Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

Στα Μουδανιά λίγες μέρες πριν από την επαίσχυντη Συνθήκη


*Το έγγραφο με την αφήγηση του υποπλοίαρχου A. H. Addoms (Εθνικά Αρχεία ΗΠΑ)


 

 

 

*Περιγραφή Αμερικανού υποπλοιάρχου

*Επίσκεψη στα Μουδανιά και στην Προύσα

* «Κείτονταν στο έδαφος 100 πτώματα Ελλήνων»

*«Είδα Τούρκους να σκοτώνουν Έλληνες στρατιώτες»


 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Τα Μουδανιά είναι μια πόλη, που ανακαλεί στις μνήμες των Θρακών, τραγικές στιγμές, οι οποίες συνδέονται με την άδικη παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Βρίσκονται στη Βιθυνία της Μικράς Ασίας, δεξιά στον κόλπο της Νικομήδειας ( σήμερα Izmit), νοτιοανατολικά του Βοσπόρου στη Θάλασσα του Μαρμαρά (Προποντίδα). Τα Μουδανιά ήταν ελληνική πόλη κτισμένη στη θέση της αρχαίας Μυρλείας, αποικία της Κολοφώνος. Σήμερα η πόλη αποτελεί έδρα της ομώνυμης περιφέρειας με πληθυσμό 77.461 κατοίκους και διοικητικά ανήκει στην επαρχία Προύσας.

               Στις 28 Σεπτέμβριο του 1922 (με το παλαιό ημερολόγιο) υπογράφηκε η  Ανακωχή γνωστή και ως Συνθήκη των Μουδανιών. Το μέγιστο τραύμα στην ψυχή των Θρακών…

               Ωστόσο η περιοχή των Μουδανιών λίγες μέρες πριν την φοβερή εκείνη συνθήκη, έζησε και αυτή δραματικές στιγμές από την Μικρασιατική Καταστροφή. Το λιμάνι της χρησιμοποιήθηκε για την αναχώρηση των καταδιωκόμενων Μικρασιατών προσφύγων, και στρατιωτών, που ήθελαν να σωθούν από τις σφαγές, στις απέναντι ακτές της Ανατολικής Θράκης, που ήταν ακόμα ελληνική… Ταυτόχρονα περνούσαν συνεχώς και στρατεύματα, που έπρεπε να περάσουν απέναντι, καθώς υποχωρούσαν. Επικρατούσε δηλαδή μεγάλη αναστάτωση.

        Πρόκειται για αυθεντική περιγραφή της ατμόσφαιρας, που επικρατούσε εκείνη την εποχή στη Μουδανιά.

Στις 11 Σεπτεμβρίου 1922, κατέπλευσε στο λιμάνι των  Μουδανιών το αμερικανικό πολεμικό πλοίο U.S.S.C. #96, με κυβερνήτη τον υποπλοίαρχο Andrew H. Addoms του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Η αναφορά του προς τη Ουάσιγκτον σχετικά με τις συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν εκεί, (βρίσκεται σήμερα στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ) περιέχει χαρακτηριστικές εικόνες  της δραματικής εκείνης συγκυρίας.

Έχει ενδιαφέρον και η ιστορία του πλοίου αυτού, που ήταν ένα αμερικανικό ανθυποβρυχιακό καταδιωκτικό (submarine chaser) κλάσης SC-1, το οποίο ναυπηγήθηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ναυλοχούσε αρχικά στην Κέρκυρα στον όρμο Γουβιά, επιτηρώντας την Αδριατική για τις κινήσεις των Γερμανικών σκαφών. Στα τέλη του 1923 εξετάστηκε το ενδεχόμενο πώλησής του στην κυβέρνηση της Τουρκίας για τελωνειακή χρήση, αίτημα που απορρίφθηκε λόγω των διεθνών συνθηκών περιορισμού των εξοπλισμών. Τελικά, αφού αφαιρέθηκε ο στρατιωτικός του εξοπλισμός, πουλήθηκε τον Μάρτιο ή Απρίλιο του 1924 στον Έλληνα εφοπλιστή Ιωάννη Κωνσταντινίδη.

*Το λιμάνι των Μουδανιών (Αρχείο Ιδρύματος Ελ Βενιζέλου)


Η αφήγηση του Andrew H. Addoms

 

«Κατά την άφιξή μου, υπήρχαν ένα βρετανικό και δύο γαλλικά αντιτορπιλικά, τα οποία βρίσκονταν εν πλω αλλά ακίνητα (σε κατάσταση αναμονής), έχοντας υψώσει τις πολεμικές τους σημαίες στους ιστούς της πλώρης και του κύριου ιστού, σε απόσταση περίπου τριών τετάρτων του μιλίου από την ακτή. Βλέποντας αυτή την κατάσταση, πλησίασα το βρετανικό αντιτορπιλικό, επικοινώνησα μαζί τους και έμαθα από τον κυβερνήτη ότι μόλις είχαν δεχθεί πυρά από τα προελαύνοντα τουρκικά στρατεύματα, μέσω ενός πυροβόλου πεδίου μάχης, το οποίο εκείνος εκτίμησε ότι ήταν διαμετρήματος περίπου 3 ιντσών. Επί του σκάφους βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή περίπου 100 άνδρες, όλοι γυμνοί, οι οποίοι, όπως με ενημέρωσε ο κυβερνήτης, ήταν Έλληνες στρατιώτες που είχαν φτάσει κολυμπώντας από την ακτή. Την ίδια στιγμή, περίπου σαράντα ή πενήντα άτομα βρίσκονταν μέσα στο νερό, κολυμπώντας προς το πλοίο του, ενώ ένας αριθμός ατόμων κολυμπούσε επίσης προς τα γαλλικά αντιτορπιλικά».

Μετά από το θέαμα αυτό που αντίκρισε ο Αμερικανός υποπλοίαρχος, απομάκρυνε το σκάφος του σε απόσταση περίπου δύο μιλίων από την ακτή για να αναμείνει τις εξελίξεις. Με τους ελάχιστους άνδρες που είχε στο σκάφος, δεν ήταν όπως φαίνεται, σε θέση να παραμείνει εν πλω κατά τη διάρκεια της νύχτας. Έτσι πλησίασε ξανά το βρετανικό αντιτορπιλικό "Sepoy" σε απόσταση που επέτρεπε την επικοινωνία και μετά από συνεννόηση του κυβερνήτη, προσδέθηκε στο πλευρό του. Εκείνη τη στιγμή, όπως αντιλήφθηκε ο Αμερικανός αξιωματικός, ο Άγγλος κυβερνήτης έλαβε εντολή από τον Ναύαρχό του, που διοικούσε στην Κωνσταντινούπολη, να μην επιβιβάσει άλλους πρόσφυγες σε καμία περίπτωση. Στη συνέχεια, το πλοίο απομακρύνθηκε από την ακτή σε απόσταση περίπου δύο μιλίων, παίρνοντας και μαζί του και το αμερικανικό. Περίπου στις 9:30, ο Άγγλος κυβερνήτης έλαβε διαταγή να πλεύσει προς την Κωνσταντινούπολη, οπότε το αμερικανικό πλοία προσδέθηκε στο γαλλικό αντιτορπιλικό "Somali". Λίγο αργότερα, το γαλλικό αντιτορπιλικό κινήθηκε σε θέση περίπου μισού μιλίου από την ακτή και αγκυροβόλησε εκεί, όπου παρέμειναν τα δύο πολεμικά σκάφη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Δεδομένου ότι οι Τούρκοι κατείχαν εκείνη τη στιγμή την πόλη, δεν επιχείρησε ο  υποπλοίαρχο A.H. Addoms να αποβιβαστεί στην ακτή εκείνο το βράδυ.

