ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΗΝ ΘΕΣΕΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΖΗΤΗΜΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ, ΤΟ 1946!!!

*Ένα από τα αμερικανικά διπλωματικά έγγραφα για τη Βόρεια Ήπειρο

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Οι μεταπολεμικές εξελίξεις μετά τον τερματισμό του ολέθριου Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ενόψει των εργασιών του Συνεδρίου της Ειρήνης στο Παρίσι, το 1946, είχαν διακριθεί για τον αμοιβαίο σεβασμό των όσων είχαν αποφασισθεί το 1943 στη Γιάλτα (σ.σ. η συμφωνία της χαρτοπετσέτας) και στο 1945 στο Πότσδαμ μεταξύ των Δυτικών συμμάχων και της Σοβιετικής Ένωσης του Στάλιν. Αργότερα προέκυψε ο λεγόμενος Ψυχρός Πόλεμος και ο διαχωρισμός του κόσμου σε Δύση και Παραπέτασμα.

               Ωστόσο αυτή η περίοδος του αμοιβαίου σεβασμού, υπήρξε άκρως τραυματική για την Ελλάδα, η οποία έβλεπε να καταβαραθρώνονται οι δίκαιες εθνικές διεκδικήσεις της μετά τις θυσίες και το αίμα που έχυσε.

               Έτσι προκύπτει η απόρριψη του Ελληνικού αιτήματος για απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου.  Ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε την ελληνική αυτή περιοχή τρεις φορές (κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1913, το φθινόπωρο του 1914 και κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940-1941). Ωστόσο, οι διεθνείς συγκυρίες τη διατήρησαν εντός της Αλβανίας.

Το 1946, ενόψει του Συνεδρίου της Ειρήνης στο Παρίσι είχε προκύψει η σοβαρή διεκδίκηση της Ελλάδας στα εθνικά θέματα. Πρώτη ήταν οι διαρρυθμίσεις στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα (ζητούσαμε μια ζώνη μόνο 30 χιλιομέτρων για λόγους ασφαλείας) η οποία, απορρίφθηκε την 1^η Οκτωβρίου 1946. Η μόνη χώρα που υποστήριξε το ελληνικό αίτημα ήταν η Νότια Αφρική. Οι συμμαχικές χώρες έδωσαν αρνητική ψήφο!!! Το τελικό αποτέλεσμα ήταν 8 ψήφοι κατά , 2 υπέρ και τρείς αποχές. Το μόνο κέρδος της Ελλάδας ήταν η παραχώρηση των Δωδεκανήσων, που ολοκληρώθηκε το 1948, από την εμπόλεμη Ιταλία.

               Η περίπτωση της Βορείου Ηπείρου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ως «εθνικό τραύμα» αλλά και ως διαρκές παράπονο για τη συμπεριφορά των συμμάχων, αμέσως μετά την ήταν του ναζισμού. Την εποχή εκείνη, λόγω και του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα, σημειώνονταν συχνά μεθοριακά επεισόδια στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

*Εικόνα εθνικής ομοψυχίας. Η ελληνική αντιπροσωπεία ταξιδεύει στο Παρίσι 

για υποστήριξη των εθνικών διεκδικήσεων.

               Χαρακτηριστική εικόνα της τότε κατάστασης μας δίνουν ορισμένα διπλωματικά έγγραφα, που υπάρχουν στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία. Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι ΗΠΑ μετά τον πόλεμο δεν είχαν διπλωματικές σχέσεις. Απλώς συμφωνήθηκε να εγκατασταθεί στα Τίρανα μια αμερικανική αποστολή που της δόθηκαν όλες οι δυνατές ευκαιρίες και διευκολύνσεις για να επιτύχει τον σκοπό της. Που ήταν να προετοιμάσει την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων των δύο χωρών, ώστε να εγκατασταθεί πρεσβεία. Για 18 συνεχόμενους μήνες, η αποστολή κινούνταν ελεύθερα στις τέσσερις γωνιές της Αλβανίας, σε χωριά και πόλεις. Επικεφαλής της αποστολής είχε τοποθετηθεί ο Jacobs.

               Σε ένα από τα αμερικανικά έγγραφα, ο Joseph E. Jacobs, εκπρόσωπος των ΗΠΑ στην Αλβανία, ανέφερε προς τον υπουργό Εξωτερικών, στις 21 Σεπτεμβρίου 1946, ότι στη γειτονική μας χώρα, υπήρχε μια εσωτερική αναταραχή και κινητοποίηση εναντίον της Ελλάδας. Όλες οι δημόσιες ανακοινώσεις, τα κύρια άρθρα και οι ομιλίες αξιωματούχων υποδηλώνουν-έγραφε ο Jacobs- ότι ο σκοπός είναι η άμυνα έναντι επίθεσης από την Ελλάδα, ή η αποτροπή της παραχώρησης αλβανικού εδάφους στην Ελλάδα από τη Διάσκεψη Ειρήνης ή τον ΟΗΕ.

Άλλα στοιχεία που ενίσχυαν αυτή την εκτίμηση ήταν τα εξής κατά τον Αμερικανό αντιπρόσωπο:

(1) Ο αλβανικός στρατός, με δύναμη που κυμαίνεται από εξήντα έως εκατό χιλιάδες άνδρες και ο οποίος κινητοποιήθηκε εσπευσμένα κατά τους τελευταίους 6 μήνες, αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από άπειρους στρατιώτες και αξιωματικούς και δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένος για σύγχρονο πόλεμο· ως εκ τούτου, είναι αμφίβολο αν θα μπορούσε, από μόνος του, να επιτεθεί στην Ελλάδα.

(2) Ακόμη και αν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος και εξοπλισμένος, ο αλβανικός στρατός δεν θα μπορούσε να ελπίζει, χωρίς εξωτερική βοήθεια, σε έναν επιτυχή πόλεμο κατά της Ελλάδας.

(3) Η έντονη αντίθεση προς το παρόν καθεστώς και τις εσωτερικές πολιτικές του ενισχύει την άποψη, ότι οι αρχές χρησιμοποιούν το «ελληνικό φάντασμα» προκειμένου να διατηρούν τον στρατό σε πλήρη κινητοποίηση, με σκοπό την ιδεολογική κατήχηση και τον έλεγχο των διαφωνούντων στοιχείων.

Από την άλλη πλευρά, οι ακόλουθοι παράγοντες ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι τρέχουσες αλβανικές στρατιωτικές δραστηριότητες αποσκοπούν σε επιθετικές ενέργειες κατά της Ελλάδας:

*Αυτή η στρατιωτική δραστηριότητα συνεχίζεται εδώ και 6 μήνες και αποτελεί σοβαρή επιβάρυνση για τους πενιχρούς πόρους της Αλβανίας, κατάσταση που ενδέχεται να μην είναι δυνατόν να διατηρηθεί χωρίς κάποια περαιτέρω ενέργεια.

*Η παρουσία μεγάλου αριθμού Σοβιετικών και Γιουγκοσλάβων στρατιωτικών συμβούλων και εξοπλισμού στην Αλβανία- με περισσότερους να αναμένονται- υποδηλώνει συντονισμό των αλβανικών προετοιμασιών με εκείνες της Σοβιετικής Ένωσης, της Γιουγκοσλαβίας και της Βουλγαρίας, γεγονός που παραπέμπει σε επιθετικό σχεδιασμό κατά της Ελλάδας (ή τουλάχιστον σε αναταραχή που εξυπηρετεί άλλους σκοπούς, όπως έναν «πόλεμο νεύρων») παρά σε αμυντικό.

