Κυριακή, 25 Ιουλίου 2021

Άγνωστες εκκλήσεις Ανατολικοθρακιωτών προς τον Γεώργιο Βιζυηνό για καλά σχολεία, από το κληροδότημα Ξενοκράτη

*Ο Γεώργιος Βιζυηνός


 



 

*Ο Χαρίλαος Τρικούπης έχτισε

περίλαμπρο σχολείο στο Μεσολόγγι.

*Σαμμάκοβο, Βιζύη, Μήδεια,  

περιμεναν βοήθεια για σχολεία



 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Ο πόθος των αλύτρωτων Ελλήνων κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα για ποιοτική Παιδεία των παιδιών τους ήταν διαρκής και άσβεστος, αλλά χαρακτηριστική ήταν και η προθυμία των φιλογενών Ελλήνων να συνδράμουν ώστε να υπάρξουν καλά σχολεία  και άξιοι δάσκαλοι σε όλα τα μικρά χωριά της Θράκης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου κυρίως.

Ένα τέτοιο  χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αδελφοί Ξενοκράτες από το Σαμμάκοβο της Ανατολικής Θράκης. Αλλά και η επίκληση των κατοίκων της επαρχίας της Βιζύης προς τον Γεώργιο Βιζυηνό, να τους βοηθήσει εξασφαλίζοντας χρήματα από το κληροδότημα των αδελφών Ξενοκράτη, από το οποίο φαίνεται ότι εξυπηρετήθηκε ο Χαρίλαος Τρικούπης, που εξασφάλισε για την εκλογική του περιφέρεια το Μεσολόγγι, ενός περικαλλούς εκπαιδευτηρίου, που σώζεται ως σήμερα.

Ο Κωνσταντίνος Ξενοκράτης και οι αδελφοί του Αθανάσιος και Θεόδωρος, που κληροδότησαν την περιουσία τους, είναι σπάνιες ευγενείς μορφές της Θράκης, που διακρίθηκαν για το απέραντο φιλανθρωπικό έργο τους και τον παραδειγματικό πατριωτισμό τους.

Γεννήθηκαν στο Σαμμάκοβο της περιφέρειας των Σαράντα Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης. Ο Κωνσταντίνος ειδικά γεννήθηκε το 1803. Από την παιδική τους ηλικία εγκαταστάθηκαν τα αδέλφια Πασχάλης, Θεόδωρος, Κωνσταντίνος και Αθανάσιος στο Βουκουρέστι. Εκεί στα κατοπινά χρόνια ασχολήθηκαν με τις επιχειρήσεις, το εμπόριο και τη γεωργία και απέκτησαν μεγάλη περιουσία.



*Ο Αθανάσιος και ο Κωνσταντίνος Ξενοκράτης

Όλα τα αδέλφια μυήθηκαν από νωρίς στη Φιλική Εταιρεία. Όταν εξερράγη η Επανάσταση του 1821 στη Μολδοβλαχία, ο Κωνσταντίνος σε ηλικία 18 ετών και ο αδελφός του Πασχάλης λίγο μεγαλύτερος κατατάχθηκαν στον Ιερό Λόχο, που ίδρυσε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Πολέμησαν μαζί στη μάχη του Δραγατσανίου και στην μάχη του Σκουλενίου. Στη δεύτερη μάχη, ο Πασχάλης Ξενοκράτης έχασε τη ζωή του πολεμώντας ηρωικά. Ο Κωνσταντίνος επέζησε και έκτοτε έμενε στο Βουκουρέστι έως το 1876, που πέθανε. Από τότε που απελευθερώθηκε η Ελλάδα ο Κωνσταντίνος Ξενοκράτης τιμώντας τη μνήμη των Ιερολοχιτών που έπεσαν στο Δραγατσάνι, φορούσε τη στολή του Ιερολοχίτη κάθε 25η Μαρτίου. Αυτή η στολή προσφέρθηκε στα 1899 από την οικογένειά του μαζί με τα όπλα του, στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. Είναι η μοναδική στολή Ιερολοχίτη που σώζεται σήμερα. Οι ευεργεσίες τους για τη Ρουμανία και την Ελλάδα, είναι αναρίθμητες.

Κατά τις πληροφορίες του «Νεολόγου» (αριθμ. φύλλου 1051)οι αδελφοί Θεόδωρος, Αθανάσιος και ο μόνος επιζών τότε Κωνσταντίνος Ξενοκράτης, που ήταν εγκατεστημένοι στη Βλαχία προ της Επαναστάσεως του 1821, υπήρξαν άγαμοι και ενωμένοι επιδόθηκαν στις επιχειρήσεις, με στόχο να διαθέσουν την περιουσία τους μελλοντικά για αγαθοεργούς σκοπούς. Το εμπόριο στο οποίο επιδόθηκαν χαρακτηρίσθηκε κολοσσιαίο. Εκμίσθωσαν τα αλατωρυχεία, τα ταχυδρομεία και τα τελωνεία της Ρουμανίας για είκοσι έτη. Η ρουμανική κυβέρνηση τους τίμησε για το έργο τους. Και πράγματι με τη διαθήκη τους συστάθηκε κληροδότημα για αγαθοεργίες, που σε πρώτη φάση τελούσε υπό τον έλεγχο και τη διαχείριση της Βουλής των Ελλήνων.

*Το "Ξενοκράτειο" του Μεσολογγίου


Πώς προέκυψε το Μεσολόγγι;

 

          Ακριβώς πίσω από το Δικαστικό Μέγαρο Μεσολογγίου (που το οικόπεδό του είχε δωρίσει ο γεννημένος στο Διδυμότειχο Ευγένιος Ευγενίδης) υπάρχει ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα, που στην κεντρική θύρα του γράφει «Ξενοκράτειο». Ας δούμε όμως τη μικρή ιστορία του «Ξενοκρατείου» του Μεσολογγίου.

          Το 1881 είχε ιδρυθεί στο Βουκουρέστι με δωρεά των αδελφών Ξενοκράτη το «Ξενοκράτειο Νοσοκομείο». Εκεί τοποθετήθηκε διευθυντής ένας εξ αγχιστείας συγγενής τους ο Γεώργιος Κυριαζής, καταγόμενος από τον Πλάτανο Ναυπακτία. Αυτός έπεισε τους αδελφούς Ξενοκράτη να διαθέσουν χρήματα για ένα σχολείο στο Μεσολόγγι. Υπάρχει όμως και μία άλλη εκδοχή ότι ο Χαρίλαος Τρικούπης παρενέβη για να ανεγερθεί με τη δωρεά αυτή το σχολείο στην εκλογική του περιφέρεια, το Μεσολόγγι. Όποια και αν είναι όμως η αλήθεια, το γεγονός παραμένει ένα. Το Μεσολόγγι απέκτησε τελικά από το 1885, ένα ωραιότατο εκπαιδευτικό Μέγαρο που σώζεται έως σήμερα.

*Η υπογραφή του Μητροπολίτη Κωνστάντιου στην επιστολή προς τον Γεώργιο Βιζυηνό
 


Οι εκκλήσεις στον Γεώργιο Βιζυηνό

 

               Το 1899, για λόγους που δεν γνωρίζουμε σήμερα προέκυψε ένα εύλογο ενδιαφέρον από την γενέτειρα των Ξενοκρατών, το Σαμμάκοβο, τη γειτονική Βιζύη και τη Μήδεια,  που χρειάζονταν  καλά εκπαιδευτήρια για τη νεολαία τους και ζητούσαν να επωφεληθούν από το κληροδότημα των αδελφών Ξενοκράτη, που άφησαν την περιουσία τους να την ελέγχει και να τη διαχειρίζεται η Βουλή των Ελλήνων. Και φυσικά ένας από τους πρώτους που επωφελήθηκαν για την εκλογική τους περιφέρεια, ήταν ο Μεσολογγίτης πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης!