*Όταν άνοιγε ο δρόμος για την Συνθήκη των Μουδανιών. Από την εφημερίδα "Πατρίς"

Έτσι ξημέρωσε η 12η Σεπτεμβρίου 1922 και αποβιβάστηκαν στις 8 το πρωί στην ακτή των Μουδανιών.

Οι Τούρκοι. είχαν ολοκληρώσει την κατάληψη των Μουδανιών. Υπήρχαν εκεί Γαλλικές δυνάμεις κατοχής, περίπου 200 άνδρες, που φρουρούσαν τις εγκαταστάσεις του Γαλλικού σιδηροδρόμου και το σύνολο σχεδόν των προσφύγων που είχαν καταφύγει στον χώρο εκείνο. Οι δυνάμεις αυτές παρείχαν προστασία και στους πρόσφυγες, αποτρέποντας τυχόν παρενοχλήσεις τους από τα τουρκικά στρατεύματα που συνέχισαν να εισέρχονταν. Μέσω του Γάλλου διοικητή στην ξηρά, ο υποπλοίαρχος A.H. Addoms διευθέτηση τη μετάβασή του στην Προύσα, με ένα φορτηγό αυτοκίνητο που έστελναν προς τα εκεί.

 

Δολοφονία Ελλήνων στρατιωτών κάτω από γέφυρα

 

Την επομένη, ημέρα Σάββατο στις 11:15, αναχώρησε για την Προύσα με ένα φορτηγό αυτοκίνητο 5 τόνων, το οποίο έφερε γαλλική σημαία. Στο όχημα επέβαιναν επίσης ένας Γάλλος στρατιώτης και ένας εκπρόσωπος του Γάλλου Ύπατου Αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη. Στο πρώτο μίλι έξω από την πόλη, συνάντησαν εξαιρετικά πυκνή κίνηση, καθώς έπρεπε να διασχίσουν τον δρόμο, ανάμεσα σε τουρκικές φάλαγγες μεταφοράς πυρομαχικών και στρατευμάτων, που έρχονταν, ενώ παράλληλα χρειαζόταν να ελιχθούν ανάμεσα στα συντρίμμια, που είχαν γεμίσει οι δρόμοι.

«Περίπου 2 μίλια έξω από την πόλη, περάσαμε από έναν ελαιώνα όπου κείτονταν στο έδαφος περίπου 100 πτώματα Ελλήνων, οι οποίοι είχαν απογυμνωθεί πλήρως από όλα ρούχα, καθώς το σημείο αυτό, ήταν προφανώς πεδίο πρόσφατης μάχης- ανέφερε ο Αμερικανός υποπλοίαρχος. Όταν βρισκόμασταν περίπου 10 μίλια έξω από τα Μουδανιά και πλησιάζαμε σε μια ψηλή γέφυρα πάνω από ένα ρέμα, ακούστηκε ένας πυροβολισμός από τουφέκι. Κοιτάζοντας έξω από το φορτηγό, είδα Τούρκους στρατιώτες να σκοτώνουν τρεις Έλληνες στρατιώτες στην όχθη, κάτω από τη γέφυρα. Αφού σκότωσαν τους άνδρες αυτούς, οι Τούρκοι στρατιώτες τούς αφαίρεσαν τα ρούχα. Ρώτησα ποιος ήταν ο λόγος γι' αυτό και ο Τούρκος αξιωματικός απάντησε ότι οι άνδρες αυτοί είχαν επιχειρήσει να ανατινάξουν τη γέφυρα. Πιστεύω πως αυτό είναι αναμφίβολα ψευδές· το πιθανότερο είναι ότι επρόκειτο για Έλληνες αιχμαλώτους που προσπαθούσαν να δραπετεύσουν, ή ίσως οι Τούρκοι απλώς βρήκαν την ευκαιρία να τους εξοντώσουν. Περίπου ένα μίλι πιο κάτω, συναντήσαμε μια ομάδα Ελλήνων αιχμαλώτων που οδηγούνταν προς την Προύσα, υπολογίζω πως ήταν περίπου 3.000 άτομα. Στις 2:00 μ.μ. φτάσαμε στην Προύσα και, κατευθυνόμενοι προς την οικία του Γάλλου προξενικού πράκτορα, περάσαμε μέσα από την ελληνική συνοικία, δηλαδή το τμήμα όπου κατοικούσαν οι εύποροι Έλληνες».

Η συνοικία αυτή, καθώς και μια πολύ μεγάλη ελληνική εκκλησία, είχαν καεί από τους Έλληνες κατά την υποχώρησή τους, είχε την άποψη ο Addoms. Ανέφερε επίσης ότι κατά τη διάρκεια της διαδρομής, κάθε χωριό από το οποίο πέρασε, είτε ήταν ελληνικό, τουρκικό ή αρμενικό- είχε καεί από τους Έλληνες καθώς υποχωρούσαν προς τα Μουδανιά. Άλλωστε και σε δημοσιεύματα Αθηναϊκών εφημερίδων αναφέρεται ότι κατά την υποχώρηση των ελληνικών δυνάμεων σημειώθηκε εμπρησμός της τουρκικής συνοικίας στις 30 Αυγούστου.

*Εικόνα από τα βάσανα της Θράκης τον Σεπτέμβριο του 1922

 Στην Προύσα ο Αμερικανός αξιωματικός αποβιβάστηκε από το φορτηγό μπροστά στην οικία του Γάλλου προξένου και από εκεί πήγε μαζί με τη δεσποινίδα Jilson, η οποία τον συνόδευε, στο αμερικανικό σχολείο της Προύσας, του οποίου ήταν διευθύντρια.

Εκεί διαπίστωσαν ότι και τα δύο σχολεία της ήταν άθικτα και στη συνέχεια έκαναν μια σύντομη βόλτα στην πόλη. Όλοι οι Έλληνες και όλοι οι Αρμένιοι, εγκατέλειψαν την Προύσα και κατέφυγαν στα Μουδανιά. Οι αρμενικές συνοικίες δεν είχαν καεί, αλλά από την άφιξη των τουρκικών στρατευμάτων είχαν λεηλατηθεί. Η δεσποινίς Jilson, η οποία μιλούσε άπταιστα τουρκικά, αρμενικά και ελληνικά, και ο Addoms, πήγαν στη συνέχεια να επισκεφτούν τον Τούρκο στρατηγό Σουκρί Χαϊλί Πασά. Ο σκοπός του Αμερικανού όταν τον είδε ήταν να βεβαιωθεί αν οι πρόσφυγες που βρίσκονταν σε τόσο άθλια κατάσταση θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους με κάποιο βαθμό ασφάλειας και σιγουριάς ότι πλέον  δεν θα τους ενοχλούσαν. Απάντησε ότι αυτό ήταν ένα θέμα που τέθηκε υπό τον έλεγχο του τοπικού νομάρχη.

Στη συνέχεια οι Αμερικανοί επισκέφτηκαν τον νομάρχη Νουμάν Μπέη, και ρώτησαν το ίδιο πράγμα. Αυτός είπε ότι θα ήταν αδύνατο να επιστρέψουν προς το παρόν, αλλά ότι η Τουρκική επιτροπή προσφύγων, θα συνεδρίαζε εκείνο το βράδυ και θα αποφάσιζε για το ζήτημα αυτό, και ότι θα τους ενημέρωνε για την απόφασή τους την επόμενη μέρα.