*Ο Ενβέρ Χότζα, τότε Γενικός Γραμματέας του Αλβανικού Κομμουνιστικού Κόμματος και ταυτόχρονα πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών, σε πρόσφατη συνομιλία του (μετά την επιστροφή του από το Παρίσι) με τους αρχηγούς του αλβανικού στρατού, φέρεται- σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες- να δήλωσε: «Πρέπει να επιτεθούμε στην Ελλάδα».

Ο καθοριστικός παράγοντας είναι το τι επιθυμούν να πράξουν οι Σοβιετικοί, κατέληγε ο Joseph E.Jacobs.

*Χάρτης της ενιαίας Ηπείρου

Και οι Βρετανοί εναντίον μας

 

Ο Jacobs σε άλλη αναφορά του προς τον υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Φράνσις Μπιρνές στις 5 Οκτωβρίου, έδινε κάποια συμπληρωματικά στοιχεία για την κατάσταση στα ελληνοαλβανικά σύνορα, δίνοντας εμφανώς βάρος στις αλβανικές απόψεις.

Θεωρούσε ότι παρά τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν πλέον την κατάσταση, η ρίζα του προβλήματος έγκειται αναπόφευκτα «στις αβάσιμες ελληνικές αξιώσεις επί της νότιας Αλβανίας». Οι αξιώσεις αυτές προβάλλονται με αυξανόμενη επιθετικότητα εδώ και περισσότερα από δύο χρόνια στον ελληνικό Τύπο και το ραδιόφωνο, από Έλληνες προπαγανδιστές, που στάλθηκαν στην Ουάσιγκτον και το Λονδίνο, καθώς και μέσω προσφυγής στη Διάσκεψη του Παρισιού. «Οι αξιώσεις είναι αβάσιμες, γεγονός που επιβεβαιώνεται από το ότι τα σημερινά σύνορα καθορίστηκαν με διεθνή συμφωνία πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, επί της δικαιότερης δυνατής βάσης- καθώς, κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, επικρατούσε σχετική ειρήνη και στις δύο πλευρές των συνόρων, μέχρις ότου η Ελλάδα επανέφερε το ζήτημα».

Η σφοδρότητα της ελληνικής προπαγάνδας υπέρ των αξιώσεών της οφείλεται, εν μέρει, σε βρετανική υποκίνηση και σιωπηρή υποστήριξη (κάτι που μου έχουν επιβεβαιώσει διάφοροι Βρετανοί αξιωματικοί εδώ), καθώς και εν μέρει, στην αποτυχία των Ηνωμένων Πολιτειών να αντικρούσουν αποτελεσματικά τις ελληνικές αξιώσεις κατά την τελική αναμέτρηση στη Διάσκεψη Ειρήνης ή οπουδήποτε αλλού, ανέφερε ο Jacobs

Για 4 ή 5 μήνες, η Αλβανία αγνοούσε τους ισχυρισμούς της ελληνικής προπαγάνδας, αλλά στη συνέχεια ξεκίνησε αντεπιχειρήσεις προπαγάνδας για λόγους αυτοάμυνας, δημιουργώντας έτσι ένα «πόλεμο νεύρων». Αυτό οδήγησε αναπόφευκτα σε επεισόδια στα σύνορα, τα οποία κορυφώθηκαν στη σημερινή σοβαρή κατάσταση.

Όταν συγκλήθηκε η Διάσκεψη Ειρήνης-συνέχιζε ο Jacobs- η Αλβανία έκρινε ότι δεν μπορούσε να βασιστεί ούτε στη Βρετανία ούτε στις Ηνωμένες για την ενίσχυση της άμυνάς της έναντι δύο πιθανών σεναρίων: Είτε την παραχώρηση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα, είτε την απόπειρα της Ελλάδας να καταλάβει την περιοχή, σε περίπτωση που δεν της παραχωρηθεί.

Σε αυτό το διεθνές υπόβαθρο- το οποίο αποτέλεσε την αιτία για μια ουσιαστική εθνική κινητοποίηση και την ανάπτυξη στρατευμάτων κατά μήκος των νότιων συνόρων της Αλβανίας- πρέπει να προστεθούν και τα εξής: Oι ελιγμοί για την εξυπηρέτηση εσωτερικών σκοπιμοτήτων, η χρήση της εξωτερικής απειλής ως μέσο αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης από τα εσωτερικά προβλήματα της Αλβανίας, καθώς και η αξιοποίηση της κινητοποίησης για την εδραίωση του ελέγχου των Κομμουνιστών στις διεθνείς υποθέσεις, υπό το πρόσχημα της εθνικής ανάγκης.

*Η καταβαράθρωση των εθνικών διεκδικήσεων στο Παρίσι, 

προκάλεσε μαζικά συλλαλητήρια στην Αθήνα και αλλού 

Ο ρόλος της Σοβιετικής Ένωσης

 

Πέρα από τους αμιγώς αλβανικούς παράγοντες που προαναφέρθηκαν, η κατάσταση αυτή λειτουργεί προς όφελος της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας, καθώς η Αλβανία αναγκάζεται να βασίζεται όλο και περισσότερο σε αυτές τις δύο χώρες. Αυτό, με τη σειρά του, τους επιτρέπει να παγιώσουν τον έλεγχό τους επί της Αλβανίας και των ανατολικών ακτών της Αδριατικής, παρατηρούσε ο Αμερικανός αντιπρόσωπος στα Τίρανα.

Με τη Σοβιετική Ένωση να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, γίνονταν ολοένα και πιο επιτακτική η ανάγκη να αφαιρεθεί το ζήτημα των ελληνοαλβανικών συνόρων από τον κατάλογο των επειγόντων διεθνών προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα ο κόσμος. Η απόσυρση των αξιώσεων κατά τη Διάσκεψη του Παρισιού, θα διευκόλυνε την επίτευξη αυτού του στόχου. Ωστόσο, εξακολουθούσε να υφίσταται ο κίνδυνος, η Αλβανία- υποκινούμενη από τη Ρωσία και τη Γιουγκοσλαβία- να διατηρήσει την συγκεκριμένη στρατιωτική κατάσταση, παρά το γεγονός ότι είχαν εκλείψει οι επίσημες αιτίες που την προκάλεσαν. Πράγματι, η συνέχιση των στρατιωτικών προετοιμασιών από την Αλβανία, καθώς και η υποστήριξη που παρείχε η χώρα στο υπόμνημα των Τσάμηδων προσφύγων (της 26ης Σεπτεμβρίου) προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ- με αίτημα την επιστροφή τους στις εστίες τους στην Ελλάδα- υποδήλωναν ότι ενδέχεται να συμβαίνει ακριβώς αυτό. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να καταστεί δύσκολη ή και αδύνατη, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες έβρισκαν άμεσα την ευκαιρία:

1) Να δηλώσουν δημοσίως ότι η απόσυρση των ελληνικών αξιώσεων θα πρέπει να εξαλείψει τις τριβές που προκάλεσαν την τρέχουσα κατάσταση, επιτρέποντας έτσι τόσο στην Αλβανία όσο και στην Ελλάδα να διοχετεύσουν τις δυνάμεις τους- που έχουν εξαντληθεί από μια κρίση η οποία απειλεί την ειρήνη στα Βαλκάνια- στην ανοικοδόμηση· και

2) Να ασκήσουν, παρασκηνιακά- και σε συνεργασία με τους Βρετανούς, εφόσον είναι εφικτό- επιρροή στην ελληνική κυβέρνηση ώστε να απέχει από περαιτέρω ενέργειες που οξύνουν το συνοριακό ζήτημα.

