Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

Οι αθέατες όψεις του 1821

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ https://www.tovima.gr/2018/08/31/books-ideas/oi-atheates-opseis-toy-1821/
*Εταιρεία Μελέτης νέου ελληνισμού– περιοδικό «Μνήμων»
"Όψεις της Επανάστασης του 1821"
Εκδόσεις «Μνήμων», 2018
σελ. 402, τιμή 19 ευρώ






Γράφει ο κ. Σωτηρόπουλος Α. Δημήτρης*




Kαθώς πλησιάζει η επέτειος των 200 χρόνων από την έναρξη του Αγώνα της Ανεξαρτησίας (1821-2021), αναμένεται πληθώρα εκδόσεων για μια περίοδο που πολλοί θα νόμιζαν ότι έχει ερευνηθεί επαρκώς. Τι άλλο να γράψει κανείς πια για ένα ιστορικό γεγονός για το οποίο ξέρουμε τόσο πολλά;
Ο τόμος που επιμελήθηκαν οι ιστορικοί Δημήτρης Δημητρόπουλος, Χρήστος Λούκος και Παναγιώτης Μιχαηλάρης διαψεύδει αυτή την εντύπωση. Τα δεκαπέντε κεφάλαια του συλλογικού τόμου προέρχονται από ανακοινώσεις ομότιτλου συνεδρίου το οποίο έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 2015. Ωστόσο, δεν πρόκειται για συνηθισμένα «πρακτικά συνεδρίου». Ο Χρ. Λούκος, συγγραφέας του εισαγωγικού κεφαλαίου του τόμου, ενοποιεί την προβληματική των κεφαλαίων.
Απαριθμεί τι δεν ξέρουμε σχετικά με το ’21 και επιμένει εύλογα στην κύρια μέριμνα κάθε καλού ιστορικού: να μελετηθούν οι όροι των αλλαγών, κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, πολιτισμικών, πληθυσμιακών και άλλων, που συνδέονται με το ’21. Όπως το θέτει ο ίδιος: «Να διερευνηθεί η δυναμική της Επανάστασης». Πράγματι, στη συνέχεια του τόμου, διαβάζει κανείς για το πώς εξελίσσονταν οι διαπραγματεύσεις των αρχηγών των Ελλήνων πολιορκητών της Τριπολιτσάς με τους Οθωμανούς υπερασπιστές της, προτού το «πολιορκούν στράτευμα» αιφνιδιάσει τους ίδιους τους αρχηγούς του, καταλάβει την πόλη και προχωρήσει στις γνωστές σφαγές και λεηλασίες (Ι. Κόκκωνας). Σε μια άλλη πολιορκία, αυτήν της Πάτρας, ο Οθωμανός φρούραρχος προβάλλει με επιστολές του– προς το αυτοκρατορικό κέντρο– ανάγκες ανεφοδιασμού σε σιτηρά και πολεμοφόδια και θέτει ζητήματα εκσυγχρονισμού και εξορθολογισμού της οθωμανικής διοίκησης, στο πλαίσιο αναζήτησης ισορροπιών ανάμεσα στους Οθωμανούς προκρίτους και τον Σουλτάνο (Ειρ. Καλογεροπούλου).
*Πίνακας του Γάλλου ζωγράφου Βινσόν, που αναφέρεται στη σφαγή της Σαμοθράκης

