Το 1922 η Βουλγαρία ζητούσε από την Αντάντ, αυτονομία ολόκληρης της Θράκης, από την Κωνσταντινούπολη έως το Νέστο!!!

*Το διαβιβαστικό έγγραφο γνωστοποίησης για την αποστολή του βουλγαρικού υπομνήματος.

 

 

*Το Βουλγαρικό υπόμνημα προ την Αντάντ,

όταν η Ελλάδα σφάδαζε το 1922,

σε Θράκη και Μικρά Ασία

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

            Το φθινόπωρο του 1922, η Ελλάδα αντιμετώπιζε τεράστια προβλήματα. Ήταν η  Μικρασιατική Καταστροφή με την απώλεια των μικρασιατικών εδαφών αλλά και της Ανατολικής Θράκης, η δραματική ανθρωπιστική κρίση από τα κύματα της προσφυγιάς, η κακή οικονομική κατάσταση του κράτους από την συνεχή συμμετοχή σε πολέμους από το 1912 και τέλος η κατάρρευση της αξιοπιστίας της διεθνώς, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας. Ταυτόχρονα η χώρα, αντιμετώπιζε πρωτοφανή αναφυόμενα προβλήματα από τα ποικίλα άλλα προβλήματα, που ήταν η κληρονομιά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή. Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα δημιουργούσαν τα γειτονικά κράτη που εποφθαλμιούσαν τμήματα της ελληνικής επικράτειας. 

            Στις 28 Σεπτεμβρίου 1922, δηλαδή όταν η Ελλάδα σφάδαζε, στα Μουδανιά, στη Σμύρνη και στα λιμάνια και τους σταθμούς όπου αποβιβάζονταν οι κατατρεγμένοι πρόσφυγες, η Βουλγαρία έκανε μια ακόμα κίνηση αρπαγής εδαφών της Ελλάδας. Με διακοίνωσή της προς τις δυνάμεις της Αντάντ, ζητούσε να δημιουργηθεί αυτόνομη Θράκη, από την ενδοχώρα, όπως βλέπουμε το χάρτη,  αριστερά, της Κωνσταντινούπολης έως το Νέστο!!!

Η Αμερικανική πρεσβεία της Σόφιας, με έγγραφό της γνωστοποίησε την βουλγαρική απαίτηση, στο Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Συγκεκριμένα με έγγραφο που υπέγραφε  ο Herschel V. Johnson προσωρινός επιτετραμμένος, ανέφερε ότι οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της Βουλγαρίας στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη επέδωσαν για τις αντίστοιχες κυβερνήσεις το υπόμνημα των Βουλγάρων. Η ενημέρωση της Ουάσιγκτον έγινε με περιληπτικό υπόμνημα το οποίo φέρει τον τίτλο PRO-MEMORIA και είναι το ακόλουθο:

*Ο Τσάρος Μπόρις εξέρχεται από τη Βουλγαρική Εθνοσυνέλευση το 1923 (Αργότερα είχε αναπτύξει φιλία με τον Χίτλερ)

«Τη στιγμή κατά την οποία διεξάγεται ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κυριότερων Συμμαχικών Δυνάμεων σχετικά με τα καλύτερα μέσα για την εδραίωση της ειρήνης σε ένα τμήμα της Εγγύς Ανατολής, η Βουλγαρία, η οποία δικαιολογημένα ενδιαφέρεται για την επίλυση αυτού του ζητήματος, θεωρεί καθήκον της να γνωστοποιήσει την άποψή της, όπως έπραξε και την παραμονή της σύνταξης της Συνθήκης των Σεβρών και της Συμφωνίας του Σαν Ρέμο.

Χωρίς να υπεισέρχεται, επί του παρόντος, σε εξέταση των ζητημάτων που βρίσκονται υπό συζήτηση, η Βουλγαρική κυβέρνηση, καθοδηγούμενη από τις επιταγές της τοπικής κατάστασης, από το γενικό συμφέρον της ειρήνης, καθώς και από την αρχή της δικαιοσύνης απέναντι σε όλα τα συμφέροντα που εμπλέκονται στα γεγονότα αυτά, εκφράζει την πεποίθηση ότι η δημιουργία ενός αυτόνομου κράτους, υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών και με την ένταξη σε αυτό ολόκληρης της Θράκης, από την ενδοχώρα που εκτείνεται αριστερά της Κωνσταντινούπολης μέχρι τον ποταμό Νέστο, θα αποτελούσε το αποτελεσματικότερο μέσο:

*Το απόσπασμα που δείχνει τις βουλγαρικές απαιτήσεις. 

Από την Κωνσταντινούπολη έως το Νέστο!!!

• Για την άρση των υφιστάμενων δυσκολιών,
• Για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ όλων των παραγόντων που ενδιαφέρονται άμεσα ή έμμεσα για την έκβαση της υπάρχουσας σύγκρουσης και, τέλος —χωρίς αυτό να είναι καθόλου το λιγότερο σημαντικό—,
• Για την ικανοποίηση των νόμιμων επιθυμιών των πληθυσμών, των οποίων η τύχη πρόκειται να αποφασιστεί.

Μια αυτόνομη Θράκη, υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών, θα διασφάλιζε την ελευθερία των Στενών. Με τον τρόπο αυτό θα αίρονταν οι αντιρρήσεις που προβάλλονταν κατά της επαναφοράς της Οθωμανικής κυριαρχίας στην επαρχία αυτή, αλλά και οι εξίσου ισχυρές αντιρρήσεις, που εγείρονται, χάριν της δικαιοσύνης και βάσει των πραγματικών δεδομένων, εναντίον της ιδέας εγκαθίδρυσης ελληνικής κυριαρχίας εκεί.

*Το Αμερικανικό έγγραφο PRO-MEMORIA

Τέλος, ένα καθεστώς αυτονομίας υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών θα ανταποκρινόταν στην επιθυμία της μεγάλης πλειονότητας του τοπικού πληθυσμού- Τούρκων, Βουλγάρων και ακόμη ενός σημαντικού μέρους των Ελλήνων- μια επιθυμία που έχει διατυπωθεί επανειλημμένα και η οποία θα εκδηλωνόταν σήμερα με ακόμη μεγαλύτερη ένταση, εάν διεξαγόταν δημοψήφισμα μεταξύ των κατοίκων της Θράκης για τον καθορισμό της τύχης τους, υπό την προϋπόθεση ότι ένα δίκαιο δημοψήφισμα θα τελούσε υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Κοινωνίας των Εθνών.