               Οι Σαμμακοβίτες και οι άλλοι, τον μόνο που γνώριζαν στην Αθήνα και είχε καλό όνομα, ήταν ο Γεώργιος Βιζυηνός. Ήδη είχε δημοσιεύσει σημαντικές ποιητικές συλλογές και μυθιστορήματα, ενώ έγινε υφηγητής το 1885 στην έδρα της Ιστορίας της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

               Έτσι λοιπόν άρχισαν να του στέλνουν επιστολές, να τον καθιστούν πληρεξούσιό τους και να τοθ ζητούν να μεσιτεύσει για να δοθούν χρήματα για να εκσυγχρονίσουν τα σχολεία τους, που ήταν σε άθλια κατάσταση.

Δεν γνωρίζουμε τι πέτυχε ο Βιζυηνός και αν στάλθηκαν χρήματα. Μένει όμως ο πατριωτισμός των παραδειγματικών Ελλήνων αδελφών Ξενοκράτη και η δίψα για Παιδεία των αλύτρωτων Θρακών.

*Η αναφερόμενη περιοχή (από τους χάρτες του αείμνηστου Τάσου Τσερκέζη)

Διασώθηκαν κάποιες επιστολές στο Ιστορικό Αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών

Η πρώτη επιστολή είναι γραμμένη από το Φανάρι στις 16 Ιανουαρίου 1889 από τον Μητροπολίτη Βιζύης Κωνστάντιο. Ο Κωνστάντιος (κατά κόσμον Σταυρίδης) γεννήθηκε στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας περί το 1833. Εισήχθη στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε το 1856. Στις 23 Μαρτίου 1869 χειροτονήθηκε τιτουλάριος Επίσκοπος Ελενουπόλεως, Βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Νικομηδείας. Την 1η  Αυγούστου 1877 εξελέγη Μητροπολίτης Βιζύης. Απεβίωσε αιφνιδίως στην Κωνσταντινούπολη, όπου διέμενε ως Συνοδικός, στις 17 Ιουλίου 1889.

Στην επιστολή αυτή, που αρχίζει την προσφώνηση «Ελλογιμώτατε Κύριε Γ. Μ. Βιζυηνέ» γίνεται αναφορά σε προηγηθείσα επιστολή του Γεωργίου Βιζυηνού, ο οποίος επικαλείται κάποιες δυσκολίες και προσκόμματα, που συναντούσε στην Αθήνα.  Όμως ο Μητροπολίτης επιμένει και τον καλεί να μην διστάσει να υποβάλλει αίτηση στη Βουλή, γιατί δεν έχει υπάρξει δικαιότερη αίτηση και προσθέτει:

               «Να διατελεί εις παχυλόν αμαθείας σκότος η Ελληνικωτάτη επαρχία Βιζύης η γενέτειρα των Ξενοκρατών χώρα και να προικίζωνται δια Ξενοκρατείων Εκπαιδευτηρίων πόλεις αυτής ταύτης της ελευθέρας Ελλάδος, της αφ’ εαυτής δαπανώσης υπέρ φωτίσεως και αγωγής των δούλων Ελληνοπαίδων; Τι τούτου παραλογώτερον; Ουδεμίαν έχω εγώ αμφιβολίαν, ότι η Ελληνική Βουλή ουδέποτε θα κατεδέχετο να χρησιμοποιήση τα χρήματα ταύτα δια τα εκπαιδευτικά της Ελλάδος πρώτον, εάν εγνώριζεν ότι τα 9/10 της γεννησάσης τους Ξενοκράτας πόλεως είναι εντελώς αναλφάβητοι. Εάν εγνώριζεν ότι ο Ελληνικός πληθυσμός του Σαμμακοβίου δυστυχήσας αφ’ ής εποχής κατεστράφησαν τα μεταλλουργεία αυτού και επιδοθείς κατ’ ανάγκην εις την ανθρακοποιΐαν ήρξατο διασκορπιζόμενος, ήρξατο συνθηκοποιών προς τους γείτονας ανθρακείς Βουλγάρους και κινδυνεύει εν τη αγραμματοσύνη αυτού να εκβουλγαρισθεί λεληθότως. Δεν υποτιμώ τα υφ’ Υμών προβαλλόμενα περί κομματικών απαιτήσεων και συμφερόντων εν Ελλάδι».

               Ο επιστολογράφος του Βιζυηνού γνωρίζοντας όπως φαίνεται τα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας, που είχε πρωθυπουργό το Χαρίλαο Τρικούπη, κάνει μια προσπάθεια κολακεύοντας τον Τρικούπη, ώστε να επιτύχει τη χρηματοδότηση σχολείων στο Σαμμάκοβο από τις δωρεές των αδελφών Ξενοκράτη, γράφοντας:

               «Τρέφω μάλιστα ακράδαντον πεποίθησιν ότι ο περινούστατος της Ελλάδος γόνος, ο νυν τας τύχας τους Έθνους ενδόξως ιθύνων πρωθυπουργός Κύριος Χ. Τρικούπης προς ον ως προς πολικόν αστέρα άπαν το Ελληνικόν έθνος εκ των απωτάτων προσατενίζει στοιχείων τρέφει λέγω την πεποίθησιν, ότι ο μέγας ούτος ανήρ του Έθνους ημών θα σας επαινέση μάλιστα, εάν καταστήσητε αυτώ γνωστήν την αθλίαν κατάστασιν των εκπαιδευτικών της ιδιαιτέρας των Ξενοκρατών πατρίδος των εμπιστευθέντων τα χρήματά των εις της Βουλήν της Ελλάδος».

               Υπενθυμίζει ότι και άλλοτε ο Βιζυηνός είχε φροντίσει να υποστηριχθούν τα σχολεία της περιοχής από το Σύλλογο προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων και του ζητεί να μην κουρασθεί να πιέζει  τους αρμοδίους.

               Δεν παραλείπει μάλιστα να ρίξει το «καρφάκι» του γράφοντας ότι δεν ζήτησε ποτέ να κτισθούν στην περιοχή της Βιζύης μέγαρα όπως το Ξενοκράτειο του Μεσολογγίου. Με τα χρήματα αυτά τονίζει ότι θα μπορούσαν να κτισθούν 4-5 σχολεία στην επαρχία της Βιζύης, που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν μόρφωση σε 25.000 Έλληνες.

               Θυμίζει όμως και κάτι άλλο: Ότι ο ίδιος Βιζυηνός είχε φροντίσει να μορφωθεί στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο της Κωνσταντινούπολης μια παρθεναγωγός από τη  Βιζύη.

*Οι υπογραφές στην επιστολή των Σαμμακοβιτών



Η έκκληση των Σαμμακοβιτών

 


Οι κύριοι και εύλογοι διεκδικητές βοήθειας από το επίμαχο κληροδότημα ήταν φυσικά οι συμπατριώτες των Ξενοκρατών, οι Σαμμακοβίτες. Άλλωστε το ορεινό Σαμμάκοβο ήταν η γενέτειρα των ευεργετών αδελφών. Και αυτοί δηλαδή, οι πρόκριτοι και οι έφοροι των σχολείων, απευθύνθηκαν προς τον Γεώργιο Βιζυηνό με επιστολή της 5ης Αυγούστου 1899.

«Αξιότιμε Κύριε Καθηγητά» τον προσφωνούν και περιγράφουν την οικτρή κατάσταση των σχολείων της κωμόπολής τους, αλλά και τη δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι κάτοικοι οι οποίοι αδυνατούν όχι μόνο να βελτιώσουν τα σχολεία τους, αλλά και στις δικές τους ανάγκες να ανταποκριθούν, Γι’ αυτό εξηγούν, απευθύνονται στον Βιζυηνό «ως τον μόνον εξ αυτοψίας γιγνώσκοντα τα καθ’ ημάς και τον μόνον αυτόθι διατελούντα όν αποκαθιστώμεν πληρεξούσιον αντιπρόσωπον ημών, όπως εκτιθέντες εις την εκτελεστικήν των αειμνήστων Ξενοκρατών επιτροπήν την αξιολύπητον των παιδευτικών ημών καταστημάτων κατάστασιν». Και οι Σαμμακοβίτες ζητούσαν μια Αστική Σχολή και ένα Παρθεναγωγείο.