Η λιγότερο γνωστή σε σύγκριση με άλλες σφαγή της Σαμοθράκης αναπαρίσταται δραματικά μέσα από τα κείμενα δύο Ελλήνων λογίων και του υποπροξένου της Γαλλίας στα Δαρδανέλια (Γ. Κουτζακιώτης).
Οι συγκρούσεις δεν ξεσπούσαν μόνο στο πλαίσιο της Επανάστασης ή των εμφύλιων διαμαχών του ’21. Συνέβαιναν και όταν ένοπλοι άνδρες πρόσφυγες συμπεριφέρονταν ως «πειρατές στη στεριά», όπως όταν Κρήτες κατέφυγαν για να σωθούν στην Κάρπαθο και εκεί άρπαξαν αγαθά και απομάκρυναν κατοίκους από τις ιδιοκτησίες τους (Δ. Δημητρόπουλος). Οι τοπικοί ανταγωνισμοί δεν ήταν, βέβαια, στοιχεία άγνωστα στα Σφακιά, όπου αιματηρές «βεντέτες» προκάλεσαν τη δυναμική επέμβαση των Οθωμανών. Ακολούθησαν η συνολική εξέγερση των Σφακιανών και η συμμετοχή τους στην Επανάσταση του ’21 (Ι. Σπυρόπουλος). Οι τοπικές ιδιαιτερότητες είχαν σημασία και από πληθυσμιακή άποψη: για πολλά χρόνια, ο πληθυσμός του Μεσολογγίου, αποτελούμενος από αμάχους και ενόπλους, υφίστατο μεγάλες αυξομειώσεις, κάποτε με εισροή προσφύγων προς την πόλη και άλλοτε με φυγή από αυτήν (Α. Διακάκης).
Η Επανάσταση επέφερε και άλλες κοινωνικές αλλαγές στις κοινότητες των επαναστατημένων, καθώς στη διάρκεια του Αγώνα οι στρατιωτικοί αρχηγοί απέκτησαν αυξημένη πολιτική επιρροή έναντι των κοτζαμπάσηδων, με αποτέλεσμα τη «διάρρηξη των κανονικοτήτων του παραδοσιακού κόσμου» (Δ. Τζάκης). Μια άλλη άγνωστη πτυχή είναι η επί ενάμιση χρόνο παραμονή του Παλαιών Πατρών Γερμανού στην Ανκόνα (1822-1824), με σκοπό τη μάταιη αναζήτηση συμμαχιών, εκ μέρους των επαναστατημένων, στο Βατικανό. Στις επιστολές του από την Ιταλία προς τους προεστούς της Πελοποννήσου διαφαίνονται οι μετατοπίσεις των συμμαχιών μεταξύ των ιθυνόντων του Αγώνα και η εμπλοκή του στο θέμα της αναζήτησης δανείων από το εξωτερικό για χάρη των επαναστατημένων (Π. Μιχαηλάρης).
*Καθώς πλησιάζει η επέτειος των 200 χρόνων από την έναρξη του Αγώνα της Ανεξαρτησίας (1821-2021), αναμένεται πληθώρα εκδόσεων για μια περίοδο που πολλοί θα νόμιζαν ότι έχει ερευνηθεί επαρκώς.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στους επαναστατημένους, σημαντική ήταν η αναδιαμόρφωσή τους με τη δημιουργία θεσμών. Συνταγματικές και νομοθετικές ρυθμίσεις φάνηκε να μετασχηματίζουν ένα κατ’ αρχάς «πολυαρχικό» σε ένα «συγκεντρωτικό πρότυπο διοίκησης» στη βάση των «αρχών του κράτους δικαίου». Ωστόσο, το εγχείρημα έμεινε ανολοκλήρωτο, καθώς στις σχέσεις διοίκησης– πολιτών δεν καθιερώθηκε «η υπεροχή το νόμου έναντι της πολιτικής εξουσίας» (Δ. Μοσχόπουλος). Και σε ένα άλλο επίπεδο, η ηγεμονία του Διαφωτισμού δεν υπήρξε αδιαμφισβήτητη: ο αντικληρικαλισμός του γαλλικού Διαφωτισμού δεν υιοθετήθηκε από γερμανούς φιλολόγους και ιστορικούς που, την εποχή της Επανάστασης, εξιστόρησαν την αναγέννηση των Νεοελλήνων (Ελ. Κωβαίου). Αντίστοιχες εντάσεις όσον αφορά τους θεσμούς αναλύονται στο πλαίσιο συνοπτικής βιογραφίας του Κ. Λιβέριου. Επρόκειτο για Έλληνα διανοούμενο της Επανάστασης ο οποίος ακολούθησε κυρίως τον Δ. Υψηλάντη και τον Α. Μαυροκορδάτο και υπηρέτησε σε ανώτερες θέσεις στο νέο κράτος (Σ. Ματθαίου). Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η ανάλυση των χρήσεων του όρου «επανάσταση», καθώς σε διαφορετικά κείμενα της εποχής του ’21 η «επανάσταση» αντικαθίστατο από τους όρους «πόλεμος», «αγών», «αποστασία» κ.ά. (Αλ. Σφοίνη).
Ο τόμος κλείνει με δύο εξίσου ασυνήθιστα– για τη συμβατική ιστορία του ’21– κεφάλαια. Με αφορμή τις γαμήλιες τακτικές της οικογένειας του αρματολού Ν. Στορνάρη, αναλύεται το πώς μια οικογένεια που έχει χάσει το αρματολίκι προσπαθεί να επιβιώσει με την τακτική των επιγαμιών (Β. Ράπτη). Τέλος, σε συνθήκες μακροχρόνιου πολέμου, η διασταύρωση και μετακίνηση πληθυσμών, η παρουσία ορφανών κοριτσιών και χηρών και η αρπαγή γυναικών του αντιπάλου μπορεί να μην άλλαξαν συνολικά τις παραδοσιακές ερωτικές συμπεριφορές του ελληνικού πληθυσμού, αλλά «προκάλεσαν κάποιες παρεκκλίσεις και υπερβάσεις», όπως το θέτει κομψά ο Χρ. Λούκος.
Η Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού (ΕΜΝΕ, ευρύτερα γνωστή ως «Μνήμονας») επιβεβαιώνει με την έκδοση αυτή δύο διαρκείς επιτυχίες της. Αφενός στρατολογεί κάθε λίγα χρόνια νεότερες «φουρνιές» ιστορικών, που συνυπάρχουν στους κόλπους της με παλαιότερους, διαρκώς παρόντες, ερευνητές. Αφετέρου, σε ό,τι αφορά το αναγνωστικό κοινό, η ΕΜΝΕ δικαίως προσελκύει στη μελέτη της Ιστορίας πολλούς μη ειδικούς (όπως ο υπογράφων) που είναι θαυμαστές της προσοχής στη λεπτομέρεια και της ποιότητας της ανάλυσης που διακρίνουν αυτόν τον συλλογικό τόμο.