 

Να παραμείνουν τα σύνορα του 1939

 

               Εν τω μεταξύ οι ΗΠΑ έδειχναν να ανησυχούν για την επιδείνωση των εσωτερικών συνθηκών στην Ελλάδα και την αυξανόμενη ένταση κατά μήκος των βόρειων ελληνικών συνόρων.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Ντιν Άτσεσον, με έγγραφό του προς τον πρέσβη στην Ελλάδα Λίνκολν Μακβή, στις 15 Οκτωβρίου 1946, εξέφραζε τις αμερικανικές ανησυχίες και την εκτίμηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι τεταμένες διεθνείς σχέσεις, με επίκεντρο την Ελλάδα, ενδέχεται να οδηγήσουν σύντομα σε μια μείζονα κρίση, η οποία μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τον μελλοντικό προσανατολισμό των χωρών της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Είναι ζωτικής σημασίας-υπογράμμιζε ο Άτσεσον-  για την ασφάλεια των ΗΠΑ να παραμείνει η Ελλάδα ανεξάρτητη και κυρίαρχη στις υποθέσεις της, και είμαστε έτοιμοι να λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα για τη στήριξη της εδαφικής και πολιτικής ακεραιότητας της Ελλάδας.

Στο ίδιο όμως έγγραφο έδινε οδηγίες προς την αμερικανική πρεσβεία να εξηγήσει προς την ελληνική κυβέρνηση, ότι πρέπει να ακολουθηθεί πολιτική μετριοπάθειας στις εσωτερικές πολιτικές υποθέσεις, τώρα που έχει διευθετηθεί μέσω Δημοψηφίσματος το ζήτημα του πολιτεύματος.

Και κυρίως να διατυπωθεί σαφώς προς την ελληνική κυβέρνηση η θέση των ΗΠΑ, ότι τα ελληνικά σύνορα πρέπει να παραμείνουν όπως ήταν το 1939, προς όφελος της δικαιοσύνης, της ειρήνης και της σταθερότητας.

Η τύχη της Βορείου Ηπείρου, όλα έδειχναν πως είχε κριθεί…

Με άλλο έγγραφό του στις 24 24 Οκτωβρίου 1946, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Ντιν Άτσεσον, συνιστούσε στο πρέσβη Μακβή να εκθέσει στο βασιλιά Γεώργιο Β΄ και στον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Τσαλδάρη και σε άλλα κυβερνητικά στελέχη τη σοβαρή πτυχή του ελληνικού ζητήματος υπό το πρίσμα της δηλωμένης πρόθεσης της Ελλάδας να θέσει τις εδαφικές της διεκδικήσεις ενώπιον του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών (CFM) στη Νέα Υόρκη. Η αρνητική ψήφος των ΗΠΑ στην Επιτροπή για τα Βουλγαρικά Εδαφικά Ζητήματα και στη Διάσκεψη Ειρήνης, όσον αφορά την αναθεώρηση των συνόρων με τη Βουλγαρία, καθιστά σαφή τη θέση μας επί του θέματος αυτού, έλεγε ο Άτσεσον.

Σημαντική για τη στάση των ΗΠΑ, ήταν και η ακόλουθη παράγραφος αυτού του εγγράφου:

«Προς χάριν της ειλικρίνειας, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να υποστηρίξουν την ελληνική επιθυμία για αναθεώρηση των συνόρων με την Αλβανία. Αν και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν με κατανόηση τα ελληνικά επιχειρήματα υπέρ εδαφικών αναπροσαρμογών —και αναγνωρίζουν ότι η μη ικανοποίηση των εθνικών διεκδικήσεων αποτελεί πράγματι πικρή εμπειρία—, εκτιμούμε ότι, για χάρη του σημαντικότερου μακροπρόθεσμου στόχου της ειρήνης και της σταθερότητας στα Βαλκάνια, οι ΗΠΑ οφείλουν να ταχθούν υπέρ της διατήρησης των συνόρων του 1939. Ωστόσο, θα στηρίξουμε σθεναρά την Ελλάδα σε περίπτωση που καταβληθεί οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής αυτών των συνόρων.

Θα ήταν, μακροπρόθεσμα, προς όφελος της Ελλάδας να αποδεχθεί την εδαφική ακεραιότητα των γειτόνων της. Ορισμένοι από αυτούς τους γείτονες εκμεταλλεύονται σήμερα- εις βάρος της Ελλάδας- αυτό που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν ως ολοένα και πιο επιθετική στάση της ελληνικής κυβέρνησης, στις προσπάθειές της να διευρύνει την επικράτειά της εις βάρος τους».

*Από την εφημερίδα "Ηπειρωτικός Αγών" των Ιωαννίνων

Η σύλληψη του καπετάν Αννίβα

 

Στις 20 Οκτωβρίου 1946 , ο βοηθός στρατιωτικός ακόλουθος των ΗΠΑ Miller, συνοδευόμενος από τον υπολοχαγό Glenn A. Rounsevell του επιτελείου του στρατιωτικού ακολούθου, πραγματοποίησαν μια εβδομαδιαία ενδελεχή αναγνώριση των ελληνοαλβανικών συνόρων. Διένυσαν 300 μίλια με τζιπ, επισκέφθηκαν τα σύνορα σε 12 σημεία στην Πυρσόγιαννη και τα πέριξ, συνομίλησαν με Έλληνες στρατιώτες, Βρετανούς αξιωματικούς συνδέσμους, κληρικούς και πολίτες, και ανέκριναν συλληφθέντες αρχηγούς ανταρτικών ομάδων.

Με βάση την έρευνά τους, πείσθηκαν ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 1946 εξαπολύθηκαν 30 έως 40 επιθέσεις εναντίον ελληνικών φυλακίων στα σύνορα από τις αλβανικές ένοπλες δυνάμεις. Μια σφοδρή επίθεση στο ελληνικό φυλάκιο στους Κήπους, στις 7 Ιουλίου, ακολουθήθηκε από μια περίοδο ηρεμίας (η οποία πιθανότατα συνέπιπτε χρονικά με τις συζητήσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας και τη Διάσκεψη του Παρισιού), ωστόσο κατά τις τελευταίες 2 εβδομάδες είχαν σημειωθεί τέσσερις νέες αλβανικές επιθέσεις.

Η ανάκριση του Φώτη Κοντοπάνου γνωστού με το ψευδώνυμο «Αννίβας», από τα Δολιανά Πωγωνίου Ιωαννίνων αρχηγού ομάδας ανταρτών, που συνελήφθη στις 11 Οκτωβρίου, αποκάλυψε ότι επρόκειτο για πρώην αξιωματικό του ΕΛΑΣ, ο οποίος πέρασε στη Γιουγκοσλαβία μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Ο Κοντοπάνος ανέφερε ότι, το φθινόπωρο του 1945, όλοι οι Έλληνες που βρίσκονταν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής στα Βαλκάνια κλείστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης: Οι « Έλληνες Μακεδόνες»- είπε ο Κοντοπάνος- στάλθηκαν στα Σκόπια, ενώ οι υπόλοιποι στο Μπούλκες, βόρεια του Βελιγραδίου. Σε αυτά τα στρατόπεδα, όπως είναι γνωστό, αξιωματούχοι των γιουγκοσλαβικών και σοβιετικών κυβερνήσεων, καθώς και του ΚΚΕ, εκπαίδευαν άτομα για μελλοντική ένοπλη δράση εντός της Ελλάδας.

Κατά τον Κοντοπάνο, από τον Απρίλιο του 1946, ένοπλες ομάδες Ελλήνων άρχισαν να αποστέλλονται στην Ελλάδα με τη συνδρομή των κυβερνήσεων της Γιουγκοσλαβίας. Το σχέδιο προέβλεπε την κατάληψη, σε πρώτη φάση, μιας ορεινής ζώνης εντός της ελληνικής επικράτειας, η οποία εκτείνονταν από τα αλβανικά σύνορα, κοντά στο Νεστόριο, έως τον Όλυμπο.

