπτος» και «Πρόοδος» της Κωνσταντινούπολης

Πέμπτη, 9 Σεπτεμβρίου 2021

1913: Το Δεδέαγατς ζητάει άμεση προσάρτηση στο ελληνικό κράτος

*Απόσπασμα του ιστορικού υπομνήματος των κατοίκων του Δεδέαγατς


 

 

 

*Ένα άγνωστο ενυπόγραφο πατριωτικό

υπόμνημα κατοίκων,

που υπέφεραν από την Βουλγαροκρατία

 

 



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


               Η Αλεξανδρούπολη δοκίμασε κατά το παρελθόν κατοχές από Τούρκους Βούλγαρους, Ρώσους και Γερμανούς. Οι Αλεξανδρουπολίτες σε κάθε περίπτωση, έδειξαν έμπρακτα τον πατριωτισμό τους και την επιθυμία τους να ζήσουν μέσα στο πλαίσιο του ελεύθερου Ελληνισμού, παρά το γεγονός ότι τα γύρω της γειτονικά κράτη, αγωνίζονταν να έχουν αυτή τη σημαντική πόλη δική τους. Η ύπαρξη του λιμανιού και η στρατηγική θέση της στο σιδηροδρομικό δίκτυο την καθιστούσαν επιθυμητή σε κάθε κατακτητή.

               Η πρώτη φορά που επιδείχθηκε αυτός ο πατριωτισμό τους ήταν το 1878, όταν οι Ρώσοι νικώντας, έφτασαν έως έξω από την Κωνσταντινούπολη, υποχρεώνοντας τους  Τούρκους να υπογράψουν την ταπεινωτική γι’ αυτούς συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, που δημιουργούσε τη λεγόμενη «Μεγάλη Βουλγαρία». Τότε οι κάτοικοι του Δεδέαγατς ζήτησαν με υπόμνημά τους που το υπέγραφαν 123 κάτοικοι της πόλης, να μην τεθούν υπό Βουλγαρική διοίκηση. Πρόκειται για μεγάλης σημασίας έγγραφο για την ιστορία της πόλης. Περισσότερα για το έγγραφο μπορείτε να δείτε σ΄ αυτή την ιστοσελίδα, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 27 Ιουλίου 2014 και στη θέση https://sitalkisking.blogspot.com/2014/07/1878.html#more

               Σήμερα θα παρουσιάσουμε για πρώτη φορά το σπουδαίο υπόμνημα των κατοίκων του Δεδέαγατς, με το οποίο ζητούσαν εν όψει της οριστικής διευθέτησης των συνεπειών των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913, να προσαρτηθεί η περιοχή στο Ελληνικό κράτος.

               Το σύντομο και ρωμαλέο, αλλά εξαιρετικής ιστορικής σημασίας αυτό κείμενο, έχει ημερομηνία «Δεδέαγατς τη 22 Ιανουαρίου 1913» και υπογράφεται από 27 κατοίκους της πόλης.

Δευτέρα, 6 Σεπτεμβρίου 2021

Ο Ντεβετζή Αλή και άλλοι ληστές στη Θράκη του παρελθόντος

*Απασχολήθηκε και ο Τύπος της Κωνσταντινούπολης....


 


 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Η ληστεία, όπως και άλλες φορές έχει περιγραφεί σε αυτή την ιστοσελίδα, υπήρξε μόνιμη πληγή στο σώμα της Θράκης, σε όλες σχεδόν τις εποχές. Οι ληστές συνήθως ήταν Βούλγαροι και Τούρκοι και κάποιες φορές και Έλληνες.

Περιπτώσεις ληστειών, που συνέβησαν το μακρινό 1889, θα αφηγηθούμε σήμερα, για να φανεί, πώς η Θράκη ζούσε πάντα σε καθεστώς φόβου που προκαλούσε είτε ο δυνάστης είτε ο ληστής.  Θα αρχίσουμε την αφήγηση με το διαβόητο ληστή Ντεβετζή Αλή, που έδρασε στην Ανατολική Θράκη.

Το Σεπτέμβριο του 1889 φάνηκε στο βιλαέτι της Αδριανούπολης ο διαβόητος λήσταρχος Ντεβετζή Αλή. Δεν ήταν άγνωστος στην Ανατολική Θράκη. Και άλλες φορές τα «κατορθώματά» του είχαν αναστατώσει τον κόσμο και στις εφημερίδες είχαν γραφεί πολλά.