*Ο κ. Δημήτρης Α. Σωτηρόπουλος είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019

Ο θάνατος του Γιώργου Σεφέρη

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ http://www.kathimerini.gr/1008056/gallery/epikairothta/ellada/o-8anatos-toy-giwrgoy-seferh
*Η νεκρική πομπή στη λεωφόρο Αμαλίας προς το Α΄ Νεκροταφείο. Τον Γιώργο Σεφέρη συνοδεύουν άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης. Αριστερά: Αλέξ. Ξύδης, Δημ. Τσάτσος, Στρατής Τσίρκας, Αλέξ. Κοτζιάς. Δεξιά: Ιωάννης Πεσμαζόγλου, Αναστ. Πεπονής, Αλέξ. Αργυρίου. Ακολουθούν χιλιάδες λαού.







Γράφουν: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ ΓΑΡΑΝΤΟΥΔΗΣ* και ΜΑΡΙΑ ΡΩΤΑ**




Κοντεύει να συμπληρωθεί σχεδόν μισός αιώνας από τον Σεπτέμβριο του 1971 και τον θάνατο του Γιώργου Σεφέρη, από τότε που παρέμειναν τα κείμενά του για να «φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου» στη συλλογική μνήμη του πολιτισμού μας. Το έργο και η πνευματική φυσιογνωμία του έχουν τροφοδοτήσει πλήθος κριτικών και φιλολογικών μελετών που δημοσιεύθηκαν όλα αυτά τα χρόνια σωρεύοντας σε ράφια βιβλιοθηκών μη ποιητικά έργα του Σεφέρη και πλήθος βιβλία για τον Σεφέρη.
Ωστόσο, το ερώτημα «Τι είναι για σένα ο Γ. Σεφέρης;», διατυπωμένο από πολιτικούς κρατούμενους τον Σεπτέμβριο του 1972 στο χειρόγραφο παράνομο περιοδικό «Τετράδια», εξακολουθεί να παραμένει κρίσιμο: Τι σημαίνει για εμάς σήμερα ένας από τους πιο καταξιωμένους, και διεθνώς, Ελληνες ποιητές του 20ού αιώνα;
Ο Γιώργος Σεφέρης, ένας από τους πιο καταξιωμένους, και διεθνώς, Ελληνες ποιητές, πολεμήθηκε όσο λίγοι στο λογοτεχνικό πεδίο.