Το γεγονός αυτό, προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της κομμουνιστικής εφημερίδας «Ριζοσπάστης»: «Είναι ανήκουστο αξιωματικός ξένης χώρας να επιθεωρεί τα συνοριακά φυλάκια ενός ανεξάρτητου κράτους ή να ανακρίνει Έλληνες στην ίδια τους την πατρίδα» έγραφε.

               Στις  4 Νοεμβρίου 1946, ο Έλληνας πρεσβευτής επισκέφθηκε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να ζητήσει διευκρινίσεις σχετικά με τα σημεία που αφορούν τις ελληνικές εδαφικές διεκδικήσεις, και τη στάση των ΗΠΑ. Συνομίλησε με τον βοηθό υπουργό Εξωτερικών  Ντιν Άτσεσον και τον William Baxter, του Τμήματος Υποθέσεων Εγγύς Ανατολής.

Αργότερα στις  22 Νοεμβρίου 1946, το Λονδίνο ανέφερε. ότι το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών αντιμετώπιζε με μεγάλη σοβαρότητα την κατάσταση κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Ελλάδας, φοβούμενο ειδικότερα την ένωση τμημάτων  των ανταρτών με ελληνικές και γιουγκοσλαβικές μακεδονικές ομάδες, με σκοπό τη δημιουργία μιας  αυτόνομης περιοχής.

Η τύχη της Βορείου Ηπείρου, είχε κριθεί πλέον αμετάκλητα. Θυσιάσθηκε από τους μεγάλους…

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

ΠΗΓΗ

*Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία (https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1946v07/d160)

 

 

Σκέψεις για το Έπος του 1940, με βάση ένα διπλωματικό έγγραφο

*Άγνωστος Στρατιώτης. Εγγραφές στο Μνημείο από το έπος του Σαράντα

 

*Οι προβλέψεις για Ιταλική και

Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας

*Η πίστη της Ελλάδας στην τελική νίκη

*Τα ελληνικά αμυντικά επιτελικά σχέδια

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Τώρα, με την επέτειο της ένδοξης αυτής μέρας, της 28^ης Οκτωβρίου, αξίζει να κάνουμε μια αναδρομή, κυρίως για να δούμε ότι η ηγεσία της χώρας, είχε συναίσθηση τι θα αντιμετώπιζε και ήταν αποφασισμένη να αντισταθεί στην Γερμανική λαίλαπα, μετά την Ιταλική.

Υπάρχει στα Αμερικανικά Εθνικά αρχεία ένα έγγραφο που είχε συντάξει ο Αμερικανός πρεσβευτή στην Αθήνα Λίνκολν Μακβή, στις 6 Αυγούστου 1941 και το απηύθυνε προσωπικά στον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, με τον οποία διατηρούσε προσωπικές και φιλικές σχέσεις, αφού τον αποκαλεί «Dear Franklin» δηλαδή «Αγαπητέ Φραγκλίνε».

Είναι σημαντικό ότι στην εισαγωγή του μακροσκελέστατου εγγράφου του, ο Μακβή υπογραμμίζει ότι η Ιταλία επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 28 Οκτωβρίου 1940 και οι Έλληνες προέβλεψαν αμέσως ότι η Γερμανία θα συμμετείχε στον πόλεμο, όταν θα ερχόταν η κατάλληλη στιγμή.

-Ο στρατηγός Μεταξάς μού είπε στις αρχές Νοεμβρίου: Ας μην έχουμε αυταπάτες· όταν έρθει η άνοιξη, οι Γερμανοί θα μας επιτεθούν, έγραφε ο Αμερικανός πρεσβευτής. Μου είπε τότε- και αυτή η στάση επιβεβαιώθηκε επανειλημμένα από τον ίδιο μέχρι την τελική κατάρρευση, καθώς και από τον βασιλιά διάδοχό του και τον διάδοχό του, ότι η Ελλάδα θα αντιστεκόταν στη γερμανική επίθεση με τον ίδιο τρόπο που είχε αντισταθεί και στην ιταλική. Αυτό δεν σήμαινε ότι πίστευε πως θα μπορούσε να αποφύγει την κατάκτηση της χώρας. Η Ελλάδα, όμως, πίστευε στην τελική νίκη της Αγγλίας και θεωρούσε ότι όφειλε, για χάρη του μέλλοντός της, να διατηρήσει τουλάχιστον ζωντανή την ψυχή της.

ΟΙ ΘΡΑΚΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΞΙΦΟΥΛΚΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΔΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

Το 1922 η Βουλγαρία ζητούσε από την Αντάντ, αυτονομία ολόκληρης της Θράκης, από την Κωνσταντινούπολη έως το Νέστο!!!

*Το διαβιβαστικό έγγραφο γνωστοποίησης για την αποστολή του βουλγαρικού υπομνήματος.

 

 

*Το Βουλγαρικό υπόμνημα προ την Αντάντ,

όταν η Ελλάδα σφάδαζε το 1922,

σε Θράκη και Μικρά Ασία

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

            Το φθινόπωρο του 1922, η Ελλάδα αντιμετώπιζε τεράστια προβλήματα. Ήταν η  Μικρασιατική Καταστροφή με την απώλεια των μικρασιατικών εδαφών αλλά και της Ανατολικής Θράκης, η δραματική ανθρωπιστική κρίση από τα κύματα της προσφυγιάς, η κακή οικονομική κατάσταση του κράτους από την συνεχή συμμετοχή σε πολέμους από το 1912 και τέλος η κατάρρευση της αξιοπιστίας της διεθνώς, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας. Ταυτόχρονα η χώρα, αντιμετώπιζε πρωτοφανή αναφυόμενα προβλήματα από τα ποικίλα άλλα προβλήματα, που ήταν η κληρονομιά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή. Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα δημιουργούσαν τα γειτονικά κράτη που εποφθαλμιούσαν τμήματα της ελληνικής επικράτειας. 

            Στις 28 Σεπτεμβρίου 1922, δηλαδή όταν η Ελλάδα σφάδαζε, στα Μουδανιά, στη Σμύρνη και στα λιμάνια και τους σταθμούς όπου αποβιβάζονταν οι κατατρεγμένοι πρόσφυγες, η Βουλγαρία έκανε μια ακόμα κίνηση αρπαγής εδαφών της Ελλάδας. Με διακοίνωσή της προς τις δυνάμεις της Αντάντ, ζητούσε να δημιουργηθεί αυτόνομη Θράκη, από την ενδοχώρα, όπως βλέπουμε το χάρτη,  αριστερά, της Κωνσταντινούπολης έως το Νέστο!!!

Η Αμερικανική πρεσβεία της Σόφιας, με έγγραφό της γνωστοποίησε την βουλγαρική απαίτηση, στο Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Συγκεκριμένα με έγγραφο που υπέγραφε  ο Herschel V. Johnson προσωρινός επιτετραμμένος, ανέφερε ότι οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της Βουλγαρίας στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη επέδωσαν για τις αντίστοιχες κυβερνήσεις το υπόμνημα των Βουλγάρων. Η ενημέρωση της Ουάσιγκτον έγινε με περιληπτικό υπόμνημα το οποίo φέρει τον τίτλο PRO-MEMORIA και είναι το ακόλουθο:

Η πολιτική αντίληψη, όταν υποχρεωθήκαμε να δεχτούμε το 1922, τους όρους της Διάσκεψης των Μουδανιών και την βίαιη απώλεια της Ανατολικής Θράκης

*Οι στρατηγοί της Αντάντ, στα Μουδανιά, που καταδίκασαν την Ανατολική Θράκη. 