Αυτή τη φορά τα μαντάτα ήρθαν από την περιοχή των Σαράντα Εκκλησιών. Εκεί η δημόσια ασφάλεια δεν ήταν σε καλό επίπεδο. Οι κάτοικοι της περιοχής αλλά και οι κάτοικοι μέσα στην ίδια την πόλη ήταν φοβισμένοι. Δεν τολμούσαν να βγούνε για δουλειές στα χωράφια τους, ενώ οι έμποροι δεν μπορούσαν να διακινήσουν τα προϊόντα τους. Την κατάσταση επιδείνωσε η επανεμφάνιση του Ντεβετζή Αλή, ο οποίος είχε αρχίσει να συλλαμβάνει όποιος έπεφτε στα δίχτυα του, αλλά και να οργανώνει απαγωγές πλουσίων.

Πέμπτη, 2 Σεπτεμβρίου 2021

Η Ελλάδα εγκλωβισμένη σε διπλωματικά αδιέξοδα το 1921-1922

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

https://www.kathimerini.gr/culture/561477544/i-ellada-egklovismeni-se-diplomatika-adiexoda/




 


*Πώς οδηγηθήκαμε 

στην επίθεση του 1921

 


 

Γράφει ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ*

 


Στην αυγή του 1921, η Ελλάδα αντιμετώπιζε το φάσμα της διπλωματικής απομόνωσης. Είχαν περάσει λιγότεροι από έξι μήνες από την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920), αλλά ήδη η Γαλλία και η Ιταλία εκδήλωναν ανοιχτά τις τάσεις αποστασιοποίησής τους από τις διατάξεις της.

Η αφορμή είχε δοθεί με την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ στον ελληνικό θρόνο τον Δεκέμβριο του 1920. Στην πραγματικότητα, όμως, τα αίτια ήταν βαθύτερα. Οι Ιταλοί ποτέ δεν είχαν αντιμετωπίσει θετικά τη Συνθήκη των Σεβρών και ειδικότερα τις προβλέψεις που αφορούσαν την εδαφική διεύρυνση της Ελλάδας και την προοπτική επέκτασης της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία: η δημιουργία της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» ήταν ανέκαθεν απευκταία εξέλιξη για τη Ρώμη. Την ίδια στιγμή, η σταδιακή αναθεώρηση των γαλλικών προτεραιοτήτων στον ευρύτερο χώρο της Εγγύς Ανατολής ωθούσε το Παρίσι στην απόφαση για μερική ή ακόμα και ολική επαναδιαπραγμάτευση των όρων της Συνθήκης των Σεβρών. Η μόνη από τις Μεγάλες Δυνάμεις της Αντάντ που συνέχιζε να παρέχει κάποια υποστήριξη στην Ελλάδα ήταν η Βρετανία.

Το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο έπρεπε να κινηθεί η ελληνική διπλωματία επιβεβαιώθηκε τον Φεβρουάριο του 1921, κατά τη διάρκεια της Συνδιάσκεψης του Λονδίνου που συγκάλεσαν οι Δυνάμεις της Αντάντ. Θεωρητικά, σκοπός της Συνδιάσκεψης ήταν η εξεύρεση λύσης στο μικρασιατικό ζήτημα, η οποία θα βασιζόταν στη Συνθήκη των Σεβρών. Ωστόσο, η ίδια η σύνθεση της Συνδιάσκεψης παρείχε ασφαλείς ενδείξεις ότι το διεθνές σκηνικό γινόταν ολοένα αρνητικότερο για την Αθήνα. Στο Λονδίνο δεν προσκλήθηκε μόνο η επίσημη οθωμανική κυβέρνηση του σουλτάνου, αλλά και η εθνικιστική κυβέρνηση της Άγκυρας. Για πρώτη φορά οι Δυνάμεις της Αντάντ αναγνώριζαν την ύπαρξη ενός δεύτερου τουρκικού κέντρου εξουσίας, χωρίς τη συγκατάθεση του οποίου καμία λύση δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη Μικρά Ασία. Η κατάσταση περιπλεκόταν ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι οι κεμαλικοί εμφανίζονταν απρόθυμοι να δεχτούν οτιδήποτε λιγότερο αφενός από την πλήρη εκκένωση των μικρασιατικών εδαφών από τον ελληνικό στρατό, αφετέρου από επιστροφή της Ανατολικής Θράκης στην τουρκική κυριαρχία.