Η δημιουργία μιας αυτόνομης Θράκης θα διασκέδαζε σε μεγάλο βαθμό τις υποψίες, εντελώς αβάσιμες, που φαίνεται να έχουν προκληθεί από την πιθανότητα μιας διευθέτησης, η οποία θα έδινε στη Βουλγαρία και την Τουρκία κοινά σύνορα.

Αυτές είναι οι γενικού χαρακτήρα σκέψεις οι οποίες, χωρίς να έρχονται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο, προσφέρουν την καλύτερη εγγύηση για μια διαρκή ειρήνη.

Όσον αφορά τα ειδικότερα συμφέροντα για τα οποία έχει ευθύνη, η Βουλγαρική κυβέρνηση επισημαίνει ότι ένα αυτόνομο καθεστώς στη Θράκη, υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών:

• Θα διασφάλιζε την εθνική ζωή και την ευημερία του βουλγαρικού πληθυσμού της περιοχής,
• Θα εξασφάλιζε την επιστροφή των προσφύγων, τους οποίους οι εξεγέρσεις, οι πόλεμοι και τα μεταγενέστερα γεγονότα είχαν αναγκάσει να εγκαταλείψουν την επαρχία αυτή,
• Και θα παρείχε στη Βουλγαρία πραγματική διέξοδο προς τη θάλασσα, την απόλυτη αναγκαιότητα της οποίας είχαν αναγνωρίσει οι κυριότερες Συμμαχικές Δυνάμεις και την οποία της είχαν υποσχεθεί επισήμως και με πανηγυρικό τρόπο».

*Χάρτης της αρχαίας Θράκης, του Abraham Ortelius, έτους 1624

Παρατηρήσεις

 

Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι αυτό το υπόμνημα, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ιστορία της Θράκης, διότι αποτυπώνει τις μύχιες βλέψεις της Βουλγαρίας σε μια κρίσιμη περίοδο για την τύχη της ευρύτερης περιοχής.

Η Βουλγαρική κυβέρνηση πρόβαλε ως λύση τη δημιουργία αυτόνομου Θρακικού κράτους υπό τον έλεγχο της Κοινωνίας των Εθνών, υποστηρίζοντας ότι έτσι θα ικανοποιούνταν τα συμφέροντα των διαφόρων εθνοτικών ομάδων, περιλαμβάνοντας και ένα δήθεν «σημαντικό μέρος των Ελλήνων» και επιχειρώντας να εξαπατήσει τις άλλες κυβερνήσεις!!! Ταυτόχρονα το υπόμνημα αυτό εξυπηρετούσε σαφείς βουλγαρικούς εθνικούς και στρατηγικούς στόχους: Την προστασία του βουλγαρικού πληθυσμού, την επιστροφή των Βουλγάρων που έφυγαν το 1919 και κυρίως, την εξασφάλιση ελεύθερης πρόσβασης της Βουλγαρίας στο Αιγαίο, τη Беломорие την «Λευκή Θάλασσα» όπως την έλεγαν.

Μια άλλη λεπτομέρεια που αξίζει να προσέξουμε είναι ότι με το υπόμνημα αυτό δεν υποστηρίχθηκε τότε απλώς η αυτονομία της Θράκης, αλλά στρέφονταν ρητά τόσο κατά της επαναφοράς της Οθωμανικής κυριαρχίας όσο και κατά της εγκαθίδρυσης ελληνικής κυριαρχίας στην περιοχή.

Εκείνη την περίοδο, μετά την ήττα της Ελλάδας στη Μικρά Ασία και την αναγκαστική εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον ελληνικό στρατό και τον ελληνικό πληθυσμό, η τύχη της περιοχής αποτελούσε πλέον αντικείμενο των διεθνών διπλωματικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες τελικά οδήγησαν στη Συνδιάσκεψη της Λωζάννης, η οποία ολοκληρώθηκε το 1923 ( σ.σ. Η Βουλγαρία είχε παραστεί ως παρατηρητής).

Το βουλγαρικό υπόμνημα έχει τρία σημεία ιδιαίτερης σημασίας:

1. Αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας: Η Βουλγαρία απέρριπτε ρητά την ιδέα να περιέλθει η Θράκη υπό ελληνική κυριαρχία, επικαλούμενη λόγους δικαιοσύνης και πραγματικά δεδομένα.

2. Διεκδίκηση εξόδου στο Αιγαίο: Η πρόταση για αυτόνομη Θράκη συνδεόταν άμεσα με το βουλγαρικό αίτημα να εξασφαλισθεί πραγματική διέξοδο στη θάλασσα, αίτημα που είχε απασχολήσει τις Συμμαχικές Δυνάμεις ήδη από τις μεταπολεμικές διευθετήσεις, στο Συνέδριο της Ειρήνης στο Παρίσι το 1919.

3. Επίκληση της βούλησης των κατοίκων: Η βουλγαρική κυβέρνηση επικαλέσθηκε την επιθυμία Τούρκων, Βουλγάρων… και μέρους των Ελλήνων για αυτονομία, προτείνοντας δημοψήφισμα υπό την εποπτεία της Κοινωνίας των Εθνών. Πρόκειται, βεβαίως, για ισχυρισμό της ίδιας της βουλγαρικής διπλωματίας και όχι για ανεξάρτητα αποδεδειγμένη διαπίστωση σχετικά με τη βούληση του πληθυσμού.

Σημαντικό είναι να θυμόμαστε, ότι η Βουλγαρία είχε… τεχνογνωσία στην αρπαγή εδαφών. Παράδειγμα είναι η Βόρεια Θράκη, γνωστή και ως Ανατολική Ρωμυλία. Ιδρύθηκε το 1878 με τη Συνθήκη του Βερολίνου ως αυτόνομη επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με πρωτεύουσα τη Φιλιππούπολη, υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου.

Το 1885 απορροφήθηκε ντε φάκτο (de facto) από το Πριγκιπάτο της Βουλγαρίας, ενώ τυπικά παρέμεινε οθωμανική επαρχία, μέχρι την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Βουλγαρίας το 1908. Η Ανατολική Ρωμυλία, διέθετε ακμαίες ελληνικές κοινότητες σε πόλεις και παράλια (όπως η Μεσημβρία, η Σωζόπολη, η Αγχίαλος και η Φιλιππούπολη).