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019

Η άγνωστη (υπαρκτή άραγε;) Θρακιώτισσα ηρωίδα Στυλιανή Ορταξίδου

*Η αναφορά στην Στυλιανή Ορταξίδου, 
στο βιβλίο του Ανδρέα Σκανδάμη "Ελληνίδες που πολέμησαν" 





*Υπερασπίστηκε την τιμή της
στην Καρυδιά Ροδόπης, το 1941
*Ερωτηματικά για την ύπαρξή της





Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης




                Στη Θράκη, υπήρξε μια ηρωίδα κατά τη διάρκεια της Βουλγαρικής Κατοχής 1941-44, την ύπαρξη της οποίας αγνοούμε, δυστυχώς, αλλά και αμφισβητούμε Και όμως η ύπαρξή της μνημονεύεται σε βιβλίο που εκδόθηκε το 1945, την επομένη δηλαδή της Κατοχής, αλλά και σε έγγραφα του υπουργείου Εξωτερικών του 1946, όταν υπουργός και πρωθυπουργός  ήταν ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης. Τα έγγραφα που σχετίζονται με την υπόθεση αυτή, βρίσκονται στο αρχείο της οικογένειας Δραγούμη στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη.
                Μιλάμε για την Στυλιανή Ορταξίδου, κάτοικο Καρυδιάς Ροδόπης.
        Η Καρυδιά είναι ένα όμορφο χωριό σε απόσταση 6 χιλμ. από την Κομοτηνή, στα βορειοδυτικά της. Κατά την Τουρκοκρατία ήταν γνωστή ως Κουζλούκιοϊ. Μετά τις μετακινήσεις πληθυσμών που πραγματοποιήθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1910 και του 1920, εγκαταστάθηκαν στον οικισμό αυτό πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία.
                Ας ξετυλίξουμε όμως το κουβάρι αυτής της συγκλονιστικής ιστορίας της Στυλιανής Ορταξίδου…

Παρασκευή, 8 Φεβρουαρίου 2019

Η Θεσσαλονίκη «δώρο» των Ναζί στο Βελιγράδι

*Αποφράς ημέρα η 9η Απριλίου 1941, όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατακτούν την πόλη (φωτογραφία) βυθίζοντας και αυτήν σε πυκνό, βαθύχρονο σκότος.







Γράφει ο δημοσιογράφος ΜΙΧΑΕΛ ΜΑΡΤΕΝΣ*



Τον Ιούνιο του 1939, η εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία ζούσε μια λαμπρή επίσκεψη ξένου επισήμου: Ο πρίγκιπας Παύλος και η σύζυγός του, πριγκίπισσα Όλγα της Γιουγκοσλαβίας, επισκέπτονταν το Βερολίνο. Το γερμανικό ναζιστικό καθεστώς έκανε ό,τι μπορούσε ώστε να εμφανιστεί ως άψογος οικοδεσπότης. Οι δρόμοι της γερμανικής πρωτεύουσας ήταν στολισμένες με γιουγκοσλαβικές σημαίες ενώ ο υπουργός Προπαγάνδας Γιόζεφ Γκέμπελς διέταξε το κλείσιμο όλων των καταστημάτων, των υπηρεσιών και των σχολείων για να συγκεντρωθούν πλήθη κόσμου στους δρόμους και να επευφημήσουν τους υψηλούς επισκέπτες. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονταν στο πόδι, με 30.000 άνδρες των SA να φροντίζουν για τη δημόσια τάξη.
Όλη αυτή η κινητοποίηση είχε ένα σκοπό: Ο Χίτλερ ήθελε να πείσει τον πρίγκιπα διάδοχο Παύλο να συνάψει μια στρατηγική συμμαχία με τη Γερμανία, αποβλέποντας να διασφαλίσει το νοτιοανατολικό άκρο της γερμανικής επέλασης πριν από τη μεγάλη επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης. Ο Χίτλερ ωστόσο απέτυχε στον σκοπό του. Ο αγγλόφιλος πρίγκιπας Παύλος καταφέρνει με μαεστρία να απαλλαγεί από τον εναγκαλισμό του δικτάτορα και παρά το γεγονός ότι ανταλλάσσονται πολλές φιλοφρονήσεις, οι συζητήσεις δεν καταλήγουν σε ουσιαστική συμφωνία. «Προς τα έξω» ο Χίτλερ τηρεί τα προσχήματα, αλλά σε στενό κύκλο αποκαλεί τον Παύλο μετά την αναχώρησή του έναν «πρώτης τάξεως δειλό», που θα ήταν πιο ενδεδειγμένος ως τμηματάρχης κάποιου μουσείου παρά ως επικεφαλής κράτους.