Κυριακή, 29 Αυγούστου 2021

Βούλγαροι κομιτατζήδες και Τούρκοι ληστές, πληγή στο νομό Έβρου, το 1924

*Βούλγαροι κομιτατζήδες




*Φόνοι και ληστείες, 

σε Μαράσια, Οινόη,

Κλησσώ, Σουφλί και αλλού





Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


               Η Θράκη, σε όλες τις κρίσιμες καμπές της ιστορίας, ζούσε συνήθως μεταξύ «σφύρας και άκμονος». Ειδικά ο νομός  Έβρου ζούσε στο πετσί του μαύρες μέρες , όταν η βία, λεχώνα των εξελίξεων, γεννούσε πόνο και δυστυχία από τα ανατολικά και από τα δυτικά…

               Βρισκόμαστε στα 1924, όταν η Θράκη, μετά από σκλαβιά 550 ετών και πλέον, προσπαθούσε να ορθοποδήσει σε καθεστώς ελευθερίας, αλλά αδηφάγοι και εκδικητικοί γείτονες, συνέχιζαν να δημιουργούν προβλήματα, σε τοπικό επίπεδο, αν και σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, είχαν υποστεί τις συνέπειες, γιατί Βουλγαρία και Τουρκία υπήρξαν σύμμαχοί των ηττημένων Γερμανών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Βέβαια συνέπειες υπέστη και η Ελλάδα ειδικά το 1922, αλλά αυτό είναι άλλο κεφάλαιο και έχουμε αναφερθεί κατά το παρελθόν, σε αυτή την ιστοσελίδα. Σήμερα θα αναφερθούμε στο «καρκίνωμα» των Βουλγάρων κομιτατζήδων από τα δυτικά του νομού Έβρου και των  Τούρκων ληστών από τα ανατολικά, με βάση διασωθέντα έγγραφα στο Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών. Τα έγγραφα αυτά ρίχνουν φως σε μια δύσκολη εποχή, αλλά δεν απεικονίζουν το σύνολο της εγκληματικής δραστηριότητας εις βάρος του ελληνικού στοιχείου.

               Από την αρχή εκείνου του καλοκαιριού, δημοσιογραφικά τηλεγραφήματα από την Κομοτηνή προειδοποιούσαν για συγκέντρωση κομιτατζήδων στην περιοχή του Πασμακλή και τις προθέσεις τους να εισέρχονται στο ελληνικό έδαφος για ληστείες και φόνους.  Στα τέλη Αυγούστου στην Αδριανούπολη πραγματοποιήθηκε μια ανεπίσημη, αλλά ενδεικτική των προθέσεων συνάντηση των ηγετικών στελεχών των κομιτατζήδων Αλεξανδρώφ και Βούλκωφ, που ταξίδεψαν από τη Φιλιππούπολη, με τον συνταγματάρχη Νεμπή μπέη, απεσταλμένο του Μουσταφά Κεμάλ. Ο Αλεξανδρώφ δολοφονήθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου 1924 από άλλους Βουλγάρους κομιτατικούς στην Άνω Τζουμαγιά.

Κυριακή, 22 Αυγούστου 2021

Σε δίκη μαθητής από τις Καστανιές, γιατί διάβαζε για την Επανάσταση του 1821 μέσα στην Αδριανούπολη του 1912

*Το Ελληνικό Γυμνάσιο, σε φωτογραφία του 1936 (Αρχείο Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως  

 

 


Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης   

 

 

               Η ζωή των Ελλήνων στις αλύτρωτες περιοχές, ποτέ δεν ήταν ειδυλλιακή. Πάντα υπήρχε η αίσθηση της καταπίεσης και αυτή ήταν έντονη ιδίως στις περιοχές της Θράκης, όπου οι κατακτητές Οθωμανοί αισθάνονταν ισχυροί. Κατά διαστήματα ένα μεγάλο μέρος των απηνών διωγμών οφείλονταν και στους Βουλγάρους, οι οποίοι με τους κομιτατζήδες επιχειρούσαν να μειώσουν και να απαξιώσουν τον Ελληνισμό. Όμως η Οθωμανική καταπίεση εκδηλώνονταν σε όλα τα επίπεδα. Από τον σουλτάνο, έως τον έσχατο στρατιώτη… Από το πιο σημαντικό ζήτημα έως το πιο ασήμαντο.