Μετά την ντε φάκτο προσάρτηση στη Βουλγαρία και ιδιαίτερα στις αρχές του 20ού αιώνα (1906), οι Έλληνες υπέστησαν διώξεις, βίαιους εκτοπισμούς και καταστροφές των περιουσιών τους.

*Σόφια 1923 (από το LostBulgaria). Αριστερά ο ναός του Αγίου Αλεξάνδρου Νέφσκι

Ο Βουλγαρικός Τύπος

 

            Ο Τύπος της Βουλγαρίας, συνέπλεε με την κυβέρνηση της Σόφιας. Χαρακτηριστικό είναι ένα απόσπασμα από άρθρο της εφημερίδας «ZEMLEDELSKO ZNAME» (Αγροτική Σημαία), στις 23 Σεπτεμβρίου 1922 με τίτλο «Θράκη, ένα αυτόνομο κράτος».

«Η Συνθήκη των Σεβρών αποτέλεσε την επικύρωση μιας ιδέας, την οποία προώθησε ο Βενιζέλος: Ότι η Βουλγαρία, ως σλαβική χώρα, δεν θα έπρεπε να έχει μερίδιο στη Θράκη, και ότι η Θράκη δεν θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ανεξάρτητο, ισχυρό κράτος, που θα λειτουργούσε ως φραγμός απέναντι σε ενέργειες κατά της Κωνσταντινούπολης και των Στενών.

Είναι γνωστό ότι ο τότε Έλληνας Πρωθυπουργός, στο πλαίσιο της εκστρατείας του κατά της Βουλγαρίας, χρησιμοποίησε ως ισχυρότερο επιχείρημά του, τη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών, κ. Ματζάροφ, ότι η Βουλγαρία θα ακολουθούσε πάντοτε τα βήματα της αυτοκρατορικής Ρωσίας.

Μετά τα πρόσφατα γεγονότα στη Μικρά Ασία και την επιτακτική ανάγκη αναθεώρησης της Συνθήκης των Σεβρών, το ζήτημα της Θράκης επανέρχεται στο προσκήνιο».

*Απόσπασμα από το άρθρο της «Σλόβο» μεταφρασμένο από την Αμερικανική πρεσβεία της Σόφιας

Αποκαλυπτικό είναι και σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας «Σλόβο» η οποία γράφει, στις 23 Σεπτεμβρίου 1922, ότι η Τουρκία στηρίζεται στη Μπολσεβικική υποστήριξη, στον ισλαμικό κόσμο και στη Γαλλία. Σε άρθρο της με τίτλο «Μια ενωμένη Βουλγαρία» η εφημερίδα ανάμεσα στα άλλα, υποστηρίζει ότι αν η Βουλγαρία παρασυρθεί αλόγιστα στη δίνη της μεγάλης διεθνούς αναμέτρησης για την τύχη των Στενών, αυτό ενδέχεται να επιφέρει στη χώρα, μια νέα και ολέθρια καταστροφή. Και προσθέτει:

«Απέναντι στις τουρκικές δυνάμεις- οι οποίες έδιωξαν τα ελληνικά στρατεύματα από τη Μικρά Ασία και επιδιώκουν να καταλάβουν και τις δύο πλευρές των Στενών- ορθώνεται η Αγγλία, ανοιχτά και απειλητικά. Ωστόσο, οι Τούρκοι, ανεξάρτητα από την αυτοπεποίθηση που πηγάζει από τις νίκες τους, φαίνεται να τυγχάνουν υποστήριξης από διάφορες πλευρές. Η συμμαχία με τη Μπολσεβίκικη Ρωσία, η οποία δεν αποτελούσε μυστικό ούτε στο παρελθόν, τώρα προβάλλεται ιδιαίτερα έντονα.

Η πανισλαμική αλληλεγγύη αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο στο οποίο μπορούν να βασιστούν οι Τούρκοι εθνικιστές σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Μεγάλη Βρετανία, η οποία αποκαλείται «η μεγαλύτερη μουσουλμανική αυτοκρατορία» λόγω του μεγάλου αριθμού των μουσουλμάνων υπηκόων της.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η Τουρκία υποστηρίζεται αναμφισβήτητα και ανοιχτά από τη Γαλλία. Μέσω αυτής, η Τουρκία ελπίζει να αποτρέψει, τελικά, την παρέμβαση της Ρουμανίας και της Γιουγκοσλαβίας, κρατών που η Αγγλία προσπαθεί να συσπειρώσει σε ένα μπλοκ, με σκοπό να εμποδίσει τους Τούρκους να καταλάβουν τα Στενά».

Η Ελλάδα σε όλες τις εποχές της ιστορίας, είχε να αντιμετωπίσει, όμορες χώρες, που πάντα έδειχναν τις αδηφάγες διαθέσεις προς αυτήν.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

ΠΗΓΗ

*Εθνικά Αρχεία ΗΠΑ (https://catalog.archives.gov/id/587419096?objectPage=62)

 

 

Η πολιτική αντίληψη, όταν υποχρεωθήκαμε να δεχτούμε το 1922, τους όρους της Διάσκεψης των Μουδανιών και την βίαιη απώλεια της Ανατολικής Θράκης

*Οι στρατηγοί της Αντάντ, στα Μουδανιά, που καταδίκασαν την Ανατολική Θράκη. 

Από δεξιά Σαρλ Σαρπύ (Γαλλία), σερ Τσαρλς Χάρρινγκτον (Αγγλία) και Ενρίκο Μομπέλι (Ιταλία) 

 

 

*Η ρωσική ενίσχυση του Κεμάλ

*Αποκαλυπτικές αναφορές

              

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Το «Εθνικό Σύμφωνο» της Τουρκίας υπήρξε το βασικό στρατηγικό δόγμα της Τουρκίας το 1922, που συχνά αναβιώνει και σήμερα ανάμεσα στις εθνικιστικές ενέργειες του βαθέος Τουρκικού κράτους και στις ανιστόρητες κορώνες των πολιτικών της, που εκφράζουν τις θεωρίες της Γαλάζιας Πατρίδας.