Από δεξιά Σαρλ Σαρπύ (Γαλλία), σερ Τσαρλς Χάρρινγκτον (Αγγλία) και Ενρίκο Μομπέλι (Ιταλία) 

 

 

*Η ρωσική ενίσχυση του Κεμάλ

*Αποκαλυπτικές αναφορές

              

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Το «Εθνικό Σύμφωνο» της Τουρκίας υπήρξε το βασικό στρατηγικό δόγμα της Τουρκίας το 1922, που συχνά αναβιώνει και σήμερα ανάμεσα στις εθνικιστικές ενέργειες του βαθέος Τουρκικού κράτους και στις ανιστόρητες κορώνες των πολιτικών της, που εκφράζουν τις θεωρίες της Γαλάζιας Πατρίδας.

               Το πνεύμα αυτό κυριάρχησε το 1922, την εποχή της καταραμένης Διάσκεψης των Μουδανιών. Είναι ενδιαφέρουσα η πολιτική αντίληψη της εποχής, όπως αυτή διαφαίνεται από τις γνώμες που εκφράζονταν όχι μόνο δημόσια, αλλά και σε υπηρεσιακό επίπεδο πίσω από τις κλειστές πόρτες.

               Στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία, έχουν διασωθεί διάφορα έγγραφα, που περιγράφουν την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης. Μια τέτοια σταχυολόγηση θα δούμε σήμερα, επιχειρώντας να προσεγγίσουμε, με πληροφορίες, που εκφεύγουν από τις δραματικές αφηγήσεις όσων έζησαν εκείνα τα φοβέρα γεγονότα, διωγμένοι από τις πανάρχαιες εστίες τους.

Αρχικά εντοπίσαμε αναφορές κυρίως στρατιωτικών παραγόντων, που βρέθηκαν στην ευρύτερη περιοχή και ενημέρωναν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στις 21 Σεπτεμβρίου (ν.η.) 1922 είχαμε μια συνάντηση μεταξύ δύο παραγόντων, Υπάτων Αρμοστών στην Κωνσταντινούπολη,  που εκπροσωπούσαν συμμαχικές χώρες, του ναυάρχου Μπρίστολ (Admiral Bristol) και του στρατηγού Πελλέ (General Pelle).

Αν είχαμε την Ανατολική Θράκη, θα γλιτώναμε την πείνα της Κατοχής…

*Απόσπασμα από το υπόμνημα του πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, τον Ιούνιο του 1942

*Μια επισήμανση του Εμμ. Τσουδερού το 1942,

προς τον πρόεδρο τον ΗΠΑ Φρ. Ρούζβελτ

*Φοβερά φωτογραφικά ντοκουμέντα

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Η μεγάλη πείνα της Κατοχής, που κράτησε από το 1941 έως το 1944, ήταν μια από τις πιο δραματικές περιόδους της Ιστορίας με χιλιάδες νεκρούς και όπως έγραψε ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ συγκρίνεται με εκείνη τη ς εποχής του Πελοποννησιακού Πολέμου, που εξολόθρευσε τους κατοίκους της Αθήνας του Περικλή. Και μόνο ένας, εκείνα τα μαύρα χρόνια θυμήθηκε, πώς αν δεν είχαμε χάσει το 1922 την Ανατολική Θράκη δεν θα υπήρχε τέτοιος λιμός.

Η πείνα της Κατοχής κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής της χώρας μας από τις δυνάμεις του Άξονα υπήρξε κατά πρώτο λόγο, το αποτέλεσμα κυρίως των αυθαιρεσιών των κατακτητών. Τα περισσότερα θύματα ήταν στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας ιδιαίτερα τα δύο πρώτα χρόνια. Στην Αθήνα και στον Πειραιά, υπολογίζεται ότι οι νεκροί από τον λιμό έφτασαν τους 63.734, ενώ τα συνολικά θύματα σε όλη την Ελλάδα τους 100.000.

Είναι γνωστό, πως από τα μέσα Μαΐου του 1941, αξιωματούχοι του Γραφείου Πολεμικής Οικονομίας της Βέρμαχτ κατέσχεσαν τα διαθέσιμα εμπορεύματα και τα βιομηχανικά προϊόντα, προκειμένου να τα αποστείλουν στη Ναζιστική Γερμανία και στις δυνάμεις τους στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Οι παραδοσιακοί σιτοβολώνες- όπως και της Θεσσαλίας- ήταν οι εύφορες πεδιάδες της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, που τροφοδοτούσαν με σιτάρι, ολόκληρη την χώρα προπολεμικά, το 1941- 1944, είχαν βρεθεί υπό βουλγαρική κατοχή. Οι βουλγαρικές Αρχές δεν είχαν καμία διάθεση να διοχετεύσουν την παραγωγή προς την υπόλοιπη χώρα, αλλά τη μετέφεραν στο εσωτερικό της Βουλγαρίας.

Αγνοήθηκε στη Θράκη, ο Χεμινγουέι, που έκανε διεθνώς γνωστό το δράμα της βίαιης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης

*Φωτογραφία του Έρνεστ Χεμινγουέι, από το διαβατήριο, που χρησιμοποιούσε το 1922-1923, δηλαδή τις μέρες του δράματος της Ανατολικής Θράκης. Ήταν τότε 23 ετών.

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Αναλογίζομαι πολλές φορές, πόσο άδικοι υπήρξαμε εμείς οι Θράκες, προς το πρόσωπο του Νομπελίστα λογοτέχνη Έρνεστ Χεμινγουέι, που με τις συγκλονιστικές ανταποκρίσεις του έκανε γνωστό διεθνώς, το δράμα της βίαιης εκρίζωσης του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης το 1922, όταν η περιοχή εκείνη, ελληνική από αρχαιοτάτων χρόνων, παραχωρήθηκε από τους συμμάχους της Αντάντ, αμαχητί στην Τουρκία.

Ορισμένοι, θυμόμαστε εκείνες τις ιστορικές ανταποκρίσεις του, αλλά κανένας από τους θεσμούς (κράτος, αυτοδιοίκηση, άλλοι φορείς κ.λπ.) δεν έχει κάνει το παραμικρό για να τιμήσει την προσφορά του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα. Κάποιες υπενθυμίσεις για το χρέος μας αυτό, που έγιναν κατά καιρούς, από διάφορα πρόσωπα, δεν συγκίνησαν τους αρμόδιους. Ούτε σε κανένα δρόμο δόθηκε το όνομα του, ούτε σε κανένα τοπωνύμιο. Δεν στήθηκε καμιά προτομή, ούτε καμιά αναθηματική στήλη. Τίποτα…

               Και όμως, οι ανταποκρίσεις του υπήρξαν σημαντικές, επειδή αποτύπωσαν τότε το κλίμα της εποχής, την φοβερή προσφυγιά και την άδικη παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Και όλα αυτά τον Οκτώβριο του 1922. Από τα στοιχεία που υπάρχουν, γνωρίζουμε ότι  ο Χεμινγουέι μεταξύ 20-30 Σεπτεμβρίου 1922 ήταν στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια από 3-11 Οκτωβρίου, βρέθηκε στα Μουδανιά. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και ως Συνθήκη των Μουδανιών) ήταν μια συμφωνία ανακωχής, που υπογράφηκε στις 11 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά της μεταξύ της Τουρκίας και των νικητριών δυνάμεων της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) ενώ ο εκπρόσωπος της Ελλάδας υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, που έφτασε με μια σχετική καθυστέρηση, βρέθηκε προ τετελεσμένων και δεν υπέγραψε το σχετικό πρωτόκολλο.