               Σήμερα θα αφηγηθούμε ένα περιστατικό, που δείχνει συμπερασματικά, τον τρόμο που προκαλούσε στους απλούς Τούρκους η ανάμνηση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

               Βρισκόμαστε στο 1912. Στη διοίκηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρίσκονταν οι Νεότουρκοι, οι οποίοι είχαν δώσει με την Επανάστασή τους πολλές υποσχέσεις για ισοπολιτεία, ανεξιθρησκεία και πολιτικά δικαιώματα. Οι μειονότητες αρχικά έκαναν πιστευτές τις υποσχέσεις των Νεοτούρκων. Κάτι που στο τέλος με τους διωγμούς και τις γενοκτονίες αποδείχθηκε τραγικά απατηλό .

               Τον Απρίλιο του 1912 ένα μαθητής του περίφημου Γυμνασίου της Αδριανούπολης, με καταγωγή από το γειτονικό Τσερέκιοϊ (τις σημερινές Καστανιές) το όνομα του οποίου δεν γνωρίζουμε, γιατί δεν αναφέρεται στη σχετική αλληλογραφία που διασώθηκε στο Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, πήγε σε ένα βιβλιοπωλείο που φαίνεται ότι ανήκε σε Τούρκο και αγόρασε ένα βιβλίο της Ιστορίας του καθηγητή Νικόλαου Βραχνού. Ο Βραχνός ήταν αναγνωρισμένος ιστορικός συγγραφέας της Αθήνας, που είχε κυκλοφορήσει πολλά βιβλία Ελληνικής Ιστορίας, τα οποία μάλιστα αποτελούσαν εγκεκριμένη σχολικά βοηθήματα. Η αγορά του βιβλίου που έγινε στην Αδριανούπολη από τον μαθητή, ήταν απολύτως νόμιμη, δεδομένου ότι κυκλοφορούσε νόμιμα και ελεύθερα. Στην περιπέτεια αυτή ενεπλάκησαν τελικά ο Γυμνασιάρχης  Ζουμετίκος και ο καθηγητής Τούσας.

               Η περιπέτεια καθηγητών και μαθητή άρχισε τις πρώτες μέρες του Απριλίου 1912. Ο μαθητής του Γυμνασίου Αδριανούπολης, με καταγωγή από το Τσερέκιοϊ (Καστανιές) είχε πάει στο στρατιωτικό διοικητήριο για κάποια υπόθεση. Και ενώ περίμενε έξω από ένα γραφείο, τον πλησίασε ένας στρατιώτης φύλακας και άρπαξε από τα χέρια του παιδιού ένα εικονογραφημένο ταχυδρομικό δελτάριο, το οποίο απεικόνιζε διάσημους πολιτικούς και στρατιωτικούς άνδρες της ελληνικής Επανάστασης του 1821.

               Άρπαξε μάλιστα και τον… κονδυλοφόρο του μαθητή και τον εξέτασε με προσοχή και προφυλάξεις φοβούμενος μήπως αυτό το μαθητικό αντικείμενο, είναι… εκρηκτικό μηχάνημα!!!

Πέμπτη, 19 Αυγούστου 2021

Ο πόλεμος που μπορούσε να κερδηθεί

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 

https://www.kathimerini.gr/politics/561465976/o-polemos-poy-mporoyse-na-kerdithei/

Tα ενθουσιώδη πρωτοσέλιδα της εποχής για την προέλαση του ελληνικού στρατού προς Εσκή Σεχήρ και Αφιόν Καραχισάρ.



 

 

*Τα λάθη της ανώτατης διεύθυνσης

των επιχειρήσεων του Μαρτίου 1921

για την κατάληψη

των Εσκή Σεχήρ, Αφιόν Καραχισάρ

 

 

 

Γράφει ο κ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΟΥΜΙΩΤΗΣ*

 

 

Tην 1η Νοεμβρίου 1920 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα, οι οποίες έφεραν στην εξουσία την αντιβενιζελική βασιλική παράταξη που ψυχικά ήταν ταγμένη εναντίον της πολιτικής Βενιζέλου. Ισχυρός άνδρας της νέας κυβέρνησης ήταν ο Δημήτριος Γούναρης, που ανέλαβε το υπουργείο Στρατιωτικών.