Κατόπιν, επέστρεψαν στον Γάλλο πρόξενο και είχαν μια αρκετά εκτεταμένη γενική συζήτηση μαζί του. Μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι οι Αρμένιοι τόσο στην Προύσα όσο και στα γύρω χωριά είχαν συμμετάσχει σε πολύ μεγάλο βαθμό στις λεηλασίες των Ελλήνων εναντίον Τούρκων και τουρκικών. Δήλωσε επίσης ότι οι Έλληνες αιχμάλωτοι που είχαν ήδη φτάσει στην Προύσα είχαν απογυμνωθεί από όλα τα ρούχα τους εκτός από τα εσώρουχά τους και στη συνέχεια είχαν μεταφερθεί στην περιοχή της Στρατιωτικής Σχολής στον λόφο πίσω από την πόλη. Παρόλο που υπέβαλε αιτήματα στις Τουρκικές αρχές για την επιστροφή των προσφύγων, οι παρατηρήσεις του Addoms στα Μουδανιά, καθ' οδόν, και στην ίδια την Προύσα τον έπεισαν ότι η τεράστια ζημιά που προκλήθηκε στους Τούρκους και στις περιουσίες τους, θα δημιουργούσε τέτοια πικρία εναντίον των Ελλήνων και των Αρμενίων, που θα ήταν αδύνατο να επιστρέψουν στα σπίτια τους για πολλά χρόνια. Αυτά έλεγε ο Γάλλος…

 

Η επιστροφή προς Μουδανιά

 

Στις 5:00 μ.μ. αναχώρησαν επιστρέφοντας στα Μουδανιά. Η διέλευση μέσα από τους δρόμους της Προύσας ήταν εξαιρετικά αργή, καθώς ήταν γεμάτοι από… Τουρκάλες, οι οποίες, όπως του είπαν κάποιοι, έβγαιναν έξω… για πρώτη φορά έπειτα από αρκετά χρόνια, με συγκεκριμένο σκοπό να παρακολουθήσουν τη διέλευση των Ελλήνων αιχμαλώτων!!! Λίγο έξω από την πόλη, πέρασαν δίπλα από μια φάλαγγα Ελλήνων αιχμαλώτων, ο αριθμός των οποίων είχε πλέον φτάσει τους 5.000 με 6.000 άνδρες. Η υπόλοιπη διαδρομή προς τα Μουδανιά κύλησε χωρίς απρόοπτα, αν και συνάντησαν μεγάλες φάλαγγες με τουρκικά εφόδια κάθε είδους, τα οποία μεταφέρονταν με καμήλες, άλογα, μουλάρια, κάρα και φορτηγά. Το συνολικό μήκος αυτής της πομπής ήταν πιθανότατα περίπου 7 μίλια.

Στα Μουδανιά έφτασαν γύρω στις 8:00 μ.μ. Άρχισαν αμέσως τις διαδικασίες επιβίβασης, αλλά καθ' οδόν η δεσποινίς Jilson συνάντησε πολλές από τις πρώην μαθήτριές της. Επιθυμώντας να μεριμνήσει για αυτές, o Addoms τη βοήθησε να βρει και να ναυλώσει ένα μικρό σκάφος στο λιμάνι, προκειμένου να μεταφέρει τους ανθρώπους εκείνους στην Κωνσταντινούπολη. Απευθύνθηκαν στον Τούρκο στρατιωτικό διοικητή και εξασφάλισαν την άδεια για την αναχώρησή τους.

Βρισκόμαστε πλέον στις 13 Σεπτεμβρίου 1922.

Ο Addoms αποβιβάστηκε στην ακτή στις 8:00 π.μ. Εκεί συνάντησε έναν Αμερικανό πολίτη (με πολιτογράφηση), αρμενικής καταγωγής, ο οποίος δήλωσε ότι είχε ναυλώσει ένα μικρό σκάφος, χωρητικότητας περίπου 60 ατόμων, και ζητούσε άδεια για να επιβιβάσει πρόσφυγες. Επισκέφθηκε τον στρατιωτικό διοικητή και έλαβα αμέσως την άδεια. Παράλληλα, ρώτησα το διοικητή αν θα μπορούσε να επιτραπεί σε αυτούς τους πρόσφυγες να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Εκείνος απάντησε πως το θεωρούσε πολύ κακή ιδέα, προσθέτοντας ότι επειγόταν να τους απομακρύνει από τα Μουδανιά, ώστε να μπορέσει να «καθαρίσει» την πόλη. Η κατάσταση στην οποία είχε φτάσει πλέον ήταν απελπιστική, λόγω της δυσοσμίας από τα πτώματα ανθρώπων και ζώων!!! Έτσι είχαν καταντήσει τα Μουδανιά…

Από τη συζήτηση που είχα μαζί του, η οποία διήρκεσε αρκετή ώρα, ο υποπλοίαρχος κατέληξε σε δύο συμπεράσματα: (1) Ότι επιθυμούσε ο Τούρκος διοικητής διακαώς να απομακρυνθούν οι  Έλληνες και οι Αρμένιοι από τη Μικρά Ασία οριστικά. (2) Φοβόταν πως τα στρατεύματά του ενδέχεται σύντομα να βγουν εκτός ελέγχου, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει σφαγή.

*Οι στρατηγοί στα Μουδανιά... Το δράμα αρχίζει...

 

Το δράμα των προσφύγων στην προβλήτα

 

Ο Addoms επέστρεψε στην προβλήτα και περιηγήθηκε στα σημεία όπου βρίσκονταν οι πρόσφυγες. Σχεδόν όλοι οι άνδρες είχαν ήδη απομακρυνθεί· μάλιστα, είδε αρκετές ομάδες τους να οδηγούνται από Τούρκους, «τσέτες» (συμμορίτες) ή ληστές. Δεν του είχε μείνει- ομολογούσε- καμία αμφιβολία ότι αυτοί οι άνθρωποι θα οδηγηθούν στο εσωτερικό της χώρας και θα εξοντωθούν.

«Η κατάσταση των προσφύγων είναι πλέον εξαιρετικά επισφαλής, καθώς στερούνται ουσιαστικά τροφής και δεν έχουν καθόλου νερό. Οι λεηλασίες- σε μικρή κλίμακα προς το παρόν- έχουν ήδη ξεκινήσει, τόσο από Τούρκους στρατιώτες όσο και από άτομα, που ακολουθούν το στράτευμα, και δεν θα αργήσει η στιγμή που θα τους έχουν αφαιρέσει ό,τι κατέχουν ακόμα οι πρόσφυγες. Επιπλέον, οι Τούρκοι στρατιώτες τούς έχουν δηλώσει ότι πρόκειται να σφαγιαστούν όλοι και ότι θα τους κλέψουν τα πάντα. Ως αποτέλεσμα, οι πρόσφυγες βρίσκονται πλέον σε κατάσταση απόλυτου τρόμου, γεγονός που καθιστά επιτακτική την άμεση λήψη μέτρων, εάν πρόκειται να σωθούν». Αυτή ήταν η διαπίστωση του Αμερικανού όταν είδε τους πρόσφυγες από κοντά.

Στις 11 π.μ. αποσύρθηκαν όλα τα γαλλικά στρατεύματα και στις 12 απέπλευσαν. Έτσι, στο λιμάνι παρέμειναν μόνο ένα γαλλικό αντιτορπιλικό και το πλοίο των ΗΠΑ. Στις 12:30 επέστρεψε και ο Addoms στο πλοίο μου και στη 1 έλαβε διαταγές να κατευθυνθεί προς την Κωνσταντινούπολη. Επισκέφθηκα τον κυβερνήτη του γαλλικού αντιτορπιλικού "Pousreg" και συνεννοήθηκε μαζί του ώστε να φιλοξενήσουν τη δεσποινίδα Jilson και τη δεσποινίδα Hinman για τη νύχτα, καθώς οι ίδιες επιθυμούσαν διακαώς να παραμείνουν στα Μουδανιά για να προσφέρουν όποια βοήθεια μπορούσαν, προτού μεταβούν αργότερα στο σχολείο τους στην Προύσα. Στις 2:20 απέπλευσαν και στις 5:50 έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη.