Ο Χεμινγουέι στα μέσα Οκτωβρίου 1922 μετέβη στο Μουρατλί, σημαντικό σιδηροδρομικό  σταθμό και κατόπιν στην Αδριανούπολη απ’ όπου κατέγραψε την υποχρεωτική αποχώρηση του ελληνικού στρατού και τη βίαιη εκδίωξη των χριστιανών.  Στις 18 Οκτωβρίου 1922 φαίνεται να αναχώρησε από το σταθμό του Καραγάτς, με το τρένο  Οριάν Εξπρές με προορισμό το Παρίσι.

Αυθαιρεσίες κατά Θρακών από τους Νεότουρκους

*Νεότουρκοι

 

*Ένα «ηχηρό» και άγνωστο

 ντοκουμέντο από την Αδριανούπολη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Οι Νεότουρκοι, υπήρξαν μια ακόμα μαύρη σελίδα στην ιστορία της καταπίεσης  των λαών, που βρέθηκαν να είναι υπόδουλοι των Οθωμανών. Λαοί, που εξαπατήθηκαν αρχικά από το σύνθημα των Νεοτούρκων “Πατρίδα, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα” και σύντομα βρέθηκαν να αγωνίζονται να επιβιώσουν μέσα από βάρβαρες γενοκτονικές πολιτικές. Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλες εθνικές ομάδες. Όλοι, υπήρξαν τα θύματα Γενοκτονιών, αποτέλεσμα της πολιτικής των Νεοτούρκων.

               Μια τέτοια ιστορία θα αφηγηθούμε, ελάχιστο δείγμα της βάρβαρης αντίληψης του κατακτητή και την φοβερή ιδιοτέλεια, ενός εκάστου από αυτούς.

               Σήμερα, όταν λέμε Νεότουρκοι, εννοούμε το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» που είχε κάνει την εμφάνισή  του στην Θεσσαλονίκη το 1908. Οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες και ανάγονται στο 1876. Κύριες επιδιώξεις του κινήματος, ήταν να καταλυθεί η απολυταρχία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου κράτους, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Στο κόμμα αυτό εντάχθηκαν μορφωμένοι αξιωματικοί, πολιτικοί, αστοί και διανοούμενοι.

Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 με τις αρχικά φιλελεύθερες επαγγελίες του επηρέασε ποικιλοτρόπως την κατάσταση των αλύτρωτων Ελλήνων και οδήγησε στον τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα και τη δράση Ελλήνων αξιωματικών στη Μακεδονία κυρίως. Η Ελληνική κυβέρνηση ανακάλεσε τον Ιούνιο του 1908 όσους αξιωματικούς βρίσκονταν ακόμα στη Μακεδονία.

Σύντομα όμως οι Νεότουρκοι πέταξαν το υποτιθέμενο δημοκρατικό προσωπείο τους και επιχείρησαν να εκτουρκίσουν βίαια όλους τους υπόδουλους λαούς. Η πολιτική αυτή διατυπώθηκε με σαφήνεια στο πρώτο ανοιχτό συνέδριο του Κόμματος Ένωση και Πρόοδος, που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο- Οκτώβριο του 1911.

Το άγνωστο υπόμνημα του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1944 και τα πολιτικά παρασκήνια

*Η μεγάλη στιγμή της απελευθέρωσης. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υψώνει την ελληνική σημαία, 

στο βράχο της Ακρόπολης

*Οι αντιθέσεις προς τον Γ. Παπανδρέου

*Η θέση μας έναντι της Βουλγαρίας

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Οι πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Ναζιστικό ζυγό, δεν ήταν καθόλου ανέφελες. Αυτό αποδείχθηκε άλλωστε με τα αιματηρά γεγονότα, που ξέσπασαν στις αρχές Δεκεμβρίου 1944 και έμειναν γνωστά με την ονομασία «Δεκεμβριανά». Υπενθυμίζεται ότι πρωθυπουργός της Ελλάδας είχε αναδειχθεί τότε με την αποφασιστική στήριξη των Άγγλων, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος εισήλθε στην Αθήνα και ύψωσε την γαλανόλευκη στην Ακρόπολη, στις 13 Οκτωβρίου 1944.

Το πολιτικό και διπλωματικό κλίμα για την Ελλάδα, ήταν άκρως επιβαρυμένο. Δεν ήταν μόνο ο εμφανής εσωτερικός κίνδυνος από την πλήρη κυριαρχία σε ολόκληρη τη χώρα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  που με υποκίνηση του ΚΚΕ απέβλεπε στην κατάληψη της εξουσίας. Ήταν και η αδύναμη διπλωματικά θέση της Ελλάδας. Εξαιτίας αυτού γεγονότος, λαμβάνονταν αποφάσεις, που την αφορούσαν, χωρίς την παρουσία της και τη γνώμη της.

Σε όλα αυτά, πρέπει να προστεθεί και η χρόνια ασυμφωνία των πολιτικών αρχηγών, που ταλάνιζε και εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα. Η ασυμφωνίας αυτή μάλιστα, έγινε φανερή εκείνες τις μέρες και οφείλονταν κατά ένα μέρος στην άκαμπτη και υπεροπτική στάση του Παπανδρέου, ο οποίος στηριγμένος στην ισχύ των νικητών Άγγλων, σε πολλές και κρίσιμες περιπτώσεις απέφευγε την ενημέρωση των άλλων πολιτικών αρχηγών, ακόμα και αυτών, που προέρχονταν από την ίδια πολιτική μήτρα, τον βενιζελισμό.

Ένας από αυτούς, που διαφώνησε ευθέως με τον Γεώργιο Παπανδρέου, ήταν και ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, που έφερε τον τίτλο του αρχηγού το κόμματος των Φιλελευθέρων.

Από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης, υπέβαλε υπόμνημα προς τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Αντίγραφά του επιδόθηκαν στην Αγγλική και την Αμερικανική πρεσβεία.

Το υπόμνημα αυτό διασώζεται στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία και παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί αναφέρεται κυρίως στις συνέπειες της Βουλγαροκρατίας σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και στο γεγονός ότι η Ελλάδα, δεν κλήθηκε να παραστεί στις συνομιλίες για τη συνθήκη με την ηττημένη Βουλγαρία σύμμαχο των Ναζί. Έχει ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 1944.

Οι Αμερικανοί διπλωμάτες της πρεσβείας εξέφρασαν τότε, γνωρίζοντας την εσωτερική πολιτική κατάσταση της χώρας μας, την άποψη ότι από την ανακοίνωση των όρων ανακωχής που δόθηκαν στη Βουλγαρία από τους συμμάχους, διάφορα μέλη του κόμματος των Φιλελευθέρων εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους για τις μεθόδους με τις οποίες επιτεύχθηκαν και για την αποτυχία του κ. Παπανδρέου να ενημερώσει ακόμη και το υπουργικό του συμβούλιο για το περιεχόμενο και τις διατάξεις τους πριν τους προσφερθούν.

Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, ηγέτης του κόμματος των Φιλελευθέρων και πιθανώς ο πιο ισχυρός από τους ηγέτες του παλιού βενιζελικού  κόμματος, απέστειλε υπόμνημα στον πρωθυπουργό και το παρέδωσε στη Βρετανική και την Αμερικανική Πρεσβεία.

Οι τελευταίοι στίχοι του Λορέντζου Μαβίλη στο Δρίσκο, το 1912

*Η δραματική στιγμή στο Δρίσκο. Ο Λορέντζος Μαβίλης πεσμένος στο χώμα, δέχεται τις πρώτες βοήθειες. Λίγα λεπτά μετά, παρέδωσε το πνεύμα...