               Το πνεύμα αυτό κυριάρχησε το 1922, την εποχή της καταραμένης Διάσκεψης των Μουδανιών. Είναι ενδιαφέρουσα η πολιτική αντίληψη της εποχής, όπως αυτή διαφαίνεται από τις γνώμες που εκφράζονταν όχι μόνο δημόσια, αλλά και σε υπηρεσιακό επίπεδο πίσω από τις κλειστές πόρτες.

               Στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία, έχουν διασωθεί διάφορα έγγραφα, που περιγράφουν την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης. Μια τέτοια σταχυολόγηση θα δούμε σήμερα, επιχειρώντας να προσεγγίσουμε, με πληροφορίες, που εκφεύγουν από τις δραματικές αφηγήσεις όσων έζησαν εκείνα τα φοβέρα γεγονότα, διωγμένοι από τις πανάρχαιες εστίες τους.

Αρχικά εντοπίσαμε αναφορές κυρίως στρατιωτικών παραγόντων, που βρέθηκαν στην ευρύτερη περιοχή και ενημέρωναν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στις 21 Σεπτεμβρίου (ν.η.) 1922 είχαμε μια συνάντηση μεταξύ δύο παραγόντων, Υπάτων Αρμοστών στην Κωνσταντινούπολη,  που εκπροσωπούσαν συμμαχικές χώρες, του ναυάρχου Μπρίστολ (Admiral Bristol) και του στρατηγού Πελλέ (General Pelle).

Αν είχαμε την Ανατολική Θράκη, θα γλιτώναμε την πείνα της Κατοχής…

*Απόσπασμα από το υπόμνημα του πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, τον Ιούνιο του 1942

*Μια επισήμανση του Εμμ. Τσουδερού το 1942,

προς τον πρόεδρο τον ΗΠΑ Φρ. Ρούζβελτ

*Φοβερά φωτογραφικά ντοκουμέντα

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Η μεγάλη πείνα της Κατοχής, που κράτησε από το 1941 έως το 1944, ήταν μια από τις πιο δραματικές περιόδους της Ιστορίας με χιλιάδες νεκρούς και όπως έγραψε ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ συγκρίνεται με εκείνη τη ς εποχής του Πελοποννησιακού Πολέμου, που εξολόθρευσε τους κατοίκους της Αθήνας του Περικλή. Και μόνο ένας, εκείνα τα μαύρα χρόνια θυμήθηκε, πώς αν δεν είχαμε χάσει το 1922 την Ανατολική Θράκη δεν θα υπήρχε τέτοιος λιμός.

Η πείνα της Κατοχής κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής της χώρας μας από τις δυνάμεις του Άξονα υπήρξε κατά πρώτο λόγο, το αποτέλεσμα κυρίως των αυθαιρεσιών των κατακτητών. Τα περισσότερα θύματα ήταν στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας ιδιαίτερα τα δύο πρώτα χρόνια. Στην Αθήνα και στον Πειραιά, υπολογίζεται ότι οι νεκροί από τον λιμό έφτασαν τους 63.734, ενώ τα συνολικά θύματα σε όλη την Ελλάδα τους 100.000.

Είναι γνωστό, πως από τα μέσα Μαΐου του 1941, αξιωματούχοι του Γραφείου Πολεμικής Οικονομίας της Βέρμαχτ κατέσχεσαν τα διαθέσιμα εμπορεύματα και τα βιομηχανικά προϊόντα, προκειμένου να τα αποστείλουν στη Ναζιστική Γερμανία και στις δυνάμεις τους στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Οι παραδοσιακοί σιτοβολώνες- όπως και της Θεσσαλίας- ήταν οι εύφορες πεδιάδες της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, που τροφοδοτούσαν με σιτάρι, ολόκληρη την χώρα προπολεμικά, το 1941- 1944, είχαν βρεθεί υπό βουλγαρική κατοχή. Οι βουλγαρικές Αρχές δεν είχαν καμία διάθεση να διοχετεύσουν την παραγωγή προς την υπόλοιπη χώρα, αλλά τη μετέφεραν στο εσωτερικό της Βουλγαρίας.

Αγνοήθηκε στη Θράκη, ο Χεμινγουέι, που έκανε διεθνώς γνωστό το δράμα της βίαιης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης

*Φωτογραφία του Έρνεστ Χεμινγουέι, από το διαβατήριο, που χρησιμοποιούσε το 1922-1923, δηλαδή τις μέρες του δράματος της Ανατολικής Θράκης. Ήταν τότε 23 ετών.

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Αναλογίζομαι πολλές φορές, πόσο άδικοι υπήρξαμε εμείς οι Θράκες, προς το πρόσωπο του Νομπελίστα λογοτέχνη Έρνεστ Χεμινγουέι, που με τις συγκλονιστικές ανταποκρίσεις του έκανε γνωστό διεθνώς, το δράμα της βίαιης εκρίζωσης του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης το 1922, όταν η περιοχή εκείνη, ελληνική από αρχαιοτάτων χρόνων, παραχωρήθηκε από τους συμμάχους της Αντάντ, αμαχητί στην Τουρκία.

Ορισμένοι, θυμόμαστε εκείνες τις ιστορικές ανταποκρίσεις του, αλλά κανένας από τους θεσμούς (κράτος, αυτοδιοίκηση, άλλοι φορείς κ.λπ.) δεν έχει κάνει το παραμικρό για να τιμήσει την προσφορά του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα. Κάποιες υπενθυμίσεις για το χρέος μας αυτό, που έγιναν κατά καιρούς, από διάφορα πρόσωπα, δεν συγκίνησαν τους αρμόδιους. Ούτε σε κανένα δρόμο δόθηκε το όνομα του, ούτε σε κανένα τοπωνύμιο. Δεν στήθηκε καμιά προτομή, ούτε καμιά αναθηματική στήλη. Τίποτα…

               Και όμως, οι ανταποκρίσεις του υπήρξαν σημαντικές, επειδή αποτύπωσαν τότε το κλίμα της εποχής, την φοβερή προσφυγιά και την άδικη παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Και όλα αυτά τον Οκτώβριο του 1922. Από τα στοιχεία που υπάρχουν, γνωρίζουμε ότι  ο Χεμινγουέι μεταξύ 20-30 Σεπτεμβρίου 1922 ήταν στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια από 3-11 Οκτωβρίου, βρέθηκε στα Μουδανιά. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και ως Συνθήκη των Μουδανιών) ήταν μια συμφωνία ανακωχής, που υπογράφηκε στις 11 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά της μεταξύ της Τουρκίας και των νικητριών δυνάμεων της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) ενώ ο εκπρόσωπος της Ελλάδας υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, που έφτασε με μια σχετική καθυστέρηση, βρέθηκε προ τετελεσμένων και δεν υπέγραψε το σχετικό πρωτόκολλο.