Εν τω μεταξύ από την περιοχή των Μουδανιών έγινε η υποχώρηση του βόρειου τμήματος των ελληνικών δυνάμεως. Ανατολικότερα στο Νεοχώριο, είχε γίνει και η αιχμαλωσία της ΧΙ Μεραρχίας και του διοικητή της υποστράτηγου Κλαδά, ο οποίος το 1923 ανταλλάχθηκε με τον αιχμάλωτο συνταγματάρχη Τζαφέρ, Ταγιάρ.

               Μερικές μέρες αργότερα οι στρατηγοί των συμμάχων της Αντάντ συνεδρίασαν στη Μουδανιά και κατ’ εντολήν των κυβερνήσεων τους θυσίασαν την Ανατολική Θράκη δίνοντας «γην και ύδωρ» στον Μουσταφά Κεμάλ, για να μην τεθούν τα Στενά υπό την επήρεια των Σοβιετικών, με τους οποίους είχε στενή συνεργασία ο Κεμάλ, ο οποίος το έπαιζε δίπορτο, υπογράφοντας κρυφές συμφωνίες με Γάλλους και Ιταλούς.

Η Ανατολική Θράκη ήταν η Ιφιγένεια του 20ου αιώνα.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

ΠΗΓΗ

*Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία (https://catalog.archives.gov/id/536363484?objectPage=357

Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026

Τα βιβλία μου

Τα βιβλία μου για τη Θράκη


Οι συμμετοχές μου σε συλλογικές εκδόσεις. 
Η πρώτη του ΚΕΜΙΠΟ (Κέντρο Μικρασιατικού Πολιτισμού- Νέα Ιωνία) 
και η δεύτερη της ΕΣΗΕΑ (΄Ενωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών)


☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝☝


Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΗΝ ΘΕΣΕΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΖΗΤΗΜΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ, ΤΟ 1946!!!

*Ένα από τα αμερικανικά διπλωματικά έγγραφα για τη Βόρεια Ήπειρο


 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


               Οι μεταπολεμικές εξελίξεις μετά τον τερματισμό του ολέθριου Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ενόψει των εργασιών του Συνεδρίου της Ειρήνης στο Παρίσι, το 1946, είχαν διακριθεί για τον αμοιβαίο σεβασμό των όσων είχαν αποφασισθεί το 1943 στη Γιάλτα (σ.σ. η συμφωνία της χαρτοπετσέτας) και στο 1945 στο Πότσδαμ μεταξύ των Δυτικών συμμάχων και της Σοβιετικής Ένωσης του Στάλιν. Αργότερα προέκυψε ο λεγόμενος Ψυχρός Πόλεμος και ο διαχωρισμός του κόσμου σε Δύση και Παραπέτασμα.

               Ωστόσο αυτή η περίοδος του αμοιβαίου σεβασμού, υπήρξε άκρως τραυματική για την Ελλάδα, η οποία έβλεπε να καταβαραθρώνονται οι δίκαιες εθνικές διεκδικήσεις της μετά τις θυσίες και το αίμα που έχυσε.

               Έτσι προκύπτει η απόρριψη του Ελληνικού αιτήματος για απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου.  Ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε την ελληνική αυτή περιοχή τρεις φορές (κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1913, το φθινόπωρο του 1914 και κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940-1941). Ωστόσο, οι διεθνείς συγκυρίες τη διατήρησαν εντός της Αλβανίας.

Το 1946, ενόψει του Συνεδρίου της Ειρήνης στο Παρίσι είχε προκύψει η σοβαρή διεκδίκηση της Ελλάδας στα εθνικά θέματα. Πρώτη ήταν οι διαρρυθμίσεις στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα (ζητούσαμε μια ζώνη μόνο 30 χιλιομέτρων για λόγους ασφαλείας) η οποία, απορρίφθηκε την 1η Οκτωβρίου 1946. Η μόνη χώρα που υποστήριξε το ελληνικό αίτημα ήταν η Νότια Αφρική. Οι συμμαχικές χώρες έδωσαν αρνητική ψήφο!!! Το τελικό αποτέλεσμα ήταν 8 ψήφοι κατά , 2 υπέρ και τρείς αποχές. Το μόνο κέρδος της Ελλάδας ήταν η παραχώρηση των Δωδεκανήσων, που ολοκληρώθηκε το 1948, από την εμπόλεμη Ιταλία.

               Η περίπτωση της Βορείου Ηπείρου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ως «εθνικό τραύμα» αλλά και ως διαρκές παράπονο για τη συμπεριφορά των συμμάχων, αμέσως μετά την ήταν του ναζισμού. Την εποχή εκείνη, λόγω και του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα, σημειώνονταν συχνά μεθοριακά επεισόδια στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026

Σκέψεις για το Έπος του 1940, με βάση ένα διπλωματικό έγγραφο

*Άγνωστος Στρατιώτης. Εγγραφές στο Μνημείο από το έπος του Σαράντα





 

*Οι προβλέψεις για Ιταλική και

Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδας

*Η πίστη της Ελλάδας στην τελική νίκη

*Τα ελληνικά αμυντικά επιτελικά σχέδια





Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Τώρα, με την επέτειο της ένδοξης αυτής μέρας, της 28ης Οκτωβρίου, αξίζει να κάνουμε μια αναδρομή, κυρίως για να δούμε ότι η ηγεσία της χώρας, είχε συναίσθηση τι θα αντιμετώπιζε και ήταν αποφασισμένη να αντισταθεί στην Γερμανική λαίλαπα, μετά την Ιταλική.

Υπάρχει στα Αμερικανικά Εθνικά αρχεία ένα έγγραφο που είχε συντάξει ο Αμερικανός πρεσβευτή στην Αθήνα Λίνκολν Μακβή, στις 6 Αυγούστου 1941 και το απηύθυνε προσωπικά στον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, με τον οποία διατηρούσε προσωπικές και φιλικές σχέσεις, αφού τον αποκαλεί «Dear Franklin» δηλαδή «Αγαπητέ Φραγκλίνε».

Είναι σημαντικό ότι στην εισαγωγή του μακροσκελέστατου εγγράφου του, ο Μακβή υπογραμμίζει ότι η Ιταλία επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 28 Οκτωβρίου 1940 και οι Έλληνες προέβλεψαν αμέσως ότι η Γερμανία θα συμμετείχε στον πόλεμο, όταν θα ερχόταν η κατάλληλη στιγμή.

-Ο στρατηγός Μεταξάς μού είπε στις αρχές Νοεμβρίου: Ας μην έχουμε αυταπάτες· όταν έρθει η άνοιξη, οι Γερμανοί θα μας επιτεθούν, έγραφε ο Αμερικανός πρεσβευτής. Μου είπε τότε- και αυτή η στάση επιβεβαιώθηκε επανειλημμένα από τον ίδιο μέχρι την τελική κατάρρευση, καθώς και από τον βασιλιά διάδοχό του και τον διάδοχό του, ότι η Ελλάδα θα αντιστεκόταν στη γερμανική επίθεση με τον ίδιο τρόπο που είχε αντισταθεί και στην ιταλική. Αυτό δεν σήμαινε ότι πίστευε πως θα μπορούσε να αποφύγει την κατάκτηση της χώρας. Η Ελλάδα, όμως, πίστευε στην τελική νίκη της Αγγλίας και θεωρούσε ότι όφειλε, για χάρη του μέλλοντός της, να διατηρήσει τουλάχιστον ζωντανή την ψυχή της.

Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026

Το 1922 η Βουλγαρία ζητούσε από την Αντάντ, αυτονομία ολόκληρης της Θράκης, από την Κωνσταντινούπολη έως το Νέστο!!!

*Το διαβιβαστικό έγγραφο γνωστοποίησης για την αποστολή του βουλγαρικού υπομνήματος.


 

 

*Το Βουλγαρικό υπόμνημα προ την Αντάντ,

όταν η Ελλάδα σφάδαζε το 1922,

σε Θράκη και Μικρά Ασία

 


Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



            Το φθινόπωρο του 1922, η Ελλάδα αντιμετώπιζε τεράστια προβλήματα. Ήταν η  Μικρασιατική Καταστροφή με την απώλεια των μικρασιατικών εδαφών αλλά και της Ανατολικής Θράκης, η δραματική ανθρωπιστική κρίση από τα κύματα της προσφυγιάς, η κακή οικονομική κατάσταση του κράτους από την συνεχή συμμετοχή σε πολέμους από το 1912 και τέλος η κατάρρευση της αξιοπιστίας της διεθνώς, εξαιτίας της πολιτικής αστάθειας. Ταυτόχρονα η χώρα, αντιμετώπιζε πρωτοφανή αναφυόμενα προβλήματα από τα ποικίλα άλλα προβλήματα, που ήταν η κληρονομιά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή. Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα δημιουργούσαν τα γειτονικά κράτη που εποφθαλμιούσαν τμήματα της ελληνικής επικράτειας. 

            Στις 28 Σεπτεμβρίου 1922, δηλαδή όταν η Ελλάδα σφάδαζε, στα Μουδανιά, στη Σμύρνη και στα λιμάνια και τους σταθμούς όπου αποβιβάζονταν οι κατατρεγμένοι πρόσφυγες, η Βουλγαρία έκανε μια ακόμα κίνηση αρπαγής εδαφών της Ελλάδας. Με διακοίνωσή της προς τις δυνάμεις της Αντάντ, ζητούσε να δημιουργηθεί αυτόνομη Θράκη, από την ενδοχώρα, όπως βλέπουμε το χάρτη,  αριστερά, της Κωνσταντινούπολης έως το Νέστο!!!

Η Αμερικανική πρεσβεία της Σόφιας, με έγγραφό της γνωστοποίησε την βουλγαρική απαίτηση, στο Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Συγκεκριμένα με έγγραφο που υπέγραφε  ο Herschel V. Johnson προσωρινός επιτετραμμένος, ανέφερε ότι οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της Βουλγαρίας στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη επέδωσαν για τις αντίστοιχες κυβερνήσεις το υπόμνημα των Βουλγάρων. Η ενημέρωση της Ουάσιγκτον έγινε με περιληπτικό υπόμνημα το οποίo φέρει τον τίτλο PRO-MEMORIA και είναι το ακόλουθο:

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026

Η πολιτική αντίληψη, όταν υποχρεωθήκαμε να δεχτούμε το 1922, τους όρους της Διάσκεψης των Μουδανιών και την βίαιη απώλεια της Ανατολικής Θράκης

*Οι στρατηγοί της Αντάντ, στα Μουδανιά, που καταδίκασαν την Ανατολική Θράκη. 
Από δεξιά Σαρλ Σαρπύ (Γαλλία), σερ Τσαρλς Χάρρινγκτον (Αγγλία) και Ενρίκο Μομπέλι (Ιταλία) 

 

 

*Η ρωσική ενίσχυση του Κεμάλ

*Αποκαλυπτικές αναφορές

              

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

               Το «Εθνικό Σύμφωνο» της Τουρκίας υπήρξε το βασικό στρατηγικό δόγμα της Τουρκίας το 1922, που συχνά αναβιώνει και σήμερα ανάμεσα στις εθνικιστικές ενέργειες του βαθέος Τουρκικού κράτους και στις ανιστόρητες κορώνες των πολιτικών της, που εκφράζουν τις θεωρίες της Γαλάζιας Πατρίδας.

               Το πνεύμα αυτό κυριάρχησε το 1922, την εποχή της καταραμένης Διάσκεψης των Μουδανιών. Είναι ενδιαφέρουσα η πολιτική αντίληψη της εποχής, όπως αυτή διαφαίνεται από τις γνώμες που εκφράζονταν όχι μόνο δημόσια, αλλά και σε υπηρεσιακό επίπεδο πίσω από τις κλειστές πόρτες.

               Στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία, έχουν διασωθεί διάφορα έγγραφα, που περιγράφουν την ατμόσφαιρα της εποχής εκείνης. Μια τέτοια σταχυολόγηση θα δούμε σήμερα, επιχειρώντας να προσεγγίσουμε, με πληροφορίες, που εκφεύγουν από τις δραματικές αφηγήσεις όσων έζησαν εκείνα τα φοβέρα γεγονότα, διωγμένοι από τις πανάρχαιες εστίες τους.

Αρχικά εντοπίσαμε αναφορές κυρίως στρατιωτικών παραγόντων, που βρέθηκαν στην ευρύτερη περιοχή και ενημέρωναν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Στις 21 Σεπτεμβρίου (ν.η.) 1922 είχαμε μια συνάντηση μεταξύ δύο παραγόντων, Υπάτων Αρμοστών στην Κωνσταντινούπολη,  που εκπροσωπούσαν συμμαχικές χώρες, του ναυάρχου Μπρίστολ (Admiral Bristol) και του στρατηγού Πελλέ (General Pelle).

Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026

Αν είχαμε την Ανατολική Θράκη, θα γλιτώναμε την πείνα της Κατοχής…

*Απόσπασμα από το υπόμνημα του πρωθυπουργού Εμμανουήλ Τσουδερού προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φραγκλίνο Ρούζβελτ, τον Ιούνιο του 1942




*Μια επισήμανση του Εμμ. Τσουδερού το 1942,

προς τον πρόεδρο τον ΗΠΑ Φρ. Ρούζβελτ

*Φοβερά φωτογραφικά ντοκουμέντα

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Η μεγάλη πείνα της Κατοχής, που κράτησε από το 1941 έως το 1944, ήταν μια από τις πιο δραματικές περιόδους της Ιστορίας με χιλιάδες νεκρούς και όπως έγραψε ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ συγκρίνεται με εκείνη τη ς εποχής του Πελοποννησιακού Πολέμου, που εξολόθρευσε τους κατοίκους της Αθήνας του Περικλή. Και μόνο ένας, εκείνα τα μαύρα χρόνια θυμήθηκε, πώς αν δεν είχαμε χάσει το 1922 την Ανατολική Θράκη δεν θα υπήρχε τέτοιος λιμός.

Η πείνα της Κατοχής κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής της χώρας μας από τις δυνάμεις του Άξονα υπήρξε κατά πρώτο λόγο, το αποτέλεσμα κυρίως των αυθαιρεσιών των κατακτητών. Τα περισσότερα θύματα ήταν στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας ιδιαίτερα τα δύο πρώτα χρόνια. Στην Αθήνα και στον Πειραιά, υπολογίζεται ότι οι νεκροί από τον λιμό έφτασαν τους 63.734, ενώ τα συνολικά θύματα σε όλη την Ελλάδα τους 100.000.