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Ο Λορέντζος Μαβίλης, αποτελεί σήμερα, ένα από καλύτερα παραδείγματα ηρωικής μορφής της νεώτερης Ελλάδας. Διακρίθηκε ως ποιητής των σονέτων και ως πολιτικός, αλλά και ως εθελοντής με ανιδιοτελή προσφορά προς την πατρίδα, όταν αυτή αντιμετώπιζε δύσκολες στιγμές. Καθαγιάστηκε στην εθνική συνείδηση με τον ένδοξο θάνατό του στη μάχη του Δρίσκου του 1912.

          Ο ποιητής που ήταν Κερκυραίος, αλλά γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, πήρε μέρος στην επανάσταση της Κρήτης το 1896. Συμμετείχε στον ατυχή πόλεμο του 1897 ως εθελοντής. Στον πόλεμο εκείνο με δικά του χρήματα, είχε εξοπλίσει σώμα 70 Κερκυραίων εθελοντών, οι οποίοι πολέμησαν στην Ήπειρο. Ήταν μέλος της Εθνικής Εταιρείας, στην οποία τον μύησε ο Παύλος Μελάς. Σχετικές πληροφορίες διέσωσε ο φίλος του πεζογράφος Κώστας Πασαγιάννης στο περιοδικό «Γράμματα» το 1913. Εξελέγη βουλευτής στην Α΄ Αναθεωρητική Βουλή του 1910 (σ.σ. Λαυρέντιος Μαβίλης, όπως ήταν το βαφτιστικό του όνομα). Πολέμησε εθελοντικά με τους Γαριβαλδινούς στους Β Βαλκανικούς Πολέμους, αν και ήταν πρώην βουλευτής και είχε τότε ηλικία 52 ετών. Με άλλα λόγια υπήρξε ένας φωτεινός φάρος φιλοπατρίας και εθελοντισμού. Ένα παράδειγμα, από αυτά που λείπουν στις μέρες μας, τόσο πολύ. Έντονη δράση, με ανιδιοτέλεια και όραμα να στηριχθεί η αγωνιζόμενη Ελλάδα.

Οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές» μέσα από τη δίνη του πολέμου

*Από αριστερά: Ο πρέσβης Κίμων Διαμαντόπουλος και ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Σταύρος Θεοφανίδης στη Νέα Υόρκη (από το  The Ahepan Magazine του 1942).

 

*Η  Ομάδα Ειρηνευτικών Στόχων

των Ευρωπαϊκών Εθνών.

*Μια άγνωστη συνεδρίαση

στη Νέα Υόρκη το 1942.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Είναι γνωστό ότι σήμερα η μοναδική διαφορά που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία σήμερα είναι ο καθορισμός της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα δεν προβάλλει καμιά εδαφική αξίωση, κάτι που αποτελεί πλέον πάγια θέση της χώρας μας από το 1922.

Πριν περάσουμε όμως στη ιστορική αφήγηση, ας ξεκαθαρίσουμε τους όρους ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Το ακρωνύμιο ΑΟΖ σχηματίζεται από τα αρχικά των λέξεων Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Πρόκειται για τη θαλάσσια έκταση, μέσα στην οποία ένα κράτος παράκτιο κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλου είδους εκμετάλλευσης των πόρων, που πιθανόν να έχει εκεί η θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας από το νερό και τον άνεμο. Εκτείνεται πέραν της ζώνης των χωρικών υδάτων μιας χώρας, που συνήθως είναι τα 12 ναυτικά μίλια, στα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή.:

Υφαλοκρηπίδα: Πρόκειται για τη θαλάσσια ζώνη παράκτιων κρατών, που εκτείνεται στο τμήμα του θαλάσσιου βυθού και πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι να συναντήσει βάθος 200 μέτρων. Όταν δύο κράτη έχουν θαλάσσια σύνορα σε κοντινή απόσταση όπως η Ελλάδα και η Τουρκία ακολουθείται η μέση γραμμή.

Όλα αυτά αφορούν το σήμερα. Οι κόκκινες γραμμές όμως των εθνικών διεκδικήσεων της Ελλάδας, τέθηκαν ουσιαστικά το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ωστόσο δεν ξεθώριασαν με το πέρασμα των χρόνων και κυρίως κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Ελλάδα βρέθηκε υπό τριπλή εχθρική Κατοχή και η κυβέρνησή της ήταν εξόριστη στο Κάιρο.

Τα έθνη που μάχονταν για την ελευθερία, δεν έπαψαν να έχουν προβληματισμούς για την μεταπολεμική κατάσταση. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

       Ανεπίσημα από πολύ νωρίς είχαν αρχίσει οι επαφές των κρατών για να δημιουργηθεί μια κοινή πλατφόρμα για τις μεταπολεμικές επιδιώξεις όλων. Ήταν αυτή η πλατφόρμα που οδήγησε το 1945 στη δημιουργία του ΟΗΕ.

*Η καταστροφή της Σμύρνης. Οδυνή σελίδα της ιστορίας μας.

Η Ομάδα των Ειρηνευτικών Στόχων

 

       Μια τέτοια επιμέρους προσπάθεια είχε εκδηλωθεί από τις ΗΠΑ το 1942. Μιλάμε για την ξεχασμένη σήμερα Ομάδα για τους Ειρηνευτικούς Στόχους των Ευρωπαϊκών Εθνών.

Η Ομάδα αυτή πραγματοποίησε σειρά συνεδριάσεων για να εξετάσει τους ειρηνευτικούς στόχους των ελεύθερων εθνών μετά τη λήξη του πολέμου. Η δέκατη τέταρτη συνεδρίασή της, έγινε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 1942, στην οδό Ι-5 East 65th Street, της Νέας Υόρκης και αφορούσε τους στόχους και τις προσδοκίες της Ελλάδας.

Παραβρέθηκαν οι  Hamilton Fish Armstrong, εισηγητής- πρόεδρος, καθώς και οι Mose L. Never ερευνητής, Frank Altschu, Illiam Diebold Jr., Allen W. Dulles, Grayson Kirk, Tracy B. Kittredge, Illia P. Maddox, H. Mallory, James G. McDonald, Philip E. Moselv, R. Sharp, George N. Shuster, G. Stine.

 Kαλεσμένοι εκείνης της βραδιάς ήταν ο Σταύρος Θεοφανίδης, υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας και ο Κίμων Π. Διαμαντόπουλος, πρεσβευτής της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρουσιάζοντας τους καλεσμένους της βραδιάς, τον Σταύρο Θεοφανίδη, υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, και τον Κίμωνα Διαμαντόπουλο, που είχε διατελέσει παλαιότερα πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βουλγαρία το 1935) στη Μόσχα το 1950 στην Αλβανία και αλλού, ο πρόεδρος Άρμστρονγκ αναφέρθηκε στην προσωπικότητά τους και στους μεταπολεμικούς στόχους της κατεχόμενης Ελλάδας.

Πώς βρέθηκε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία, από τον πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, το 1945!!!

*Το έγγραφο της OSS, που έθετε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Το Διδυμότειχο, ο μητροπολίτης του Ιωακείμ (κατά κόσμον Σιγάλας) αξιωματικοί και ηγετικές προσωπικότητες της πόλης, βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό, να κατηγορούνται- και αυτό είναι άγνωστο- ότι ήθελαν ακόμα και να εκτελέσουν τον Ελληνοαμερικανό πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, ο οποίος από τα τέλη του 1943 έως την απελευθέρωση του 1944, δρούσε από την Αδριανούπολη.