*Οι υπογραφές των κατοίκων της Βιζύης


Οι  κάτοικοι της Βιζύης και της Μήδειας

 

Στις 6 Αυγούστου 1889 οι δημογέροντες της Βιζύης και η εφορία των σχολείων στέλνουν δική τους επιστολή, στην οποία επίσης τον αποκαλούν «Ελλογιμώτατον» διεκτραγωδούν την κακή κατάσταση της Βιζύης, που δεν μπορεί να έχει κατάλληλα εκπαιδευτήρια ελλείψει πόρων και εξηγούν ότι σκέφθηκαν να αποτανθούν προς την εκτελεστική επιτροπή της διαθήκης των Ξενοκρατών «όπερ όμως δεν ηδυνήθημεν να πράξωμεν μέχρι σήμερον δι’ έλλειψιν μέσων και μεσάζοντος». Εκφράζουν την άποψη ότι και ο Βιζυηνός εμφορείται από τα ίδια αισθήματα υπέρ της προαγωγής της πατρίδας του και του ζητούν να μεσιτεύσει στους εκτελεστές της διαθήκης των Ξενοκρατών, ώστε από το κληροδότημα των ευεργετών να ιδρυθεί και να συντηρείται πλήρης Αστική Σχολή και Παρθεναγωγείο. Τον καθιστούσαν μάλιστα αντιπρόσωπο και πληρεξούσιό τους.

*Οι υπογραφές των κατοίκων της Μήδειας

Και οι κάτοικοι της Μήδειας, που ήταν και το μοναδικό λιμάνι της επαρχίας της Βιζύης στον Εύξεινο Πόντο, ζητούσαν να επωφεληθούν από το κληροδότημα των αδελφών Ξενοκράτη για να αποκτήσουν καλά σχολεία. Και φυσικά απευθύνθηκαν στις 6 Αυγούστου 1899 στον συμπατριώτη τους Γεώργιο Βιζυηνό. Και αυτοί τον αποκαλούν «Ελλογιμώτατο». Πρόκειται για τους δημογέροντες, το δημαρχιακό συμβούλιο και την εφορία των σχολείων.

Γιατί απευθύνθηκαν στον Βιζυηνό; Γιατί τον θεώρησαν «ως τον μόνον γιγνώσκοντα τα καθ’ ημάς και τον μόνον εν Αθήναις τυχόντα ίνα εν τη φιλομουσία του  και φιλοπατρία υμών διενεργήσητε και συντελέσητε  όπως εκ του υπέρ των ευεργετικών και εθνοφελών ιδρυμάτων κληροδοτήματος  των  εκ Σαμμακοβίου ορμωμένων αειμνήστων Ξενοκρατών ιδρυθή και συντηρείται εν τη κοινότητι ημών μία τελεία αστική σχολή και εν παρθεναγωγείον…».

Οι κάτοικοι της Μήδειας διόριζαν το Βιζυηνό πληρεξούσιό τους «ως τέκνον πεφωτισμένον της επαρχίας Βιζύης εις την δικαιοδοσίαν ής και η πατρίς ημών Μηδεία υπάγεται».

Όπως προαναφέρθηκε, δεν γνωρίζουμε τι έγινε με τα αιτήματα των συμπατριωτών των αδελφών Ξενοκράτη. Τα χρήματα του κληροδοτήματος φαίνεται πως έχουν εξανεμισθεί με την κρατική διαχείριση!!!

Απλώς θυμίζουμε, ότι το 1892 εμφανίζεται το ψυχολογικό του πρόβλημα και εισάγεται στις 14 Απριλίου 1892 στο Δρομοκαΐτειο Ψυχιατρείο. Εκεί ζει χαμένος μέσα σε ουτοπικές εμμονές για την εκμετάλλευση του μεταλλείου στην πατρίδα του και στο παραληρηματικό πάθος του για τη νεαρή Μπετίνα Φραβασίλη ηλικίας 14 ετών, μαθήτριάς του στο Ωδείο Αθηνών, την οποία επιθυμούσε να νυμφευθεί! Εκεί έγραψε το γνωστό στίχο ενδεικτικό της ψυχολογικής του παράνοιας «Μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου».  Πέρασαν τέσσερα χρόνια εγκλεισμού στο Ψυχιατρείο. Ο Βιζυηνός που άφησε σημαντικό λογοτεχνικό έργο πέθανε στις 15 Απριλίου 1896, σε ηλικία 47 ετών.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Παρασκευή, 23 Ιουλίου 2021

Η κρίση του «Χόρα» στο Αιγαίο

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ    https://www.kathimerini.gr/politics/561437338/i-krisi-toy-chora-sto-aigaio-k/

*Το τουρκικό ερευνητικό σκάφος «Sismik 1», πρώην «Χόρα» πλέει στο βορειοανατολικό Αιγαίο. Το 1976 εκτυλίχθηκε η πρώτη από τις τρεις μεγάλες ελληνοτουρκικές κρίσεις, που αφορούσαν διαφορετικές όψεις του διεθνούς καθεστώτος του Αιγαίου.

 

 

*Η έξοδος του τουρκικού σκάφους


για έρευνες στην υφαλοκρηπίδα


φέρνει στα πρόθυρα σύγκρουσης 


τα δύο κράτη

 

 

 

 

Γράφει ο κ. ΣΩΤΗΡΗΣ ΡΙΖΑΣ*

 

Η κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τον Αύγουστο του 1976 αποτέλεσε την πρώτη μιας σειράς ανάλογων κρίσεων. Ακολούθησαν αυτές του Μαρτίου του 1987, του Ιανουαρίου του 1996 και του θέρους του 2020 που αφορούσαν διάφορες όψεις του διεθνούς καθεστώτος του Αιγαίου.

Το 1976, όπως και το 1987 και το 2020, επίδικο αντικείμενο ήταν η ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα, στην τελευταία και η αποκλειστική οικονομική ζώνη. Οι θέσεις των δύο χωρών είχαν ήδη παγιωθεί τόσο ως προς την ουσία όσο και ως προς τη διαδικασία πιθανής επίλυσης. Η ελληνική πλευρά υποστήριζε ότι, σύμφωνα με το εξελισσόμενο Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά δικαιούνταν ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας όπως ακριβώς και τα ηπειρωτικά εδάφη.  Η Τουρκία από την πλευρά της ισχυριζόταν ότι το Αιγαίο ήταν μια θάλασσα «ειδικών περιστάσεων», ότι ήταν αδύνατο να αναγνωριστούν δικαιώματα ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας σε χιλιάδες διάσπαρτα νησιά και νησίδες, καθώς έτσι θα αποκλειόταν στην ουσία από την εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου του Αιγαίου η Τουρκία, μια παράκτια αλλά κατεξοχήν ηπειρωτική χώρα. Η Άγκυρα ζητούσε στο πλαίσιο αυτό τη διανομή του Αιγαίου στη βάση μιας μέσης γραμμής, από βορρά προς νότο, η οποία θα αγνοούσε πλήρως τα νησιά και τα δικαιώματά τους στις θαλάσσιες ζώνες. Οι διαφωνίες επεκτείνονταν και στη διαδικασία επίλυσης. Η Αθήνα, βέβαιη για την υπεροχή της στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας, προέκρινε την από κοινού προσφυγή των δύο χωρών, μόνος αποδεκτός τρόπος από το καταστατικό του Δικαστηρίου προκειμένου να εκδικαστεί η διαφορά, στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ενώ, αντίθετα, η Τουρκία ζητούσε διμερείς διαπραγματεύσεις πολιτικής φύσης. 

*Ο Τούρκος πρωθυπουργός Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ.