Είναι γνωστό, πως από τα μέσα Μαΐου του 1941, αξιωματούχοι του Γραφείου Πολεμικής Οικονομίας της Βέρμαχτ κατέσχεσαν τα διαθέσιμα εμπορεύματα και τα βιομηχανικά προϊόντα, προκειμένου να τα αποστείλουν στη Ναζιστική Γερμανία και στις δυνάμεις τους στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Οι παραδοσιακοί σιτοβολώνες- όπως και της Θεσσαλίας- ήταν οι εύφορες πεδιάδες της Ανατολικής Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης, που τροφοδοτούσαν με σιτάρι, ολόκληρη την χώρα προπολεμικά, το 1941- 1944, είχαν βρεθεί υπό βουλγαρική κατοχή. Οι βουλγαρικές Αρχές δεν είχαν καμία διάθεση να διοχετεύσουν την παραγωγή προς την υπόλοιπη χώρα, αλλά τη μετέφεραν στο εσωτερικό της Βουλγαρίας.

Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026

Αγνοήθηκε στη Θράκη, ο Χεμινγουέι, που έκανε διεθνώς γνωστό το δράμα της βίαιης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης

*Φωτογραφία του Έρνεστ Χεμινγουέι, από το διαβατήριο, που χρησιμοποιούσε το 1922-1923, δηλαδή τις μέρες του δράματος της Ανατολικής Θράκης. Ήταν τότε 23 ετών.


 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 


Αναλογίζομαι πολλές φορές, πόσο άδικοι υπήρξαμε εμείς οι Θράκες, προς το πρόσωπο του Νομπελίστα λογοτέχνη Έρνεστ Χεμινγουέι, που με τις συγκλονιστικές ανταποκρίσεις του έκανε γνωστό διεθνώς, το δράμα της βίαιης εκρίζωσης του Ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης το 1922, όταν η περιοχή εκείνη, ελληνική από αρχαιοτάτων χρόνων, παραχωρήθηκε από τους συμμάχους της Αντάντ, αμαχητί στην Τουρκία.

Ορισμένοι, θυμόμαστε εκείνες τις ιστορικές ανταποκρίσεις του, αλλά κανένας από τους θεσμούς (κράτος, αυτοδιοίκηση, άλλοι φορείς κ.λπ.) δεν έχει κάνει το παραμικρό για να τιμήσει την προσφορά του μεγάλου αμερικανού συγγραφέα. Κάποιες υπενθυμίσεις για το χρέος μας αυτό, που έγιναν κατά καιρούς, από διάφορα πρόσωπα, δεν συγκίνησαν τους αρμόδιους. Ούτε σε κανένα δρόμο δόθηκε το όνομα του, ούτε σε κανένα τοπωνύμιο. Δεν στήθηκε καμιά προτομή, ούτε καμιά αναθηματική στήλη. Τίποτα…

               Και όμως, οι ανταποκρίσεις του υπήρξαν σημαντικές, επειδή αποτύπωσαν τότε το κλίμα της εποχής, την φοβερή προσφυγιά και την άδικη παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία. Και όλα αυτά τον Οκτώβριο του 1922. Από τα στοιχεία που υπάρχουν, γνωρίζουμε ότι  ο Χεμινγουέι μεταξύ 20-30 Σεπτεμβρίου 1922 ήταν στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια από 3-11 Οκτωβρίου, βρέθηκε στα Μουδανιά. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και ως Συνθήκη των Μουδανιών) ήταν μια συμφωνία ανακωχής, που υπογράφηκε στις 11 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά της μεταξύ της Τουρκίας και των νικητριών δυνάμεων της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) ενώ ο εκπρόσωπος της Ελλάδας υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, που έφτασε με μια σχετική καθυστέρηση, βρέθηκε προ τετελεσμένων και δεν υπέγραψε το σχετικό πρωτόκολλο.

Ο Χεμινγουέι στα μέσα Οκτωβρίου 1922 μετέβη στο Μουρατλί, σημαντικό σιδηροδρομικό  σταθμό και κατόπιν στην Αδριανούπολη απ’ όπου κατέγραψε την υποχρεωτική αποχώρηση του ελληνικού στρατού και τη βίαιη εκδίωξη των χριστιανών.  Στις 18 Οκτωβρίου 1922 φαίνεται να αναχώρησε από το σταθμό του Καραγάτς, με το τρένο  Οριάν Εξπρές με προορισμό το Παρίσι.

Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026

Αυθαιρεσίες κατά Θρακών από τους Νεότουρκους

*Νεότουρκοι


 

*Ένα «ηχηρό» και άγνωστο

 ντοκουμέντο από την Αδριανούπολη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Οι Νεότουρκοι, υπήρξαν μια ακόμα μαύρη σελίδα στην ιστορία της καταπίεσης  των λαών, που βρέθηκαν να είναι υπόδουλοι των Οθωμανών. Λαοί, που εξαπατήθηκαν αρχικά από το σύνθημα των Νεοτούρκων “Πατρίδα, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα” και σύντομα βρέθηκαν να αγωνίζονται να επιβιώσουν μέσα από βάρβαρες γενοκτονικές πολιτικές. Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλες εθνικές ομάδες. Όλοι, υπήρξαν τα θύματα Γενοκτονιών, αποτέλεσμα της πολιτικής των Νεοτούρκων.

               Μια τέτοια ιστορία θα αφηγηθούμε, ελάχιστο δείγμα της βάρβαρης αντίληψης του κατακτητή και την φοβερή ιδιοτέλεια, ενός εκάστου από αυτούς.

               Σήμερα, όταν λέμε Νεότουρκοι, εννοούμε το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» που είχε κάνει την εμφάνισή  του στην Θεσσαλονίκη το 1908. Οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες και ανάγονται στο 1876. Κύριες επιδιώξεις του κινήματος, ήταν να καταλυθεί η απολυταρχία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου κράτους, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Στο κόμμα αυτό εντάχθηκαν μορφωμένοι αξιωματικοί, πολιτικοί, αστοί και διανοούμενοι.

Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 με τις αρχικά φιλελεύθερες επαγγελίες του επηρέασε ποικιλοτρόπως την κατάσταση των αλύτρωτων Ελλήνων και οδήγησε στον τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα και τη δράση Ελλήνων αξιωματικών στη Μακεδονία κυρίως. Η Ελληνική κυβέρνηση ανακάλεσε τον Ιούνιο του 1908 όσους αξιωματικούς βρίσκονταν ακόμα στη Μακεδονία.

Σύντομα όμως οι Νεότουρκοι πέταξαν το υποτιθέμενο δημοκρατικό προσωπείο τους και επιχείρησαν να εκτουρκίσουν βίαια όλους τους υπόδουλους λαούς. Η πολιτική αυτή διατυπώθηκε με σαφήνεια στο πρώτο ανοιχτό συνέδριο του Κόμματος Ένωση και Πρόοδος, που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο- Οκτώβριο του 1911.

Παρασκευή 15 Μαΐου 2026

Το άγνωστο υπόμνημα του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1944 και τα πολιτικά παρασκήνια

*Η μεγάλη στιγμή της απελευθέρωσης. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υψώνει την ελληνική σημαία, 
στο βράχο της Ακρόπολης



*Οι αντιθέσεις προς τον Γ. Παπανδρέου

*Η θέση μας έναντι της Βουλγαρίας

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Οι πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Ναζιστικό ζυγό, δεν ήταν καθόλου ανέφελες. Αυτό αποδείχθηκε άλλωστε με τα αιματηρά γεγονότα, που ξέσπασαν στις αρχές Δεκεμβρίου 1944 και έμειναν γνωστά με την ονομασία «Δεκεμβριανά». Υπενθυμίζεται ότι πρωθυπουργός της Ελλάδας είχε αναδειχθεί τότε με την αποφασιστική στήριξη των Άγγλων, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος εισήλθε στην Αθήνα και ύψωσε την γαλανόλευκη στην Ακρόπολη, στις 13 Οκτωβρίου 1944.