Η βαριά αυτή κατηγορία, διατυπώθηκε από τον ίδιο τον Γεωργιάδη το 1945 και έφτασε στα γραφεία της OSS στην Αθήνα και είναι προφανές ότι υπηρεσιακά έφτασε τελικά στην Ουάσιγκτον. Όμως το μοναδικό στοιχείο, που προσκόμισε στην υπηρεσία του ο Γεωργιάδης, ήταν… μια κουβέντα καφενείου στην Νέα Ορεστιάδα!!!

Πριν εξιστορήσουμε την απίστευτη αυτή ιστορία, ας δούμε αρχικά τι σημαίνει OSS. Η οργάνωση αυτή ήταν η μυστική υπηρεσία των ΗΠΑ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία μεταπολεμικά εξελίχθηκε στην γνωστή μας σήμερα CIA. Ο Γεωργιάδης επιλέχθηκε λόγω της γνώσης της γλώσσας και άλλων προσόντων του και τοποθετήθηκε στην Αδριανούπολη. Του δόθηκε μάλιστα και διπλωματική κάλυψη και εμφανίζονταν ως γραμματέας του ελληνικού προξενείου.

Ο τότε διευθυντής του προξενείου Γ. Καλούτσης, με τον οποίο ο Γεωργιάδης ήρθε πολλές φορές σε ρήξη, σε έγγραφό του προς τον έλληνα πρεσβευτή Π. Ραφαήλ στην Άγκυρα, τόνιζε: «Ο διορισμός ούτος εγένετο ίνα διευκολυνθή η εγκατάστασις πράκτορος της Ο.Σ.Σ. πλησίον των τουρκικών συνόρων προς Ελλάδα και Βουλγαρίαν ίνα καταστή δυνατή εκ της επικαίρου εκείνης θέσεως, η οποία άλλως θα ήτο απρόσιτος εις αμερικανικήν υπηρεσίαν, δοθέντος ότι η Τουρκία δεν στέργει την ίδρυσιν νέων προξενείων εν Θράκη, η συλλογή πληροφοριών περί της εν Νομώ Έβρου και Βουλγαρία καταστάσεως!..».

Από τη θέση εκείνη στήριξε το αντιστασιακό κίνημα του νομού Έβρου ποικιλοτρόπως. Κυρίως με όπλα, αλλά και χρήματα, με φάρμακα και άλλα υλικά.

Ο Γεωργιάδης είχε άμεση επαφή με τους αντάρτες του Έβρου και ειδικά με τον γνωστό καπετάν Οδυσσέα, ο οποίος καταδικάστηκε από τους αντάρτες του για τα εγκλήματά του και μετά από ανταρτοδικείο εκτελέστηκε και τάφηκε στο χωριό Λευκίμη Σουφλίου. Προηγουμένως όμως είχε εκτελέσει τον ταγματάρχη Σταθάτο, που επιχειρούσε να δημιουργήσει αντάρτικο με εντολή της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Εκτέλεσε επίσης τον Πορτοκαλλίδη από τις Φέρες και την ομάδα του, συνολικά ένδεκα άτομα… Και πολλούς άλλους...

Οι σχέσεις πάντως του Ελληνοαμερικανού πράκτορα με τον πρόξενο Καμπαλούρη και το προσωπικό του προξενείου ήταν από την αρχή προβληματικές. Ο Γεωργιάδης θεωρούσε ότι όλοι ήταν όργανα των Βρετανών.

Οι μέρες της απελευθέρωσης του Έβρου το 1944. «Με σημαίες και με τραγούδια…».

*Ο κόσμος του Διδυμοτείχου γιορτάζει την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό. Η μεγαλη εκδήλωση έγινε στο γήπεδο της πόλης. Εικονίζονται ο επικεφαλής του ΕΑΜ Μιχάλης Παρασχίδης και ο υπεύθυνος ασφαλείας Ανέστης Τάσιογλου.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Απελευθέρωση της Ελλάδας από του Ναζί, άρχισε από την νομό Έβρου, το καλοκαίρι του 1944.  Είναι γνωστό ότι το Διδυμότειχο- η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε με μάχη από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ- ένιωσε τον αέρα τη λευτεριάς στις 29 Αυγούστου. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους με σημαίες και με τραγούδια, ανύποπτος για το δράμα του εμφυλίου που θα έρχονταν λίγο αργότερα να βυθίσει τη χώρα, σε ερείπια. Μαζί με το θάνατο, το δάκρυ, την οδύνη και το μίσος.

          Πολλοί σήμερα, αγνοούν τα γεγονότα της απελευθέρωσης και την ατμόσφαιρα που επικράτησε τότε, τους πρώτους μήνες Θα επιχειρήσουμε σήμερα να αντιληφθούμε, τι επικρατούσε τότε στον Έβρο, με βάση τις πληροφορίες που ανιχνεύονται στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ  (και στη συλλογή Vlanton). Είναι γνωστό ότι η περιοχή του νομού Έβρου, που είχε παραμείνει υπό Γερμανική κατοχή και δεν είχε παραχωρηθεί στη Βουλγαρία, βρέθηκε στο ενδιαφέρον των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες με αλλεπάλληλες αναφορές , ενημέρωναν την Ουάσιγκτον για τις εξελίξεις στον κρίσιμο αυτό νομό.

          Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 1944, o Bόρειος Έβρος συμπεριλαμβανομένων του Διδυμοτείχου, της Ορεστιάδας και του Πυθίου, είχαν απελευθερωθεί. Η πολιτική διοίκηση που ανέλαβαν οι δυνάμεις του ΕΑΜ λειτουργούσε στην αρχή ομαλά και αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον διοικητή των αντάρτικων δυνάμεων στο Διδυμότειχο, οι αντάρτες πολεμούσαν ακόμα κοντά στο Σουφλί ενάντια στη γερμανική φρουρά (εκτιμώμενη σε 200 άνδρες) και στις ενισχύσεις (500-600) που έφτασαν από την Αλεξανδρούπολη την 1η Σεπτεμβρίου.

Η πειθαρχία μεταξύ των ανταρτών έδειχνε να είναι καλή. Ήταν  ενθουσιώδεις και εκτελούσαν τα καθήκοντά τους πρόθυμα και δυναμικά. Ο νόμος και η τάξη επικρατούσαν σε κάθε γωνιά του Έβρου επειδή τα μέλη των επιτροπών, ήταν καλά οργανωμένα από τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, τόσο από ντόπιους όσο και από εισαγόμενους κομμουνιστές οργανωτές. Η πλειοψηφία του- έλεγαν οι Αμερικανοί- ήταν αντικομμουνιστική, αλλά ήταν ανοργάνωτη και όλοι φοβούνταν να αντιταχθούν ανοιχτά στα επιθετικά, καλά εκπαιδευμένα και πειθαρχημένα κομμουνιστικά στοιχεία. Αυτοί οι αντικομμουνιστές, ανέφεραν οι Αμερικανικές υπηρεσίες, έλπιζαν στην άφιξη των συμμάχων ώστε να μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τις απόψεις τους.

Οι ηγέτες των κομμουνιστών στον Έβρο,  γνώριζαν αυτή την αντίθεση και προωθούσαν μια έντονη προπαγανδιστική εκστρατεία, επαινώντας τον ρόλο που έπαιξαν κατά τις σκοτεινές μέρες της κατοχής, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι χωρίς εξωτερική βοήθεια έδιωξαν τον εχθρό από το νομό. Η προπαγάνδα που χρησιμοποίησαν οι κομμουνιστές ήταν αληθινή και ως εκ τούτου πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, παρατηρούσαν οι Αμερικανοί. Οι κομμουνιστές είχαν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στις οργανώσεις νεολαίας.