 

Η πολιτική κατάσταση στην Τουρκία

 

Ανεξάρτητα από τις θέσεις της κάθε πλευράς, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας παρέμενε εκκρεμής, καθώς η Άγκυρα είχε απορρίψει τον Σεπτέμβριο του 1975 την ελληνική πρόταση για προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Το καλοκαίρι του 1976 η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε να πραγματοποιήσει έρευνες σε περιοχές οι οποίες, όπως πίστευε η Αθήνα, αποτελούσαν μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας. Η τουρκική κίνηση να αποσταλεί το «Χόρα», εν συνεχεία «Sismik», στο Αιγαίο εγγράφεται ασφαλώς στην προσπάθεια της Άγκυρας αν όχι να δημιουργήσει τετελεσμένα, πάντως να προβάλει εμπράκτως τις αξιώσεις της στην υφαλοκρηπίδα.

Η υπόθεση εξελισσόταν σε ένα ασταθές πολιτικό περιβάλλον, καθώς την Τουρκία κυβερνούσε ένας συνασπισμός, με μικρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που τον αποτελούσαν το συντηρητικό Κόμμα της Δικαιοσύνης του Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, το ισλαμικής ροπής Κόμμα Εθνικής Σωτηρίας του Νετσμετίν Ερμπακάν και το ακραίο δεξιό Κόμμα Εθνικής Δράσης του Αρπασλάν Τουρκές. Η ούτως ή άλλως δεδομένη τουρκική θέση για το Αιγαίο γινόταν περισσότερο άκαμπτη από το γεγονός ότι οι δύο μικροί εταίροι του κυβερνητικού συνασπισμού καθιστούσαν δυσχερείς τους χειρισμούς του Ντεμιρέλ και του υπουργού Εξωτερικών Ιχσάν Σαμπρί Τσαγλαγιανγκίλ. Επίσης, η εσωτερική πολιτική κατάσταση επιβαρυνόταν ακόμα περισσότερο από τον αρχηγό του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος Μπουλέντ Ετσεβίτ, ο οποίος εμφανιζόταν αδιάλλακτος στα θέματα του Αιγαίου και προσπαθούσε να κεφαλαιοποιήσει τη δυσκολία που παρουσίαζε για την Άγκυρα η συνέχιση του εμπάργκο όπλων προς την Τουρκία που είχε επιβληθεί από το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών τον Φεβρουάριο του 1975. Στο πλαίσιο αυτό ο Ετσεβίτ υποστήριζε ότι σε περίπτωση κατά την οποία το Κογκρέσο δεν επικύρωνε τη νέα τουρκοαμερικανική αμυντική συμφωνία, η Τουρκία θα έπρεπε να επανεξετάσει βασικές παραμέτρους της εξωτερικής της πολιτικής, υπαινισσόμενος τη χαλάρωση ή και διάρρηξη των δεσμών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το NATO.

*Ο Κωνσταντίνος  Καραμανλής, ο Πέτρος Μολυβιάτης  και ο υπουργός  Εξωτερικών Δημήτριος  Μπίτσιος χειρίστηκαν την κρίση.

 

Οι εσωτερικές ισορροπίες και επιδιώξεις της Αθήνας

 

Η έξοδος του «Sismik» στο Αιγαίο παρουσίαζε προφανώς δυσχέρειες για την Αθήνα και την κυβέρνηση Καραμανλή. Ενδεχόμενη έρευνα στον βυθό σήμαινε έμπρακτη αμφισβήτηση των ελληνικών θέσεων και δικαιωμάτων, και αυτό με τη σειρά του έθετε θέμα πραγματικής προστασίας τους. Στρατιωτική εμπλοκή ήταν όμως ανεπιθύμητη για πολλούς λόγους: η ελληνική επικράτεια ήταν ευπαθής σε πολλά σημεία ως προς τα νησιά και τις νησίδες και συνεπώς σε τετελεσμένα. Απώλεια εδάφους θα σήμαινε έναν φαύλο κύκλο ελληνοτουρκικών αναμετρήσεων σε βάθος χρόνου. Αυτό θα σήμαινε όχι μόνο οικονομική αποσταθεροποίηση αλλά και απώλεια της ευρωπαϊκής προοπτικής της Ελλάδας. Οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα είχαν αρχίσει τον Ιούλιο του 1976 και πρέπει ασφαλώς να συνυπολογιστούν οι επιφυλάξεις αρκετών Ευρωπαίων αξιωματούχων που απέρρεαν από το ενδεχόμενο η ένταξη της Ελλάδας να ενέπλεκε άμεσα την Κοινότητα στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Συνεπώς, από την οπτική της κυβέρνησης Καραμανλή, η κρίση έπρεπε να αποκλιμακωθεί το συντομότερο δυνατό.

*Ο Ανδρέας Παπανδρέου

Από την άλλη πλευρά όμως, ενώ το ζήτημα του γοήτρου ήταν άυλο, συνιστούσε υπαρκτό πολιτικό θέμα. Η κυβέρνηση Καραμανλή ήταν ισχυρότατη, βασιζόταν σε μια ογκώδη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η εντολή της ήταν πρόσφατη από τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1974, αλλά δεν μπορούσε να αγνοήσει αναπτυσσόμενα πολιτικά ρεύματα. Τα εξέφραζε κυρίως το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος υπενθύμιζε αυτό που εκλαμβανόταν από τη μεγάλη πλειονότητα ως εθνική ταπείνωση στην Κύπρο. Στο πλαίσιο αυτό ερμηνεύεται και η σύσταση του Ανδρέα Παπανδρέου προς την κυβέρνηση Καραμανλή για βύθιση του «Χόρα». Αν και ο Παπανδρέου υπαινίχθηκε προσυνεννόηση με την κυβέρνηση, κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιώθηκε από την πλευρά του Κωνσταντίνου Καραμανλή ή συνεργάτες του.

Η κρίση του 1976 δοκίμαζε και την εμβέλεια και το περιεχόμενο της αμερικανικής δήλωσης του Απριλίου του 1976. Η Αθήνα πίστευε ότι η επιστολή Κίσινγκερ κάλυπτε ακριβώς μια τέτοια περίσταση, αλλά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιχείρησε να κάνει μια λεπτή διάκριση μεταξύ επιστημονικών ερευνών και σεισμικών ερευνών στο βυθό και στο υπέδαφος. Τη διάκριση αυτή δεν απέρριπτε η Αθήνα, αλλά το ζήτημα ήταν ότι το «Sismik» πραγματοποίησε και σεισμικές έρευνες στις 5, 7 και 8 Αυγούστου.

 

Προσφυγή στη Χάγη και στο Σ.Α. του ΟΗΕ

 

Κατόπιν αυτού, η Αθήνα αποφάσισε την προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και παράλληλα μονομερή προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Σε πρώτη ανάγνωση επρόκειτο για αντιφατικές κινήσεις καθώς η προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας ήταν μια πολιτική κίνηση που θα μπορούσε να σημαίνει και έμμεση αναγνώριση μιας πολιτικής διαδικασίας για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας ενώ, αντίθετα, η προσφυγή στη Χάγη, ούτως ή άλλως καταδικασμένη διότι ήταν μονομερής, σήμαινε ότι ακολουθείτο μια στρατηγική νομικής επίλυσης της διαφοράς. Η αντίφαση είναι εντούτοις περισσότερο φαινομενική και λιγότερο πραγματική, καθώς η κυβέρνηση επεδίωκε την ειρηνική διευθέτηση και ταυτόχρονα να κρατήσει στο τραπέζι τη δικαστική επίλυση.

*Κατά την πολυήμερη ελληνοτουρκική ένταση τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1976, ο ελληνικός στόλος, που είχε ανοιχτεί στο Αιγαίο, προετοιμάστηκε για το ενδεχόμενο πολεμικής σύρραξης.