Το πολιτικό και διπλωματικό κλίμα για την Ελλάδα, ήταν άκρως επιβαρυμένο. Δεν ήταν μόνο ο εμφανής εσωτερικός κίνδυνος από την πλήρη κυριαρχία σε ολόκληρη τη χώρα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  που με υποκίνηση του ΚΚΕ απέβλεπε στην κατάληψη της εξουσίας. Ήταν και η αδύναμη διπλωματικά θέση της Ελλάδας. Εξαιτίας αυτού γεγονότος, λαμβάνονταν αποφάσεις, που την αφορούσαν, χωρίς την παρουσία της και τη γνώμη της.

Σε όλα αυτά, πρέπει να προστεθεί και η χρόνια ασυμφωνία των πολιτικών αρχηγών, που ταλάνιζε και εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα. Η ασυμφωνίας αυτή μάλιστα, έγινε φανερή εκείνες τις μέρες και οφείλονταν κατά ένα μέρος στην άκαμπτη και υπεροπτική στάση του Παπανδρέου, ο οποίος στηριγμένος στην ισχύ των νικητών Άγγλων, σε πολλές και κρίσιμες περιπτώσεις απέφευγε την ενημέρωση των άλλων πολιτικών αρχηγών, ακόμα και αυτών, που προέρχονταν από την ίδια πολιτική μήτρα, τον βενιζελισμό.

Ένας από αυτούς, που διαφώνησε ευθέως με τον Γεώργιο Παπανδρέου, ήταν και ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, που έφερε τον τίτλο του αρχηγού το κόμματος των Φιλελευθέρων.

Από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης, υπέβαλε υπόμνημα προς τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Αντίγραφά του επιδόθηκαν στην Αγγλική και την Αμερικανική πρεσβεία.

Το υπόμνημα αυτό διασώζεται στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία και παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί αναφέρεται κυρίως στις συνέπειες της Βουλγαροκρατίας σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και στο γεγονός ότι η Ελλάδα, δεν κλήθηκε να παραστεί στις συνομιλίες για τη συνθήκη με την ηττημένη Βουλγαρία σύμμαχο των Ναζί. Έχει ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 1944.

Οι Αμερικανοί διπλωμάτες της πρεσβείας εξέφρασαν τότε, γνωρίζοντας την εσωτερική πολιτική κατάσταση της χώρας μας, την άποψη ότι από την ανακοίνωση των όρων ανακωχής που δόθηκαν στη Βουλγαρία από τους συμμάχους, διάφορα μέλη του κόμματος των Φιλελευθέρων εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους για τις μεθόδους με τις οποίες επιτεύχθηκαν και για την αποτυχία του κ. Παπανδρέου να ενημερώσει ακόμη και το υπουργικό του συμβούλιο για το περιεχόμενο και τις διατάξεις τους πριν τους προσφερθούν.

Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, ηγέτης του κόμματος των Φιλελευθέρων και πιθανώς ο πιο ισχυρός από τους ηγέτες του παλιού βενιζελικού  κόμματος, απέστειλε υπόμνημα στον πρωθυπουργό και το παρέδωσε στη Βρετανική και την Αμερικανική Πρεσβεία.

Τετάρτη 8 Απριλίου 2026

Οι τελευταίοι στίχοι του Λορέντζου Μαβίλη στο Δρίσκο, το 1912

*Η δραματική στιγμή στο Δρίσκο. Ο Λορέντζος Μαβίλης πεσμένος στο χώμα, δέχεται τις πρώτες βοήθειες. Λίγα λεπτά μετά, παρέδωσε το πνεύμα...


 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Ο Λορέντζος Μαβίλης, αποτελεί σήμερα, ένα από καλύτερα παραδείγματα ηρωικής μορφής της νεώτερης Ελλάδας. Διακρίθηκε ως ποιητής των σονέτων και ως πολιτικός, αλλά και ως εθελοντής με ανιδιοτελή προσφορά προς την πατρίδα, όταν αυτή αντιμετώπιζε δύσκολες στιγμές. Καθαγιάστηκε στην εθνική συνείδηση με τον ένδοξο θάνατό του στη μάχη του Δρίσκου του 1912.

          Ο ποιητής που ήταν Κερκυραίος, αλλά γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, πήρε μέρος στην επανάσταση της Κρήτης το 1896. Συμμετείχε στον ατυχή πόλεμο του 1897 ως εθελοντής. Στον πόλεμο εκείνο με δικά του χρήματα, είχε εξοπλίσει σώμα 70 Κερκυραίων εθελοντών, οι οποίοι πολέμησαν στην Ήπειρο. Ήταν μέλος της Εθνικής Εταιρείας, στην οποία τον μύησε ο Παύλος Μελάς. Σχετικές πληροφορίες διέσωσε ο φίλος του πεζογράφος Κώστας Πασαγιάννης στο περιοδικό «Γράμματα» το 1913. Εξελέγη βουλευτής στην Α΄ Αναθεωρητική Βουλή του 1910 (σ.σ. Λαυρέντιος Μαβίλης, όπως ήταν το βαφτιστικό του όνομα). Πολέμησε εθελοντικά με τους Γαριβαλδινούς στους Β Βαλκανικούς Πολέμους, αν και ήταν πρώην βουλευτής και είχε τότε ηλικία 52 ετών. Με άλλα λόγια υπήρξε ένας φωτεινός φάρος φιλοπατρίας και εθελοντισμού. Ένα παράδειγμα, από αυτά που λείπουν στις μέρες μας, τόσο πολύ. Έντονη δράση, με ανιδιοτέλεια και όραμα να στηριχθεί η αγωνιζόμενη Ελλάδα.

Τρίτη 10 Φεβρουαρίου 2026

Οι ελληνικές «κόκκινες γραμμές» μέσα από τη δίνη του πολέμου

*Από αριστερά: Ο πρέσβης Κίμων Διαμαντόπουλος και ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Σταύρος Θεοφανίδης στη Νέα Υόρκη (από το  The Ahepan Magazine του 1942).



 

*Η  Ομάδα Ειρηνευτικών Στόχων

των Ευρωπαϊκών Εθνών.

*Μια άγνωστη συνεδρίαση

στη Νέα Υόρκη το 1942.


 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


 


Είναι γνωστό ότι σήμερα η μοναδική διαφορά που έχει η Ελλάδα με την Τουρκία σήμερα είναι ο καθορισμός της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Η Ελλάδα δεν προβάλλει καμιά εδαφική αξίωση, κάτι που αποτελεί πλέον πάγια θέση της χώρας μας από το 1922.

Πριν περάσουμε όμως στη ιστορική αφήγηση, ας ξεκαθαρίσουμε τους όρους ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα.