Ο Χεμινγουέι στα μέσα Οκτωβρίου 1922 μετέβη στο Μουρατλί, σημαντικό σιδηροδρομικό  σταθμό και κατόπιν στην Αδριανούπολη απ’ όπου κατέγραψε την υποχρεωτική αποχώρηση του ελληνικού στρατού και τη βίαιη εκδίωξη των χριστιανών.  Στις 18 Οκτωβρίου 1922 φαίνεται να αναχώρησε από το σταθμό του Καραγάτς, με το τρένο  Οριάν Εξπρές με προορισμό το Παρίσι.

Αυθαιρεσίες κατά Θρακών από τους Νεότουρκους

*Νεότουρκοι

 

*Ένα «ηχηρό» και άγνωστο

 ντοκουμέντο από την Αδριανούπολη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Οι Νεότουρκοι, υπήρξαν μια ακόμα μαύρη σελίδα στην ιστορία της καταπίεσης  των λαών, που βρέθηκαν να είναι υπόδουλοι των Οθωμανών. Λαοί, που εξαπατήθηκαν αρχικά από το σύνθημα των Νεοτούρκων “Πατρίδα, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα” και σύντομα βρέθηκαν να αγωνίζονται να επιβιώσουν μέσα από βάρβαρες γενοκτονικές πολιτικές. Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλες εθνικές ομάδες. Όλοι, υπήρξαν τα θύματα Γενοκτονιών, αποτέλεσμα της πολιτικής των Νεοτούρκων.

               Μια τέτοια ιστορία θα αφηγηθούμε, ελάχιστο δείγμα της βάρβαρης αντίληψης του κατακτητή και την φοβερή ιδιοτέλεια, ενός εκάστου από αυτούς.

               Σήμερα, όταν λέμε Νεότουρκοι, εννοούμε το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» που είχε κάνει την εμφάνισή  του στην Θεσσαλονίκη το 1908. Οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες και ανάγονται στο 1876. Κύριες επιδιώξεις του κινήματος, ήταν να καταλυθεί η απολυταρχία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου κράτους, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Στο κόμμα αυτό εντάχθηκαν μορφωμένοι αξιωματικοί, πολιτικοί, αστοί και διανοούμενοι.

Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 με τις αρχικά φιλελεύθερες επαγγελίες του επηρέασε ποικιλοτρόπως την κατάσταση των αλύτρωτων Ελλήνων και οδήγησε στον τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα και τη δράση Ελλήνων αξιωματικών στη Μακεδονία κυρίως. Η Ελληνική κυβέρνηση ανακάλεσε τον Ιούνιο του 1908 όσους αξιωματικούς βρίσκονταν ακόμα στη Μακεδονία.

Σύντομα όμως οι Νεότουρκοι πέταξαν το υποτιθέμενο δημοκρατικό προσωπείο τους και επιχείρησαν να εκτουρκίσουν βίαια όλους τους υπόδουλους λαούς. Η πολιτική αυτή διατυπώθηκε με σαφήνεια στο πρώτο ανοιχτό συνέδριο του Κόμματος Ένωση και Πρόοδος, που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο- Οκτώβριο του 1911.

Το άγνωστο υπόμνημα του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1944 και τα πολιτικά παρασκήνια

*Η μεγάλη στιγμή της απελευθέρωσης. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υψώνει την ελληνική σημαία, 

στο βράχο της Ακρόπολης

*Οι αντιθέσεις προς τον Γ. Παπανδρέου

*Η θέση μας έναντι της Βουλγαρίας

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Οι πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Ναζιστικό ζυγό, δεν ήταν καθόλου ανέφελες. Αυτό αποδείχθηκε άλλωστε με τα αιματηρά γεγονότα, που ξέσπασαν στις αρχές Δεκεμβρίου 1944 και έμειναν γνωστά με την ονομασία «Δεκεμβριανά». Υπενθυμίζεται ότι πρωθυπουργός της Ελλάδας είχε αναδειχθεί τότε με την αποφασιστική στήριξη των Άγγλων, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος εισήλθε στην Αθήνα και ύψωσε την γαλανόλευκη στην Ακρόπολη, στις 13 Οκτωβρίου 1944.

Το πολιτικό και διπλωματικό κλίμα για την Ελλάδα, ήταν άκρως επιβαρυμένο. Δεν ήταν μόνο ο εμφανής εσωτερικός κίνδυνος από την πλήρη κυριαρχία σε ολόκληρη τη χώρα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  που με υποκίνηση του ΚΚΕ απέβλεπε στην κατάληψη της εξουσίας. Ήταν και η αδύναμη διπλωματικά θέση της Ελλάδας. Εξαιτίας αυτού γεγονότος, λαμβάνονταν αποφάσεις, που την αφορούσαν, χωρίς την παρουσία της και τη γνώμη της.

Σε όλα αυτά, πρέπει να προστεθεί και η χρόνια ασυμφωνία των πολιτικών αρχηγών, που ταλάνιζε και εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα. Η ασυμφωνίας αυτή μάλιστα, έγινε φανερή εκείνες τις μέρες και οφείλονταν κατά ένα μέρος στην άκαμπτη και υπεροπτική στάση του Παπανδρέου, ο οποίος στηριγμένος στην ισχύ των νικητών Άγγλων, σε πολλές και κρίσιμες περιπτώσεις απέφευγε την ενημέρωση των άλλων πολιτικών αρχηγών, ακόμα και αυτών, που προέρχονταν από την ίδια πολιτική μήτρα, τον βενιζελισμό.

Ένας από αυτούς, που διαφώνησε ευθέως με τον Γεώργιο Παπανδρέου, ήταν και ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, που έφερε τον τίτλο του αρχηγού το κόμματος των Φιλελευθέρων.

Από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης, υπέβαλε υπόμνημα προς τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Αντίγραφά του επιδόθηκαν στην Αγγλική και την Αμερικανική πρεσβεία.