Αυτό απεικονιζόταν εντέλει και στην απόφαση 395 του Συμβουλίου Ασφαλείας της 25ης Αυγούστου. Το Συμβούλιο Ασφαλείας καλούσε τα δύο μέρη σε διμερείς συνομιλίες με στόχο την επίλυση των διαφορών τους αλλά ταυτόχρονα υπεδείκνυε να ληφθούν υπόψη και άλλες μέθοδοι, ιδίως η δικαστική επίλυση από το Διεθνές Δικαστήριο. Λαμβάνοντας υπόψη συνεπώς ότι οι διμερείς συνομιλίες ήταν η πρώτη, σχεδόν προφανής, προτίμηση της διεθνούς κοινότητας για να αποκλιμακωθεί η κρίση μπορεί να υποτεθεί ότι δεν ήταν αμελητέο το γεγονός ότι η δικαστική επίλυση στη Χάγη συμπεριελήφθη τελικά στην απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και ότι είχε παίξει κάποιο ρόλο σε αυτό η μονομερής ελληνική προσφυγή στο Δικαστήριο. Η αμερικανική πλευρά είχε εργαστεί παρασκηνιακά για την επίτευξη εκτόνωσης μέσω των Ηνωμένων Εθνών αλλά προφανώς η αμερικανική στάση απείχε πολύ από τις προσδοκίες που ενδεχομένως είχε δημιουργήσει η επιστολή Κίσινγκερ του Απριλίου του 1976, η οποία αναφερόταν σε ενεργό και  ανεπιφύλακτη αντίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών σε επιδίωξη στρατιωτικής λύσης των διαφορών. Ασφαλώς όμως πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι δεν επρόκειτο για ευθεία στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά για έρευνες. Επρόκειτο δηλαδή για κατάσταση που μπορούσε να οδηγήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά κάτι τέτοιο δεν είχε συμβεί κυρίως λόγω της στάσης της ελληνικής κυβέρνησης η οποία εκτίμησε ότι η κλιμάκωση θα δημιουργούσε τετελεσμένα εις βάρος της Αθήνας.

*8 Αυγούστου 1976. Η κορύφωση της κρίσης στην πρώτη σελίδα της «Κ».

Η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν ήταν χωρίς συνέπειες. Αν και έχει επισημανθεί ιστοριογραφικά, δεν έχει γίνει αντιληπτό στον δημόσιο διάλογο ότι σηματοδότησε την έναρξη ελληνοτουρκικού διαλόγου, άσχετα αν αυτός απέβη ατελέσφορος. Πράγματι, τον Νοέμβριο του 1976 σε συνάντηση των δύο πλευρών στη Βέρνη εγκαινιάστηκαν συζητήσεις. Το σχετικό πρακτικό που υπέγραψαν οι πρέσβεις Μπιλγκί και Τζούνης προέβλεπε ότι οι δύο πλευρές αναλάμβαναν την υποχρέωση «όπως απόσχουν πάσης πρωτοβουλίας ή πράξεως σχετικής προς την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου η οποία θα ηδύνατο να παραβλάψη την διαπραγμάτευσιν». Η διαδικασία αυτή δεν οδήγησε σε συμφωνία ή σε κάποια προσέγγιση των απόψεων των δύο πλευρών. Έδωσε πάντως τη δυνατότητα αποκλιμάκωσης της έντασης για αρκετά χρόνια και επέτρεψε στην ελληνική πλευρά να επιδιώξει σχεδόν απερίσπαστη από κρίσεις την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την επανένταξη στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. 

 

* Ο κ. Σωτήρης Ριζάς είναι διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Ερευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Τρίτη, 20 Ιουλίου 2021

Όταν ο τέως βασιλιάς συνωμοτούσε για την «εξουδετέρωση του Καραμανλή»

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ https://www.kathimerini.gr/politics/561437569/otan-o-teos-vasilias-synomotoyse-gia-tin-exoydeterosi-toy-karamanli/

 *O Κωνσταντίνος Καραμανλής συνομιλεί με τον βασιλιά Παύλο υπό το βλέμμα του νεαρού Κωνσταντίνου. «Από σεβασμό προς τη μνήμη του πατρός του», ο Καραμανλής δεν δημοσιοποίησε τη συνωμοτική δραστηριότητα του τέως βασιλιά.

 



*Έγγραφα από το Αρχείο

Κωνσταντίνου Καραμανλή

ρίχνουν φως στις ζυμώσεις

της περιόδου 1975-1978

για την ανατροπή

του τότε πρωθυπουργού,

σχέδιο που προέβλεπε

ακόμη και τη δολοφονία του

 


 

Γράφει ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

 


Μία εκπληκτική ιστορία με πρωταγωνιστές τον τέως βασιλιά Κωνσταντίνο, τον πιστό του υπασπιστή συνταγματάρχη Μιχαήλ Αρναούτη και τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες βρίσκεται στα αρχεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Πρόκειται για σχέδιο δολοφονίας του Κωνσταντίνου Καραμανλή και ανατροπής του δημοκρατικού πολιτεύματος μέσα από ένα στρατιωτικό πραξικόπημα.

Όταν εκδόθηκαν τα 12τομα «Αρχεία Καραμανλή» το 1997 συμπεριελήφθη η πληροφορία, ότι ο Καραμανλής ενημερώθηκε το 1975 για σχεδιαζόμενο βασιλικό πραξικόπημα εναντίον του από τον διοικητή του στόλου αντιναύαρχο Σπύρο Κονοφάο. Δύο χρόνια αργότερα, το 1999, εκδόθηκε το βιβλίο του Λεωνίδα Παπάγου «Σημειώσεις 1967-1977». Ο πρέσβης και υιός του Αλέξανδρου Παπάγου, ο οποίος είχε συνεργαστεί με τον βασιλιά Κωνσταντίνο, σημείωνε ότι ο Αρναούτης σχεδίαζε πραξικόπημα κατά του Καραμανλή το 1975 και στη συνωμοσία αυτή είχε επιχειρήσει ανεπιτυχώς να μυήσει τον ναύαρχο Ι. Βασιλειάδη. Ο Βασιλειάδης, που δεν βρίσκεται πλέον εν ζωή, όπως άλλωστε και ο Παπάγος, είχε επιβεβαιώσει αυτή την πληροφορία το 1999, αμέσως μετά την έκδοση του βιβλίου του Παπάγου.

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2021

Κριτική της δράσης του Τούρκου Ολυμπιονίκη, που έδρασε ως κομιτατζής στη Θράκη

 
*Ο Φουάτ Μπαλκάν, με τους συνεργάτες του Ραΐκ Εφέντη από τη Δράμα 
και Χασάν Εφέντη από την Ξάνθη


 


 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


               Η δράση του Τούρκου Ολυμπιονίκη της ξιφασκίας, Φουάτ Μπέη, που έδρασε ως κομιτατζής στη Θράκη, συνεργαζόμενος με τους Βουλγάρους , εναντίον των Ελλήνων, απασχόλησε αυτήν εδώ την ιστοσελίδα, σε δύο προηγούμενα άρθρα.

               Στην Τουρκία όπου η δράση του υπήρξε πολυποίκιλη, ο Φουάτ Μπέης, που έλαβε λόγω της δράσης του το όνομα Φουάτ Μπαλκάν, θεωρείται ήρωας. Επιπλέον θαυμάζεται γιατί υπήρξε ιδρυτής της γνωστής αθλητικής ομάδας Μπεσίκτας και πολιτικός. Ο Φουάτ Μπαλκάν λειτούργησε ως κατάσκοπος της μυστικής οργάνωσης των Νεότουρκων Teşkîlât-ı Mahsûsa. Η μυστική αυτή παρακρατική οργάνωση ιδρύθηκε από τον Εμβέρ Πασά στο πλαίσιο της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου των Νεοτούρκων. Στόχος της ήταν να πραγματοποιεί, αναταραχές, προπαγάνδα και δολοφονίες στην Τουρκία και στο εξωτερικό. Δραστηριοποιήθηκε από το 1911.

               Ωστόσο η υπονομευτική αποστολή του στη Θράκη, δεν θεωρείται ότι πέτυχε γενικά. Όπως έχει εξηγηθεί και στα προηγούμενα άρθρα  ο Φουάτ Μπέης στο τελευταίο στάδιο της δράσης του ήρθε στη Θράκη για να οργανώσει μορφή αντίστασης, ώστε να απασχολούνται στρατιωτικές δυνάμεις εκεί και να μην αποστέλλονται στο μέτωπο της Μικράς Ασίας. Ο στόχος αυτός δεν επιτεύχθηκε και η ελληνική ήττα του 1922, οφείλεται σε εντελώς διαφορετικούς παράγοντες.