Ο Γούναρης, όπως θα φανεί στη συνέχεια, δεν αντιλαμβανόταν τη βαρύνουσα σημασία της στρατιωτικής ισχύος στην επίλυση του μικρασιατικού ζητήματος. Η πρώτη και σημαντικότερη απόφαση της νέας κυβέρνησης ήταν η ανάθεση της διοίκησης της Στρατιάς Μικράς Ασίας (στη συνέχεια Στρατιά) στον μέχρι τότε εγκάθειρκτο στις φυλακές Αβέρωφ για αντιστρατιωτικές ενέργειες αντιστράτηγο Αναστάσιο Παπούλα. Ο Παπούλας στερούνταν στρατιωτικής μόρφωσης και επιτελικής κατάρτισης, δεν κατανοούσε τα επιχειρησιακά ζητήματα και αδυνατούσε να λάβει απόφαση επ’ αυτών. Αποφάσεις λάμβανε αντ’ αυτού ο ορισθείς από την κυβέρνηση ως επιτελάρχης της Στρατιάς συνταγματάρχης Κ. Πάλης, απόφοιτος της Ακαδημίας Πολέμου του Βερολίνου. Κατόπιν τούτων δημιουργήθηκε ένα άτυπο δίπολο, στο οποίο ο μεν Παπούλας ήταν υπεύθυνος για τα διοικητικά ζητήματα, ο δε επιτελάρχης του για τα επιχειρησιακά. Τούτο έβλαψε πολλαπλώς την εκστρατεία.

Σάββατο, 14 Αυγούστου 2021

Τότε, που όλοι αδημονούσαν να δουν ελεύθερη τη Δυτική Θράκη…

*Όταν το Μάιο του 1920, το όνειρο έγινε πραγματικότητα.


 

 

Το χρονικό των ημερών,

που οδήγησαν στην απελευθέρωση

 

 


Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Όταν την άνοιξη του 1920 αναγγέλθηκε από το Σαν Ρέμο ότι η Ελλάδα έπαιρνε ολόκληρη τη Θράκη έως τη γραμμή της Τσατάλτζας καθώς και τη χερσόνησο της Καλλίπολης, αμέσως δημιουργήθηκε στην Ελλάδα ένα κλίμα αδημονίας, που κόντεψε να δημιουργήσει εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα στην κυβέρνηση Ελευθέριου Βενιζέλου.

               Το Σαν Ρέμο είναι παραθαλάσσια πόλη της βόρειας Ιταλίας, στην περιφέρεια της Λιγουρίας. Εκεί, το 1920 πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη του Σαν Ρέμο, η οποία αφορούσε το μέλλον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οδήγησε στη Συνθήκη των Σεβρών.

               Ο Απρίλιος και ο Μάιος του 1920 ήταν γεμάτοι με γεγονότα, που είχαν σαν άξονα την επικείμενη απελευθέρωση της Θράκης. Οι πάντες περίμεναν τη μεγάλη στιγμή της απελευθέρωσης, αλλά την ευθύνης της ομαλής εξέλιξης των γεγονότων την είχε η ελληνική κυβέρνηση σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις των συμμαχικών κρατών, που είχαν νικήσει στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τους Γερμανούς.

               Αυτά τα γεγονότα θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με βάση την ημερολογιακή εξέλιξή τους.   

               Η πρώτη έκπληξη ήταν ότι από πολύ νωρίς, από τις 2 Απριλίου, ο Σύλλογος Νέων Καραγατσίου «Η Αναγέννησις» με επιστολή του, έστελνε δίκην κατασκόπου πληροφορίες για στρατιωτικές κινήσεις των Τούρκων και των Βουλγάρων κομιτατζήδων στην περιοχή του. Όλοι ήθελαν να βοηθήσουν το στρατό

               Από τις 9 Απριλίου 1920 ο ανταποκριτής της εφημερίδας «Πατρίς» Γεώργιος Συριώτης, τηλεγραφούσε από το Σαν Ρέμο ότι ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Ελευθέριος Βενιζέλος, πρότεινε ευθέως στη Διάσκεψη για την Ειρήνη, να αναλάβει η Ελλάδα με δικές της δυνάμεις την εκτέλεση των όρων της συνθήκης, σχετικά με τους όρους που θα επιβληθούν στην Τουρκία. Μίλησε 1,5 ώρα, εκθέτοντας αναλυτικά τις ελληνικές αντιλήψεις σε σχέση με την ηττημένη Τουρκία.