Το υπόμνημα αυτό διασώζεται στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία και παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί αναφέρεται κυρίως στις συνέπειες της Βουλγαροκρατίας σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και στο γεγονός ότι η Ελλάδα, δεν κλήθηκε να παραστεί στις συνομιλίες για τη συνθήκη με την ηττημένη Βουλγαρία σύμμαχο των Ναζί. Έχει ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 1944.

Οι Αμερικανοί διπλωμάτες της πρεσβείας εξέφρασαν τότε, γνωρίζοντας την εσωτερική πολιτική κατάσταση της χώρας μας, την άποψη ότι από την ανακοίνωση των όρων ανακωχής που δόθηκαν στη Βουλγαρία από τους συμμάχους, διάφορα μέλη του κόμματος των Φιλελευθέρων εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους για τις μεθόδους με τις οποίες επιτεύχθηκαν και για την αποτυχία του κ. Παπανδρέου να ενημερώσει ακόμη και το υπουργικό του συμβούλιο για το περιεχόμενο και τις διατάξεις τους πριν τους προσφερθούν.

Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, ηγέτης του κόμματος των Φιλελευθέρων και πιθανώς ο πιο ισχυρός από τους ηγέτες του παλιού βενιζελικού  κόμματος, απέστειλε υπόμνημα στον πρωθυπουργό και το παρέδωσε στη Βρετανική και την Αμερικανική Πρεσβεία.

Οι τελευταίοι στίχοι του Λορέντζου Μαβίλη στο Δρίσκο, το 1912

*Η δραματική στιγμή στο Δρίσκο. Ο Λορέντζος Μαβίλης πεσμένος στο χώμα, δέχεται τις πρώτες βοήθειες. Λίγα λεπτά μετά, παρέδωσε το πνεύμα...

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Ο Λορέντζος Μαβίλης, αποτελεί σήμερα, ένα από καλύτερα παραδείγματα ηρωικής μορφής της νεώτερης Ελλάδας. Διακρίθηκε ως ποιητής των σονέτων και ως πολιτικός, αλλά και ως εθελοντής με ανιδιοτελή προσφορά προς την πατρίδα, όταν αυτή αντιμετώπιζε δύσκολες στιγμές. Καθαγιάστηκε στην εθνική συνείδηση με τον ένδοξο θάνατό του στη μάχη του Δρίσκου του 1912.

          Ο ποιητής που ήταν Κερκυραίος, αλλά γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, πήρε μέρος στην επανάσταση της Κρήτης το 1896. Συμμετείχε στον ατυχή πόλεμο του 1897 ως εθελοντής. Στον πόλεμο εκείνο με δικά του χρήματα, είχε εξοπλίσει σώμα 70 Κερκυραίων εθελοντών, οι οποίοι πολέμησαν στην Ήπειρο. Ήταν μέλος της Εθνικής Εταιρείας, στην οποία τον μύησε ο Παύλος Μελάς. Σχετικές πληροφορίες διέσωσε ο φίλος του πεζογράφος Κώστας Πασαγιάννης στο περιοδικό «Γράμματα» το 1913. Εξελέγη βουλευτής στην Α΄ Αναθεωρητική Βουλή του 1910 (σ.σ. Λαυρέντιος Μαβίλης, όπως ήταν το βαφτιστικό του όνομα). Πολέμησε εθελοντικά με τους Γαριβαλδινούς στους Β Βαλκανικούς Πολέμους, αν και ήταν πρώην βουλευτής και είχε τότε ηλικία 52 ετών. Με άλλα λόγια υπήρξε ένας φωτεινός φάρος φιλοπατρίας και εθελοντισμού. Ένα παράδειγμα, από αυτά που λείπουν στις μέρες μας, τόσο πολύ. Έντονη δράση, με ανιδιοτέλεια και όραμα να στηριχθεί η αγωνιζόμενη Ελλάδα.

Οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές» μέσα από τη δίνη του πολέμου

*Από αριστερά: Ο πρέσβης Κίμων Διαμαντόπουλος και ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Σταύρος Θεοφανίδης στη Νέα Υόρκη (από το  The Ahepan Magazine του 1942).

 

*Η  Ομάδα Ειρηνευτικών Στόχων

των Ευρωπαϊκών Εθνών.

*Μια άγνωστη συνεδρίαση

στη Νέα Υόρκη το 1942.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Είναι γνωστό ότι σήμερα η μοναδική διαφορά που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία σήμερα είναι ο καθορισμός της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα δεν προβάλλει καμιά εδαφική αξίωση, κάτι που αποτελεί πλέον πάγια θέση της χώρας μας από το 1922.

Πριν περάσουμε όμως στη ιστορική αφήγηση, ας ξεκαθαρίσουμε τους όρους ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Το ακρωνύμιο ΑΟΖ σχηματίζεται από τα αρχικά των λέξεων Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Πρόκειται για τη θαλάσσια έκταση, μέσα στην οποία ένα κράτος παράκτιο κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλου είδους εκμετάλλευσης των πόρων, που πιθανόν να έχει εκεί η θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας από το νερό και τον άνεμο. Εκτείνεται πέραν της ζώνης των χωρικών υδάτων μιας χώρας, που συνήθως είναι τα 12 ναυτικά μίλια, στα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή.:

Υφαλοκρηπίδα: Πρόκειται για τη θαλάσσια ζώνη παράκτιων κρατών, που εκτείνεται στο τμήμα του θαλάσσιου βυθού και πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι να συναντήσει βάθος 200 μέτρων. Όταν δύο κράτη έχουν θαλάσσια σύνορα σε κοντινή απόσταση όπως η Ελλάδα και η Τουρκία ακολουθείται η μέση γραμμή.

Όλα αυτά αφορούν το σήμερα. Οι κόκκινες γραμμές όμως των εθνικών διεκδικήσεων της Ελλάδας, τέθηκαν ουσιαστικά το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ωστόσο δεν ξεθώριασαν με το πέρασμα των χρόνων και κυρίως κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Ελλάδα βρέθηκε υπό τριπλή εχθρική Κατοχή και η κυβέρνησή της ήταν εξόριστη στο Κάιρο.

Τα έθνη που μάχονταν για την ελευθερία, δεν έπαψαν να έχουν προβληματισμούς για την μεταπολεμική κατάσταση. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

       Ανεπίσημα από πολύ νωρίς είχαν αρχίσει οι επαφές των κρατών για να δημιουργηθεί μια κοινή πλατφόρμα για τις μεταπολεμικές επιδιώξεις όλων. Ήταν αυτή η πλατφόρμα που οδήγησε το 1945 στη δημιουργία του ΟΗΕ.