               Μια άλλη αποτυχία των στόχων του Φουάτ Μπέη ήταν η αδυναμία συνένωσης των Μουσουλμάνων της Θράκης, οι οποίοι διασπάστηκαν, όπως έδειξε η εκλογή του Εμμανουήλ Δουλά ως προέδρου του Πολιτικού Συμβουλίου της Διασυμμαχικής Θράκης το 1919, με υποστήριξη Μουσουλμάνων, που δεν πειθάρχησαν στα κελεύσματα του Φουάτ και των άλλων. Η διάσπαση φάνηκε και λίγο  αργότερα, ότι άρχισε η προέλαση του ελληνικού στρατού που απελευθέρωσε τη Δυτική Θράκη το Μάιο και την Ανατολική Θράκη τον Ιούλιο του 1920. Με άλλα λόγια φάνηκε η αδυναμία του Φουάτ Μπέη στη Δυτική Θράκη όπως και του Τζαφέρ Ταγιάρ στην Ανατολική Θράκη να οργανώσουν έστω και μια ελάχιστη αντίσταση στον ελληνικό στρατό, που ολοκλήρωσε την απελευθερωτική αποστολή του χωρίς σοβαρή μάχη. Ο Ταγιάρ μάλιστα, όπως είναι γνωστό συνελήφθη αιχμάλωτος από ένα τσομπανόπουλο! (βλέπε σχετικά στο https://sitalkisking.blogspot.com/2016/05/1920.html

               Μερική αποτυχία είχε και στην παρασκηνιακή προσπάθειά του να αντιδράσουν οι Μουσουλμάνοι στην εγκατάσταση προσφύγων στα χωριά τους. 

Τετάρτη, 14 Ιουλίου 2021

Μια παραγνωρισμένη ηρωίδα του 1821

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  https://www.kathimerini.gr/culture/561429043/mia-paragnorismeni-iroida-toy-1821/

*Το «Τραγούδι της κυρα-Δομνίτσας» παρουσιάζεται από τις 16 Ιουλίου στην πλατφόρμα nationalopera.gr/GNOTV. Το κείμενο υπέγραψε η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μάρω Βασιλειάδου, η σκηνοθεσία είναι της Μαρίας Μαγκανάρη, η μουσική της Μάρθας Μαυροειδή, τους μονολόγους αποδίδει η Σύρμω Κεκέ και τα χορικά στάσιμα το γυναικείο φωνητικό σύνολο cho΄rεs. (Φωτ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ)

 

 

 

*Το «Τραγούδι


της κυρα-Δομνίτσας»


από τη Λυρική Σκηνή

 

 

 

Γράφει ο κ. Νικόλας Ζώης

 

 

Στην επιβλητική πινακοθήκη του 1821 βρίσκονται και ορισμένες μορφές που δεν ανήκουν στο «ισχυρό φύλο», θεωρούνται όμως άξιες μνημόνευσης για –τι άλλο– τα κατορθώματά τους στη μάχη ή τον δυναμισμό τους: η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους είναι ίσως οι χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις γυναικών που κέρδισαν μια εξέχουσα θέση στην ιστορία του αγώνα «των Ελλήνων» για την ανεξαρτησία.

Τι γίνεται όμως με τις γυναίκες που, ενώ συνέβαλαν στην Ελληνική Επανάσταση με όπλα, χρήμα και αίμα, τιμήθηκαν στην καλύτερη περίπτωση με μια-δυο ξεχασμένες προτομές και μερικές δυσεύρετες βιβλιογραφικές αναφορές;

Η Θρακιώτισσα Δόμνα Βισβίζη είναι μια τέτοια περίπτωση. Με τον σύζυγό της, τον καπετάνιο Χατζή-Αντώνη Βισβίζη, και το «μπρίκι» τους, την «Καλομοίρα», υποστήριξαν πολλαπλώς την Επανάσταση, μέχρι που ο Βισβίζης ξεψύχησε και η Δόμνα ανέλαβε τη διοίκηση του καραβιού. Γέννησε τα παιδιά της στο κατάστρωμα, συνέχισε να συμβάλλει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ελλήνων– ο Δημήτριος Υψηλάντης τη χαρακτήριζε «ευγενεστάτη και γενναιοτάτη»–, ώσπου ξόδεψε την περιουσία για τις ανάγκες της Επανάστασης, χωρίς να λάβει τα υπεσχημένα από το ελληνικό κράτος. Πέθανε μόνη, σε μεγάλη ένδεια, αφού στο μεταξύ είχε απευθυνθεί με πλήθος επιστολών στη νέα ελληνική διοίκηση, χωρίς αποτέλεσμα.

Τρίτη, 13 Ιουλίου 2021

Αναβίωση του ολυμπιακού ιδεώδους

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ https://www.kathimerini.gr/athletics/561428938/anaviosi-toy-olympiakoy-ideodoys/

*Αριστερά: 27.4.1980. Ο Κων. Καραμανλής με τον εκπρόσωπο της ΔΟΕ, Λουί Γκιραντού, στην Ολυμπία. (Φωτ. ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ) Δεξιά: 6.7.1981. Ομιλία του προέδρου της ΔΟΕ, Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ, στην Πνύκα για τα 20 χρόνια της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας. (Φωτ. ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ)

 




Γράφει η κ. ΓΙΑΝΝΑ ΠΑΝΟΥΣΑΚΗ*

 

 

Σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής του διαδρομής, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέδειξε ζωηρό ενδιαφέρον για την προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε μέσα από θεσμικά μέτρα και έργα υποδομής. Συνέδεσε επίσης την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά με τις διεθνείς ανάγκες στα πεδία του αθλητισμού και του πολιτισμού. Η προστασία και η αναβίωση του ολυμπιακού ιδεώδους αποτέλεσαν βασική επιδίωξή του.

Στο πνεύμα αυτό, το 1976, διατύπωσε για πρώτη φορά την πρότασή του για μόνιμη τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στον χώρο της αρχαίας Ολυμπίας, τόπο γένεσης και φιλοξενίας των Αγώνων στην αρχαιότητα.

Η πρόταση Καραμανλή απαντούσε στα μεγάλα και συνεχή πλήγματα που δεχόταν η ολυμπιακή ιδέα λόγω της επενέργειας πολιτικών σκοπιμοτήτων. Το 1976, το φαινόμενο τούτο εμφανιζόταν να έχει αποκτήσει μονιμότητα. Οι Αγώνες του 1972 στο Μόναχο είχαν αμαυρωθεί από τη σφαγή των Ισραηλινών αθλητών από Παλαιστίνιους τρομοκράτες. Ηδη και οι Αγώνες του 1976 στο Μόντρεαλ αντιμετώπιζαν την παρείσφρηση της πολιτικής: είκοσι εννέα χώρες, κυρίως της Αφρικής, αρνήθηκαν να μετάσχουν διαμαρτυρόμενες για το ρατσιστικό καθεστώς της Νοτίου Αφρικής. Αλλά αποχή από τους Αγώνες θα σημειωνόταν και το 1980 στη Μόσχα (από τις δυτικές χώρες, πλην της Ελλάδας) και το 1984 στο Λος Άντζελες από τις κομμουνιστικές χώρες (πλην της Ρουμανίας), το Ιράν και τη Λιβύη.