Δευτέρα, 4 Φεβρουαρίου 2019

Το Τύχιο άντεξε στην επίθεση των ανταρτών το 1948

*Έτος 1948. Αξιωματικοί και οπλίτες την ώρα του συσσιτίου στο Τυχερό. 
Φωτογραφία από το blog "Μια φορά κι έναν καιρό στο Τυχερό Έβρου". 





Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



                Το Τυχερό Έβρου είναι μια υπέροχη παραγωγική κωμόπολη, στο κέντρο ενός εύφορου κάμπου, δίπλα στον μεθοριακό ποταμό  Έβρο, η οποία δοκιμάσθηκε σκληρά κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου.
                Έχει πληθυσμό 2.311 κατοίκων σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Το 1987 είχε πραγματοποιηθεί εθελούσια συνένωση των κοινοτήτων Τυχερού και Φυλακτού και δημιουργήθηκε ο πρώην Δήμος Τυχερού, ο οποίος με τον τότε  δήμαρχό του Χρήστο Χατζόπουλο, διακρίθηκε για την αναπτυξιακή πολιτική, την ικανότητα απορρόφησης ευρωπαϊκών κονδυλίων και την προοδευτικότητά του και βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1995. Αργότερα με τον «Καλλικράτη» της τοπικής αυτοδιοίκησης το 2011 ο Δήμος Τυχερού καταργήθηκε και πλέον αποτελεί την Δημοτική Ενότητα Τυχερού του Δήμου Σουφλίου.
Ιστορικά, μετά την αναγκαστική εκκένωση της Ανατολικής Θράκης το 1922 ογδόντα τουλάχιστον οικογένειες από το Ιβρίκ Τεπέ, εγκαταστάθηκαν στο Τυχερό, το παλιό Μπίντικλι, στην δυτική όχθη του Έβρου προσμένοντας μια γρήγορη επιστροφή απέναντι στο χωριό τους. Μια επιστροφή που αλίμονο, δεν ήρθε ποτέ. Επίσης κατοίκησαν εκεί πρόσφυγες από το Σουλτάνκιοϊ για τους αρβανιτόφωνους Μπιθκούκι και στα ελληνικά Λείβηθρο και από το Ντουαντζί. Το 1924 το χωριό ανακηρύχθηκε σε κοινότητα με το όνομα Τύχιο. Το 1953 μετονομάσθηκε σε Τυχερό.

Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2019

Η επίσκεψη Άγκνιου στην Ελλάδα

*Ο Άγκνιου, βοηθούντος του Παπαδόπουλου, φυτεύει μία ελιά στoν τόπο καταγωγής του, τους Γαργαλιάνους. Λίγο καιρό μετά, το δέντρο έκοψαν άγνωστοι με πριόνι.





Του κ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ*



Τον Οκτώβριο του 1971 επισκέφθηκε την Ελλάδα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Σπύρο Άγκνιου, ο οποίος ήταν ελληνικής καταγωγής από την πλευρά του πατέρα του. Η επίσκεψη ήταν σημαντική για τις εξωτερικές σχέσεις της απριλιανής στρατιωτικής δικτατορίας, καθώς με την εκδίωξη της Ελλάδας από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1969, η χούντα είχε βρεθεί σχετικά απομονωμένη στο πλαίσιο της Δύσης.
Ως εκ τούτου, ο χουντικός πρωθυπουργός Γεώργιος Παπαδόπουλος υποδέχθηκε τον  Άγκνιου με θριαμβευτικές εορταστικές εκδηλώσεις. Αποκορύφωμα αποτέλεσε η επίσκεψη του Άγκνιου στους Γαργαλιάνους Μεσσηνίας, την ιδιαίτερη πατρίδα του πατέρα του.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...