*Η καταστροφή της Σμύρνης. Οδυνή σελίδα της ιστορίας μας.

Η Ομάδα των Ειρηνευτικών Στόχων

 

       Μια τέτοια επιμέρους προσπάθεια είχε εκδηλωθεί από τις ΗΠΑ το 1942. Μιλάμε για την ξεχασμένη σήμερα Ομάδα για τους Ειρηνευτικούς Στόχους των Ευρωπαϊκών Εθνών.

Η Ομάδα αυτή πραγματοποίησε σειρά συνεδριάσεων για να εξετάσει τους ειρηνευτικούς στόχους των ελεύθερων εθνών μετά τη λήξη του πολέμου. Η δέκατη τέταρτη συνεδρίασή της, έγινε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 1942, στην οδό Ι-5 East 65th Street, της Νέας Υόρκης και αφορούσε τους στόχους και τις προσδοκίες της Ελλάδας.

Παραβρέθηκαν οι  Hamilton Fish Armstrong, εισηγητής- πρόεδρος, καθώς και οι Mose L. Never ερευνητής, Frank Altschu, Illiam Diebold Jr., Allen W. Dulles, Grayson Kirk, Tracy B. Kittredge, Illia P. Maddox, H. Mallory, James G. McDonald, Philip E. Moselv, R. Sharp, George N. Shuster, G. Stine.

 Kαλεσμένοι εκείνης της βραδιάς ήταν ο Σταύρος Θεοφανίδης, υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας και ο Κίμων Π. Διαμαντόπουλος, πρεσβευτής της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρουσιάζοντας τους καλεσμένους της βραδιάς, τον Σταύρο Θεοφανίδη, υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, και τον Κίμωνα Διαμαντόπουλο, που είχε διατελέσει παλαιότερα πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βουλγαρία το 1935) στη Μόσχα το 1950 στην Αλβανία και αλλού, ο πρόεδρος Άρμστρονγκ αναφέρθηκε στην προσωπικότητά τους και στους μεταπολεμικούς στόχους της κατεχόμενης Ελλάδας.

Πώς βρέθηκε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία, από τον πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, το 1945!!!

*Το έγγραφο της OSS, που έθετε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Το Διδυμότειχο, ο μητροπολίτης του Ιωακείμ (κατά κόσμον Σιγάλας) αξιωματικοί και ηγετικές προσωπικότητες της πόλης, βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό, να κατηγορούνται- και αυτό είναι άγνωστο- ότι ήθελαν ακόμα και να εκτελέσουν τον Ελληνοαμερικανό πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, ο οποίος από τα τέλη του 1943 έως την απελευθέρωση του 1944, δρούσε από την Αδριανούπολη.

Η βαριά αυτή κατηγορία, διατυπώθηκε από τον ίδιο τον Γεωργιάδη το 1945 και έφτασε στα γραφεία της OSS στην Αθήνα και είναι προφανές ότι υπηρεσιακά έφτασε τελικά στην Ουάσιγκτον. Όμως το μοναδικό στοιχείο, που προσκόμισε στην υπηρεσία του ο Γεωργιάδης, ήταν… μια κουβέντα καφενείου στην Νέα Ορεστιάδα!!!

Πριν εξιστορήσουμε την απίστευτη αυτή ιστορία, ας δούμε αρχικά τι σημαίνει OSS. Η οργάνωση αυτή ήταν η μυστική υπηρεσία των ΗΠΑ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία μεταπολεμικά εξελίχθηκε στην γνωστή μας σήμερα CIA. Ο Γεωργιάδης επιλέχθηκε λόγω της γνώσης της γλώσσας και άλλων προσόντων του και τοποθετήθηκε στην Αδριανούπολη. Του δόθηκε μάλιστα και διπλωματική κάλυψη και εμφανίζονταν ως γραμματέας του ελληνικού προξενείου.

Ο τότε διευθυντής του προξενείου Γ. Καλούτσης, με τον οποίο ο Γεωργιάδης ήρθε πολλές φορές σε ρήξη, σε έγγραφό του προς τον έλληνα πρεσβευτή Π. Ραφαήλ στην Άγκυρα, τόνιζε: «Ο διορισμός ούτος εγένετο ίνα διευκολυνθή η εγκατάστασις πράκτορος της Ο.Σ.Σ. πλησίον των τουρκικών συνόρων προς Ελλάδα και Βουλγαρίαν ίνα καταστή δυνατή εκ της επικαίρου εκείνης θέσεως, η οποία άλλως θα ήτο απρόσιτος εις αμερικανικήν υπηρεσίαν, δοθέντος ότι η Τουρκία δεν στέργει την ίδρυσιν νέων προξενείων εν Θράκη, η συλλογή πληροφοριών περί της εν Νομώ Έβρου και Βουλγαρία καταστάσεως!..».

Από τη θέση εκείνη στήριξε το αντιστασιακό κίνημα του νομού Έβρου ποικιλοτρόπως. Κυρίως με όπλα, αλλά και χρήματα, με φάρμακα και άλλα υλικά.

Ο Γεωργιάδης είχε άμεση επαφή με τους αντάρτες του Έβρου και ειδικά με τον γνωστό καπετάν Οδυσσέα, ο οποίος καταδικάστηκε από τους αντάρτες του για τα εγκλήματά του και μετά από ανταρτοδικείο εκτελέστηκε και τάφηκε στο χωριό Λευκίμη Σουφλίου. Προηγουμένως όμως είχε εκτελέσει τον ταγματάρχη Σταθάτο, που επιχειρούσε να δημιουργήσει αντάρτικο με εντολή της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Εκτέλεσε επίσης τον Πορτοκαλλίδη από τις Φέρες και την ομάδα του, συνολικά ένδεκα άτομα… Και πολλούς άλλους...

Οι σχέσεις πάντως του Ελληνοαμερικανού πράκτορα με τον πρόξενο Καμπαλούρη και το προσωπικό του προξενείου ήταν από την αρχή προβληματικές. Ο Γεωργιάδης θεωρούσε ότι όλοι ήταν όργανα των Βρετανών.

Οι μέρες της απελευθέρωσης του Έβρου το 1944. «Με σημαίες και με τραγούδια…».