Σάββατο, 10 Ιουλίου 2021

Οι πρώτοι δημόσιοι υπάλληλοι στο Διδυμότειχο της απελευθέρωσης του 1920

*Το επιτελείο διοίκησης του Χαρίσιου Βαμβακά στη Διασυμμαχική Θράκη


 


 

*Ονόματα των πρώτων στελεχών

της δημόσιας Διοίκησης

 

 


Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


Η απελευθέρωση της Δυτικής Θράκης το Μάιο του 1920, δεν υπήρξε αποτέλεσμα μιας αυτόματης μεταβίβασης εξουσίας από ένα κυρίαρχο σε άλλον. Ούτε αποτέλεσμα σκληρών μαχών, γιατί η Βουλγαρία που την κατείχε με την άδικη  συνθήκη του Βουκουρεστίου από το 1913 ήταν πλέον η ηττημένη όχι μόνο των Βαλκανικών Πολέμων, αλλά και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τη Δυτική Θράκη όμως διεκδικούσε με όλες τις δυνάμεις της κατά τη διάρκεια των εργασιών της Συνδιάσκεψης Ειρήνης στο Παρίσι η Βουλγαρία και χρειάσθηκαν πολλές προσπάθειες και ποικίλοι  διπλωματικοί ελιγμοί για να εκδιωχθεί από εκείνα τα εδάφη η Βουλγαρία, η οποία κατηγορήθηκε σφοδρά για εφαρμογή στυγνής πολιτικής εθνοκαθάρσεων εις βάρος του ελληνορθόδοξου και μουσουλμανικού στοιχείου κατά την πενταετία 1913-1918. Τελικά στις 17 Σεπτεμβρίου 1919, το Ανώτατο Συμβούλιο των Συμμάχων στο Παρίσι αποφάσισε την εκκένωση της Δυτικής Θράκης από τους Βούλγαρους. Η ιστορική αυτή απόφαση, επικυρώθηκε στο προάστιο Νεϊγύ των Παρισίων στις 27 Νοεμβρίου 1919. Σύμφωνα με την απόφαση αυτή η Βουλγαρία παραιτείτο από όλες τις βλέψεις της στην περιοχή.

Παρασκευή, 9 Ιουλίου 2021

Η συζήτηση περί «σοσιαλμανίας»

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

https://www.kathimerini.gr/politics/561420826/i-syzitisi-peri-sosialmanias/

*9 Μαρτίου 1977. Σύσκεψη οικονομικών παραγόντων στο υπουργείο Συντονισμού υπό τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, με αντικείμενο τις βιομηχανικές επενδύσεις. Αριστερά, ο υπουργός Συντονισμού Παναγής Παπαληγούρας, δεξιά, ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Μπούτος. (Φωτ. ΙΔΡΥΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ)

 

 

 

*Τα όρια της πολιτικής,

οι απαιτήσεις της οικονομίας

και η αντιπαράθεση

βιομηχάνων– κυβέρνησης

 

 


Γράφει ο κ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΨΑΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ*

 

 

Οι προκλήσεις για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή μετά τον Νοέμβριο του 1974 ήταν απαιτητικές, το ίδιο και τα διλήμματα που είχε να επιλύσει.

Η Ελλάδα είχε παραδοσιακά έλλειμμα στο εμπορικό της ισοζύγιο, που καλυπτόταν εν μέρει από άδηλους πόρους ή εισαγωγές κεφαλαίων, που στην πορεία του χρόνου απέκτησαν ένα μονιμότερο χαρακτήρα, χωρίς να διευρύνουν θεαματικά το παραγωγικό δυναμικό της χώρας. Η μετανάστευση της δεκαετίας του 1960 είχε οδηγήσει σε πλήρη απασχόληση και ελλείψεις εργατικού δυναμικού, ειδικά στον αγροτικό τομέα. Η ύφεση του 1973 λόγω πετρελαϊκής κρίσης στην Ευρώπη σήμαινε πάγωμα ή και μείωση των εμβασμάτων των μεταναστών. Η διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου πληρωμών με τις ανοδικές τιμές του πετρελαίου ήταν μια νέα πραγματικότητα. Η αντιφατική πολιτική της δικτατορίας μετά την κατάρρευση του συστήματος του Μπρέτον Γουντς, είχε συσσωρεύσει σοβαρές ανισορροπίες.

Τετάρτη, 7 Ιουλίου 2021

Η επίσκεψη Πλαστήρα στο Διδυμότειχο το 1923 και ο πόλεμος προς την Τουρκία, που δεν έγινε τότε

*Έφιπποι οι τρεις αρχηγοί επιθεωρούν στο στράτευμα κάπου στον Έβρο.  
Από δεξιά Πλαστήρας, Πάγκαλος, Χατζηκυριάκος. 


 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Η επίσκεψη του Νικόλαου Πλαστήρα, τον Απρίλιο του 1923 στο Διδυμότειχο, υπήρξε σημαντικό γεγονός για την πόλη, αλλά και για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων στη Λωζάννη για την υπογραφή της γνωστής συνθήκης ειρήνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, γιατί συνδέθηκε με μεγάλες επιθεωρήσεις των ελληνικών στρατευμάτων που επιχειρούσαν την αναδιοργάνωσή τους στον Έβρο μετά την δραματική Μικρασιατική Καταστροφή. Και δημιούργησε κλίμα πιθανής νέας ένοπλης αντιπαράθεσης με την Τουρκία, όπως φάνηκε λίγο αργότερα.

               Ο Πλαστήρας ως αρχηγός της Επανάστασης του 1922 συνοδευόμενος από τον αρχιστράτηγο Θεόδωρο Πάγκαλο και τον στόλαρχο Αλέξανδρο Χατζηκυριάκο, περιόδευσαν στην Βόρεια Ελλάδα  με στόχο να καταστεί γνωστό στο εξωτερικό ότι η Ελλάδα καθίσταται ξανά ισχυρή και επιχειρεί να διεκδικήσει τα εθνικά δίκαιά της. Άσχετα βέβαια αν εκτός από την Ανατολική Θράκη τον Οκτώβριο του 1922 χάσαμε εντελώς άδικα την Ανατολική Θράκη και το 1923 την περιοχή του Καραγάτς, για να μην πληρώσουμε πολεμικές επανορθώσεις στην Τουρκία.

Δευτέρα, 5 Ιουλίου 2021

Ο «μικρός πόλεμος» του Λάσεν

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
https://www.kathimerini.gr/culture/561412012/o-mikros-polemos-toy-lasen/

*Ο Αντερς Λάσεν (αριστερά) και ο Κένεθ Λάμονμπι κατά τη διάρκεια ανορθόδοξων στρατιωτικών επιχειρήσεων στην κατοχική Ελλάδα.

 

 


*Η δράση του 20χρονου Δανού


στην Αφρική, στη Μάγχη, στη Γαλλία,


στην Ιταλία και στο Αιγαίο


κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου

 

 

Γράφει ο κ. Tάσος Τέλλογλου

 

 

H Δανία είναι μια μικρή χώρα που καταλήφθηκε από την πολεμική μηχανή του Χίτλερ χωρίς να πέσει μία τουφεκιά. Σε πάρα πολλούς Δανούς δεν άρεσε αυτό. Ο 20χρονος Αντι Λάσεν ήταν ένας από αυτούς. Ο Λάσεν ήταν ναύτης σε ένα δανέζικο εμπορικό πλοίο όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν τη χώρα του. Αποβιβάστηκε στην Αγγλία και εκπαιδεύτηκε στα σκωτσέζικα Highlands για να συμμετάσχει στις βρετανικές ειδικές δυνάμεις.

H πρώτη επιχείρηση στην οποία πήρε μέρος ο Λάσεν ήταν στη δυτική Αφρική εναντίον εμπορικών πλοίων του Άξονα. Αργότερα, αυτό το θέατρο του «Κομάντο 62» των ειδικών επιχειρήσεων, μεταφέρθηκε στα νησιά της Μάγχης και στη βόρεια ακτή της Γαλλίας. Οι κομάντος αποβιβάζονταν, σκότωναν τις γερμανικές φρουρές, τοποθετούσαν εκρηκτικά και αποχωρούσαν, όχι πάντοτε χωρίς απώλειες.

Το «Κομάντο 62» διαλύθηκε μετά την έναρξη των επιχειρήσεων στη βόρεια Αφρική και ο Λάσεν έγινε μέλος του Special Boat Service (SBS). Ο βιογράφος του Λάσεν, Τόμας Χάρντερ, με τον οποίο η «Κ» μίλησε τηλεφωνικά, μας είπε ότι απώτερος σκοπός του ήταν να «παρουσιάσει τον άνθρωπο Λάσεν πίσω από τον μύθο». Ο Λάσεν, που έχασε τη ζωή του στη διάρκεια μιας επιχείρησης στο Κομάκιο της βόρειας Ιταλίας στο τέλος του πολέμου σε ηλικία 24 ετών, είναι «ταυτισμένος με τη γέννηση των ειδικών δυνάμεων» λέει ο Χάρντερ. «Ο πόλεμός του, αν τον συγκρίνουμε με το Στάλινγκραντ και τη Νορμανδία, ήταν ένας μικρός πόλεμος, στον οποίο δεν έπαιρναν μέρος πάνω από 200 άτομα».