               Είχε προηγηθεί η ανάλυση των αρμόδιων στρατηγών επί των μέτρων που είχε προτείνει ο Γάλλος στρατάρχης Φος, που όμως ήταν περισσότερο μέτρα επιδεικτικής φύσεως και με δυνατότητα να ληφθούν μόνο αν η Τουρκία θα δημιουργούσε δυσχέρειες στην εφαρμογή της συνθήκης.

               Ο Συριώτης έγραφε, ουσιαστικά φέροντας το άγγελμα της απελευθέρωσης της Θράκης:

               «Εν συμπεράσματι πιστεύω ότι περί το τέλος της εβδομάδος θα εγκριθεί οριστικώς η συνθήκη, φέρουσα την Ελλάδα μέχρι της Τσατάλτζας, περιλαμβανομένης και της Αδριανουπόλεως».

               Την επομένη 10 Απριλίου δημοσιεύονταν δήλωση του Βενιζέλου προς τον Συριώτη ότι «τα Ελληνικά ζητήματα βαίνουν καλώς εις την Συνδιάσκεψιν, προσεγγίζοντας προς ευτυχή λύσιν». Την ίδια μέρα ξεκαθάριζε προς τον απεσταλμένο του «Ταχυδρόμου της Ιταλίας» ότι η Σμύρνη παραχωρείται στην Ελλάδα, η δε Κωνσταντινούπολις παραμένει υπό την Τουρκική κυριαρχία.

Τρίτη, 10 Αυγούστου 2021

Ο Παντελής Αθανασιάδης στο Δημοτικό Ραδιόφωνο της Νέας Ορεστιάδας, για το πέρασμα του Ν. Καζαντζάκη από τη Θράκη, το 1920

Σήμερα στις 12.30 μμ ήμουν καλεσμένος της δημοσιογράφου Αναστασίας Πατλακίδου, στο Δημοτικό Ραδιόφωνο της Νέας Ορεστιάδας. Μιλήσαμε για το πέρασμα του διεθνώς καταξιωμένου συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη από την Διασυμμαχική Θράκη, τον Ιανουάριο του 1920. Τότε που η Θράκη όδευε προς την ελευθερίας της...



Δευτέρα, 9 Αυγούστου 2021

Ο Νίκος Καζαντζάκης «ξηλώνει» από τη θέση του τον Βούλγαρο υγειονόμο του Δεδέαγατς, το 1920

*Ο Χαρίσιος Βαμβακάς με τον Γάλλο στρατηγό Αντουάν Σαρπύ.


 



 

*Εμπόδιζε την παλιννόστηση

των Θρακών προσφύγων

στη Διασυμμαχική Θράκη

 

 



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Για το υπηρεσιακό πέρασμα του μεγάλου συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη το 1920 από τη Θράκη, που όδευε προς την απελευθέρωσή της, έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν και το σχετικό άρθρο μπορείτε να τα διαβάσετε στη θέση https://sitalkisking.blogspot.com/2018/02/1920_27.html). Σήμερα θα αναφερθούμε σε μια εντελώς άγνωστη προσπάθειά του να «ξηλωθεί» από τη θέση του ο Βούλγαρος υγειονόμος του Δεδέαγατς, που πρόβαλε διαρκώς προσκόμματα στην παλιννόστηση των Θρακών προσφύγων.

               Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι με βάση τη συνθήκη του Νεϊγύ, στις 27 Νοεμβρίου 1919 η ηττημένη Βουλγαρία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου υποχρεώθηκε να παραιτηθεί από όλα τα κυριαρχικά της δικαιώματά της επί της Δυτικής Θράκης. Αυτό άνοιξε το δρόμο για τη δημιουργία της Διασυμμαχικής Θράκης. Στη Γαλλία δόθηκε εντολή να διοικήσει αυτό το νεόκοπο κρατίδιο ενόψει των αποφάσεων για την οριστική τύχη της περιοχής. Επικεφαλής της Διασυμμαχικής Θράκης τοποθετήθηκε ο Γάλλος στρατηγός Αντουάν Σαρπύ, με πολιτικό σύμβουλο το Χαρίσιο Βαμβακά. Παράλληλα ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος έδινε αγώνα στο Παρίσι να κατακυρωθεί στην Ελλάδα η Δυτική και Ανατολική Θράκη, κάτι που έγινε το 1920.