*Ο κόσμος του Διδυμοτείχου γιορτάζει την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό. Η μεγαλη εκδήλωση έγινε στο γήπεδο της πόλης. Εικονίζονται ο επικεφαλής του ΕΑΜ Μιχάλης Παρασχίδης και ο υπεύθυνος ασφαλείας Ανέστης Τάσιογλου.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Απελευθέρωση της Ελλάδας από του Ναζί, άρχισε από την νομό Έβρου, το καλοκαίρι του 1944.  Είναι γνωστό ότι το Διδυμότειχο- η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε με μάχη από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ- ένιωσε τον αέρα τη λευτεριάς στις 29 Αυγούστου. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους με σημαίες και με τραγούδια, ανύποπτος για το δράμα του εμφυλίου που θα έρχονταν λίγο αργότερα να βυθίσει τη χώρα, σε ερείπια. Μαζί με το θάνατο, το δάκρυ, την οδύνη και το μίσος.

          Πολλοί σήμερα, αγνοούν τα γεγονότα της απελευθέρωσης και την ατμόσφαιρα που επικράτησε τότε, τους πρώτους μήνες Θα επιχειρήσουμε σήμερα να αντιληφθούμε, τι επικρατούσε τότε στον Έβρο, με βάση τις πληροφορίες που ανιχνεύονται στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ  (και στη συλλογή Vlanton). Είναι γνωστό ότι η περιοχή του νομού Έβρου, που είχε παραμείνει υπό Γερμανική κατοχή και δεν είχε παραχωρηθεί στη Βουλγαρία, βρέθηκε στο ενδιαφέρον των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες με αλλεπάλληλες αναφορές , ενημέρωναν την Ουάσιγκτον για τις εξελίξεις στον κρίσιμο αυτό νομό.

          Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 1944, o Bόρειος Έβρος συμπεριλαμβανομένων του Διδυμοτείχου, της Ορεστιάδας και του Πυθίου, είχαν απελευθερωθεί. Η πολιτική διοίκηση που ανέλαβαν οι δυνάμεις του ΕΑΜ λειτουργούσε στην αρχή ομαλά και αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον διοικητή των αντάρτικων δυνάμεων στο Διδυμότειχο, οι αντάρτες πολεμούσαν ακόμα κοντά στο Σουφλί ενάντια στη γερμανική φρουρά (εκτιμώμενη σε 200 άνδρες) και στις ενισχύσεις (500-600) που έφτασαν από την Αλεξανδρούπολη την 1η Σεπτεμβρίου.

Η πειθαρχία μεταξύ των ανταρτών έδειχνε να είναι καλή. Ήταν  ενθουσιώδεις και εκτελούσαν τα καθήκοντά τους πρόθυμα και δυναμικά. Ο νόμος και η τάξη επικρατούσαν σε κάθε γωνιά του Έβρου επειδή τα μέλη των επιτροπών, ήταν καλά οργανωμένα από τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, τόσο από ντόπιους όσο και από εισαγόμενους κομμουνιστές οργανωτές. Η πλειοψηφία του- έλεγαν οι Αμερικανοί- ήταν αντικομμουνιστική, αλλά ήταν ανοργάνωτη και όλοι φοβούνταν να αντιταχθούν ανοιχτά στα επιθετικά, καλά εκπαιδευμένα και πειθαρχημένα κομμουνιστικά στοιχεία. Αυτοί οι αντικομμουνιστές, ανέφεραν οι Αμερικανικές υπηρεσίες, έλπιζαν στην άφιξη των συμμάχων ώστε να μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τις απόψεις τους.

Οι ηγέτες των κομμουνιστών στον Έβρο,  γνώριζαν αυτή την αντίθεση και προωθούσαν μια έντονη προπαγανδιστική εκστρατεία, επαινώντας τον ρόλο που έπαιξαν κατά τις σκοτεινές μέρες της κατοχής, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι χωρίς εξωτερική βοήθεια έδιωξαν τον εχθρό από το νομό. Η προπαγάνδα που χρησιμοποίησαν οι κομμουνιστές ήταν αληθινή και ως εκ τούτου πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, παρατηρούσαν οι Αμερικανοί. Οι κομμουνιστές είχαν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στις οργανώσεις νεολαίας.

Τελικά ήρθαν Ρώσοι στον Έβρο και στη Βόρεια Ελλάδα, με την απελευθέρωση του 1944;

*Υποδοχή Σοβιετικών αξιωματικών στη Αλεξανδρούπολη, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τις βουλγαρικές κατοχικές δυνάμεις, το φθινόπωρο του 1944 (Καθημερινή)

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Γύρω από τα γεγονότα της απελευθέρωσης από την Γερμανική Κατοχή, πλανάται πάντα ένα ερώτημα. Ήρθαν Ρώσοι στη Θράκη, αφού οι δυνάμεις του στρατηγού Τολμπούχιν, είχαν καταλάβει τη Βουλγαρία και ήταν εύκολο να προελάσουν και στη Βόρεια Ελλάδα;

          Είναι γνωστό ότι η απελευθέρωση με μάχες άρχισε από το Διδυμότειχο στις 29 Αυγούστου 1944, όταν έγινε η μεγάλη επίθεση των δυνάμεων το ΕΛΑΣ και η αμαχητί παράδοση της γερμανικής φρουράς των Φερών την προηγούμενη μέρα το απόγευμα.

          Οι Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ανέφεραν προς το Κάιρο, ότι από τις 28 έως τις 31 Αυγούστου οι αντάρτες συνέλαβαν 284 Γερμανούς αιχμαλώτους και κατέλαβαν πυρομαχικά και όπλα από τις φρουρές του Διδυμοτείχου και των Φερών και 60 σιδηροδρομικά βαγόνια τροφίμων, τεθωρακισμένα οχήματα και άλλα 14 αυτοκίνητα. Υπολογίζεται περίπου ότι οι ένοπλοι αντάρτες στον Έβρο αριθμούσαν πλέον πάνω από 25.000 άνδρες. Οι περισσότεροι ανήκαν στον λεγόμενο εφεδρικό ΕΛΑΣ  και ήταν οργανωμένοι σε ομάδες. 

*'Ενα από τα έγγραφα που αναφέρει την παρουσία Ρώσων στρατιωτικών στη Θράκη (συλλογή Vlanton)