Παρασκευή, 2 Ιουλίου 2021

Ο Αθλητικός θρίαμβος της Θεσσαλονίκης, το 1976

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
https://www.kathimerini.gr/society/561413221/athlitikos-thriamvos-tis-thessalonikis/

*Γήπεδο Καραϊσκάκη, 23.5.1976. Η εξαιρετική ομάδα του ΠΑΟΚ της χρυσής εποχής χαιρετά τους φιλάθλους μετά τη νίκη της επί του Εθνικού με 0-4. Διακρίνονται οι Αναστασιάδης, Τερζανίδης, Γούναρης, Αποστολίδης, Ιωσηφίδης και Πέλλιος. Φωτ. ΙΝΤΙΜΕ ΝΕWS

 

 

*Η κατάκτηση του πρωταθλήματος

από τον ΠΑΟΚ

και του Κυπέλλου από τον Ηρακλή

φέρνει την πόλη 

στην ποδοσφαιρική κορυφή.

 

 

Γράφει ο κ. ΙΑΚΩΒΟΣ Δ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

 

 

Στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, που κυκλοφόρησαν την Κυριακή 2 Μαΐου του 1976, κυριαρχούσε η είδηση του τραγικού θανάτου του Αλέξανδρου Παναγούλη. Ο ανεξάρτητος βουλευτής, γνωστός για την αντιδικτατορική του δράση, έχασε τη ζωή του υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες σε τροχαίο δυστύχημα, σε ηλικία μόλις 36 ετών. Ο θάνατός του συγκλόνισε την Ελλάδα, σκορπώντας θλίψη και γεννώντας πλήθος από ερωτήματα.

Πιθανότατα, υπό φυσιολογικές συνθήκες, το ενδιαφέρον των εφημερίδων, της Θεσσαλονίκης τουλάχιστον, θα είχε επικεντρωθεί στο κυριακάτικο ματς του ΠΑΟΚ με την ΑΕΚ, το οποίο θα έκρινε και τον πρωταθλητή Ελλάδας. Κάτι τέτοιο θα ήταν απολύτως δικαιολογημένο. Για πρώτη φορά από την ίδρυσή του, το 1926, το ιστορικό προσφυγικό σωματείο της μακεδονικής πρωτεύουσας, η αρμάδα του αδικοχαμένου Ούγγρου προπονητή Γκιούλα Λόραντ, με αρχηγό τον «Μεγαλέξανδρο» του ελληνικού ποδοσφαίρου Γιώργο Κούδα και με μια πλειάδα σπουδαίων ποδοσφαιριστών στις τάξεις της, όπως ο Σταύρος Σαράφης, ο Χρήστος Τερζανίδης, ο Κούλης Αποστολίδης, ο Παναγιώτης Κερμανίδης και ο Νέτο Γκουερίνο, έδειχνε αποφασισμένη και πιο ώριμη από ποτέ να σπάσει το παραδοσιακό ποδοσφαιρικό κατεστημένο των ομάδων της Αθήνας, ανεβαίνοντας στον Όλυμπο της ποδοσφαιρικής επιτυχίας.

Πέμπτη, 1 Ιουλίου 2021

Η εκκένωση της Μακράς Γέφυρας το 1922. Μια ανέκδοτη έκθεση- ντοκουμέντο

*Ελληνικά στρατεύματα κατά την εκκένωση της Μακράς Γέφυρας το 1922


 



 

*Η μαρτυρία του Υποδιοικητή


Δημήτριου Αποστολίδη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

        Η άδικη εκκένωση της Ανατολικής Θράκης το 1922 από τους Έλληνες κατοίκους της, που ήταν ριζωμένοι εκεί από τα πανάρχαια χρόνια, αποτελεί μια ντροπή για την πολιτισμένη Ευρώπη, που δεν θα ξεπλυθεί ποτέ!!!

        Η απόφαση που έλαβαν στα Μουδανιά στις 18 Σεπτεμβρίου 1922 οι στρατηγοί, δηλαδή τα  εκτελεστικά όργανα των κυβερνήσεων της Αντάντ, για εκείνη τη βίαιη εθνοκάθαρση, παραμένει αιώνιο στίγμα ανεξίτηλο για κυβερνήσεις κατά παράδοση φιλικές προς την Ελλάδα.

        Για την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, που διατάχθηκε και έγινε σε σύντομο χρονικό διάστημα, υπό φοβερές καιρικές συνθήκες βροχής και χαλαζιού, έχουν γράψει διάφοροι συγγραφείς με πρώτον τον Αμερικανό Έρνεστ Χεμινγουέι.

Παρασκευή, 25 Ιουνίου 2021

Η Δυτική Θράκη ζούσε με το φόβο του κομιτατζή…

*Ο Τύπος για τη δολοφονία του ταγματάρχη Πιερουτσάκου (ορθά γραμμένο) κοντά στο Εχίνο. 


 

 

 

*Ξεχασμένα περιστατικά,

ένοπλης βουλγαρικής βίας το 1923

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Το 1923 ήταν ένα κρίσιμο μεταβατικό έτος καθώς η Ελλάδα, προσπαθούσε να ορθοποδήσει από τη Μικρασιατική Καταστροφή και την απώλεια της Ανατολικής Θράκης. Το πολιτικό κλίμα ήταν τεταμένο και αβέβαιο. Στη Λωζάννη συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη της γνωστής συνθήκης, με την Τουρκία να απαιτεί συνεχώς από την κατεστραμμένη Ελλάδα, πότε εδάφη και πότε πολεμικές αποζημιώσεις. Τη Βουλγαρία να απαιτεί για διέξοδο στο Αιγαίο και πολλούς ξένους να βυσσοδομούν.

Στην Αθήνα έφταναν πληροφορίες από πολλές πηγές για τους κινδύνους που προέρχονταν από τη Βουλγαρία, η οποία αν και ηττημένη των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, προσπαθούσε με κάθε τρόπο να εκφράζεται εκδικητικά. Στη Βόρεια Ελλάδα, δεν σταμάτησε να στέλνει στίφη κομιτατζήδων, οι οποίοι έσφαζαν, έκαιγαν και λήστευαν.

Πολυμελείς συμμορίες  καλά εξοπλισμένες εισχωρούσαν στο ελληνικό έδαφος και εγκληματούσαν. Η κυβέρνηση της Σόφιας υπέθαλπε όλη αυτή την παρακρατική κίνηση ανεχόμενη την έκνομη δραστηριότητα των κομιτάτων.

Η Ελληνική κυβέρνηση αναγκάσθηκε μερικές φορές να διατάξει απελάσεις Βουλγάρων. Στις 4 Απριλίου ο Βούλγαρος επιτετραμμένος πήγε στο υπουργείο Εξωτερικών και διαμαρτυρήθηκε ζητώντας να επιστρέψουν στις εστίες τους οι εκτοπισμένοι.

Ο πρωθυπουργός Στυλιανός Γονατάς μιλώντας στους δημοσιογράφους επιβεβαίωσες τη Βουλγαρική διαμαρτυρία και πρόσθεσε ότι οι ελληνικές στρατιωτικές αρχές βρέθηκαν ενώπιον απτών αποδείξεων ότι στα χωριά της ελληνοβουλγαρικής μεθορίου, βουλγαρόφωνοι πληθυσμοί υπέθαλπαν τη συμμοριακή κίνηση και τη δράση ατόμων που απέβλεπαν σε ανατινάξεις σιδηροδρομικών γραμμών. Για το λόγο αυτό προέβησαν σε εκτοπισμούς σε Κρήτη και Θεσσαλία.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...