Νωρίτερα στην Αθήνα στις 8 Μαΐου 1919 ο Βενιζέλος  είχε διορίσει τον μετέπειτα διεθνώς γνωστό συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη, αρχικά διευθυντή και στη συνέχεια Γενικό Διευθυντή του νεοσύστατου Υπουργείου Περίθαλψης, με βασική αποστολή τον επαναπατρισμό 150.000 Ποντίων του Καυκάσου, που αντιμετώπιζαν απηνείς διωγμούς από τους επαναστατημένους μπολσεβίκους του Λένιν. Οι Πόντιοι του Καυκάσου μεταφέρθηκαν με πλοία και εγκαταστάθηκαν οι περισσότεροι στη Μακεδονία και λιγότεροι στη Θράκη.

Το δεύτερο σκέλος της αποστολής του στη Θράκη, ήταν να επιλύσει προβλήματα των παλιννοστούντων Θρακών, μετά την αποχώρηση των Βουλγάρων και την εγκατάσταση εκεί συμμαχικών στρατευμάτων. Ήταν το μεταβατικό καθεστώς της λεγόμενης Διασυμμαχικής Θράκης. Συμμαχικά στρατεύματα κατέλαβαν τη βουλγαροκρατούμενη Δυτική Θράκη, αλλά ένα μεγάλο μέρος των υπηρεσιών ήταν στα χέρια Βουλγάρων, αφού η συνθήκη του Νεϊγύ, αφορούσε μόνο την αποχώρηση των στρατευμάτων.

Σάββατο, 7 Αυγούστου 2021

Άγνωστες πτυχές της ιστορίας και γεγονότα που καθόρισαν τη σύγχρονη Θράκη

Στις 4 Αυγούστου, είχα την τιμή να είμαι προσκεκλημένος του Thrakinet και του δημοσιογράφου Σταύρου Παπαδόπουλου. Μιλήσαμε για ιστορίες του παρελθόντος, τότε που χάσαμε την Ανατολική Θράκη...

Δευτέρα, 2 Αυγούστου 2021

Οι Θράκες της Γαλλίας βροντοφώναξαν το 1919, τα δίκαια της Θράκης, που περίμενε να ελευθερωθεί

*Οι Θράκες της Γαλλίας κινητοποιούνται


 


 

*Ονόματα απόδημων Θρακών




Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


          Μια ακόμα σελίδα από την κινητοποίηση των απόδημων Θρακών για να έρθει το «ποθούμενον» όταν έληξε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος το 1918 και η Ευρώπη άλλαζε το χάρτη της από το 1919.

Όταν τερματίσθηκε ο αιματηρός εκείνος πόλεμος, η Ελλάδα ενέτεινε τις προσπάθειές της για να κατοχυρώσει τα εθνικά της δίκαια, κυρίως έναντι των Βουλγάρων και των Οθωμανών, που είχαν συμμαχήσει με τις δυνάμεις των Κεντρικών Αυτοκρατοριών, δηλαδή είχαν συνταχθεί με τους ηττημένους τελικά Γερμανούς.

Ακριβώς εκείνο το διάστημα, προδιαγράφηκε και η τύχη της Θράκης, που η Διάσκεψη του Βουκουρεστίου το 1913 είχε παραδώσει το δυτικό της τμήμα στην ηττημένη του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου Βουλγαρία, ενώ η Ελλάδα την είχε απελευθερώσει. Ταυτόχρονα η Οθωμανική Αυτοκρατορία των Νεοτούρκων δεν έπαυε να έχει βλέψεις επί της Δυτικής Θράκης.

Η διπλωματική ατμόσφαιρα την επομένη του μεγάλου πολέμου όπως ήταν φυσικό, είχε κινητοποιήσει τους Θράκες, απανταχού της γης. Ειδικότερα κινητοποιήθηκαν όσοι ζούσαν στην ελεύθερη Ελλάδα πραγματοποιώντας το μεγάλο Πανθρακικό Συνέδριο του 1918 (βλέπετε σχετικά στη θέση   https://sitalkisking.blogspot.com/2018/10/1918.html#more) που είχε θέσει ως κορυφαίο, το αίτημα της ένωσης της Θράκης με την Ελλάδα.

Οι εφημερίδες στις 22 Οκτωβρίου 1918 μετέφεραν το διεθνές κλίμα δημοσιεύοντας τηλεγραφικές πληροφορίες από το Παρίσι, ότι ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος έθεσε επίσημα στο Συμμαχικό Συμβούλιο των Βερσαλλιών, το ζήτημα της τύχης της Θράκης.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...