Το ακρωνύμιο ΑΟΖ σχηματίζεται από τα αρχικά των λέξεων Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Πρόκειται για τη θαλάσσια έκταση, μέσα στην οποία ένα κράτος παράκτιο κράτος έχει δικαίωμα έρευνας ή άλλου είδους εκμετάλλευσης των πόρων, που πιθανόν να έχει εκεί η θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας από το νερό και τον άνεμο. Εκτείνεται πέραν της ζώνης των χωρικών υδάτων μιας χώρας, που συνήθως είναι τα 12 ναυτικά μίλια, στα 200 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή.:

Υφαλοκρηπίδα: Πρόκειται για τη θαλάσσια ζώνη παράκτιων κρατών, που εκτείνεται στο τμήμα του θαλάσσιου βυθού και πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη μέχρι να συναντήσει βάθος 200 μέτρων. Όταν δύο κράτη έχουν θαλάσσια σύνορα σε κοντινή απόσταση όπως η Ελλάδα και η Τουρκία ακολουθείται η μέση γραμμή.

Όλα αυτά αφορούν το σήμερα. Οι κόκκινες γραμμές όμως των εθνικών διεκδικήσεων της Ελλάδας, τέθηκαν ουσιαστικά το 1922 μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Ωστόσο δεν ξεθώριασαν με το πέρασμα των χρόνων και κυρίως κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Ελλάδα βρέθηκε υπό τριπλή εχθρική Κατοχή και η κυβέρνησή της ήταν εξόριστη στο Κάιρο.

Τα έθνη που μάχονταν για την ελευθερία, δεν έπαψαν να έχουν προβληματισμούς για την μεταπολεμική κατάσταση. Ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

       Ανεπίσημα από πολύ νωρίς είχαν αρχίσει οι επαφές των κρατών για να δημιουργηθεί μια κοινή πλατφόρμα για τις μεταπολεμικές επιδιώξεις όλων. Ήταν αυτή η πλατφόρμα που οδήγησε το 1945 στη δημιουργία του ΟΗΕ.

*Η καταστροφή της Σμύρνης. Οδυνή σελίδα της ιστορίας μας.


Η Ομάδα των Ειρηνευτικών Στόχων

 

       Μια τέτοια επιμέρους προσπάθεια είχε εκδηλωθεί από τις ΗΠΑ το 1942. Μιλάμε για την ξεχασμένη σήμερα Ομάδα για τους Ειρηνευτικούς Στόχους των Ευρωπαϊκών Εθνών.

Η Ομάδα αυτή πραγματοποίησε σειρά συνεδριάσεων για να εξετάσει τους ειρηνευτικούς στόχους των ελεύθερων εθνών μετά τη λήξη του πολέμου. Η δέκατη τέταρτη συνεδρίασή της, έγινε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 1942, στην οδό Ι-5 East 65th Street, της Νέας Υόρκης και αφορούσε τους στόχους και τις προσδοκίες της Ελλάδας.

Παραβρέθηκαν οι  Hamilton Fish Armstrong, εισηγητής- πρόεδρος, καθώς και οι Mose L. Never ερευνητής, Frank Altschu, Illiam Diebold Jr., Allen W. Dulles, Grayson Kirk, Tracy B. Kittredge, Illia P. Maddox, H. Mallory, James G. McDonald, Philip E. Moselv, R. Sharp, George N. Shuster, G. Stine.

 Kαλεσμένοι εκείνης της βραδιάς ήταν ο Σταύρος Θεοφανίδης, υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας και ο Κίμων Π. Διαμαντόπουλος, πρεσβευτής της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρουσιάζοντας τους καλεσμένους της βραδιάς, τον Σταύρο Θεοφανίδη, υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, και τον Κίμωνα Διαμαντόπουλο, που είχε διατελέσει παλαιότερα πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βουλγαρία το 1935) στη Μόσχα το 1950 στην Αλβανία και αλλού, ο πρόεδρος Άρμστρονγκ αναφέρθηκε στην προσωπικότητά τους και στους μεταπολεμικούς στόχους της κατεχόμενης Ελλάδας.

Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026

Πώς βρέθηκε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία, από τον πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, το 1945!!!

*Το έγγραφο της OSS, που έθετε το Διδυμότειχο υπό κατηγορία.


 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Το Διδυμότειχο, ο μητροπολίτης του Ιωακείμ (κατά κόσμον Σιγάλας) αξιωματικοί και ηγετικές προσωπικότητες της πόλης, βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό, να κατηγορούνται- και αυτό είναι άγνωστο- ότι ήθελαν ακόμα και να εκτελέσουν τον Ελληνοαμερικανό πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη, ο οποίος από τα τέλη του 1943 έως την απελευθέρωση του 1944, δρούσε από την Αδριανούπολη.

Η βαριά αυτή κατηγορία, διατυπώθηκε από τον ίδιο τον Γεωργιάδη το 1945 και έφτασε στα γραφεία της OSS στην Αθήνα και είναι προφανές ότι υπηρεσιακά έφτασε τελικά στην Ουάσιγκτον. Όμως το μοναδικό στοιχείο, που προσκόμισε στην υπηρεσία του ο Γεωργιάδης, ήταν… μια κουβέντα καφενείου στην Νέα Ορεστιάδα!!!

Πριν εξιστορήσουμε την απίστευτη αυτή ιστορία, ας δούμε αρχικά τι σημαίνει OSS. Η οργάνωση αυτή ήταν η μυστική υπηρεσία των ΗΠΑ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία μεταπολεμικά εξελίχθηκε στην γνωστή μας σήμερα CIA. Ο Γεωργιάδης επιλέχθηκε λόγω της γνώσης της γλώσσας και άλλων προσόντων του και τοποθετήθηκε στην Αδριανούπολη. Του δόθηκε μάλιστα και διπλωματική κάλυψη και εμφανίζονταν ως γραμματέας του ελληνικού προξενείου.

Ο τότε διευθυντής του προξενείου Γ. Καλούτσης, με τον οποίο ο Γεωργιάδης ήρθε πολλές φορές σε ρήξη, σε έγγραφό του προς τον έλληνα πρεσβευτή Π. Ραφαήλ στην Άγκυρα, τόνιζε: «Ο διορισμός ούτος εγένετο ίνα διευκολυνθή η εγκατάστασις πράκτορος της Ο.Σ.Σ. πλησίον των τουρκικών συνόρων προς Ελλάδα και Βουλγαρίαν ίνα καταστή δυνατή εκ της επικαίρου εκείνης θέσεως, η οποία άλλως θα ήτο απρόσιτος εις αμερικανικήν υπηρεσίαν, δοθέντος ότι η Τουρκία δεν στέργει την ίδρυσιν νέων προξενείων εν Θράκη, η συλλογή πληροφοριών περί της εν Νομώ Έβρου και Βουλγαρία καταστάσεως!..».

Από τη θέση εκείνη στήριξε το αντιστασιακό κίνημα του νομού Έβρου ποικιλοτρόπως. Κυρίως με όπλα, αλλά και χρήματα, με φάρμακα και άλλα υλικά.

Ο Γεωργιάδης είχε άμεση επαφή με τους αντάρτες του Έβρου και ειδικά με τον γνωστό καπετάν Οδυσσέα, ο οποίος καταδικάστηκε από τους αντάρτες του για τα εγκλήματά του και μετά από ανταρτοδικείο εκτελέστηκε και τάφηκε στο χωριό Λευκίμη Σουφλίου. Προηγουμένως όμως είχε εκτελέσει τον ταγματάρχη Σταθάτο, που επιχειρούσε να δημιουργήσει αντάρτικο με εντολή της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Εκτέλεσε επίσης τον Πορτοκαλλίδη από τις Φέρες και την ομάδα του, συνολικά ένδεκα άτομα… Και πολλούς άλλους...

Οι σχέσεις πάντως του Ελληνοαμερικανού πράκτορα με τον πρόξενο Καμπαλούρη και το προσωπικό του προξενείου ήταν από την αρχή προβληματικές. Ο Γεωργιάδης θεωρούσε ότι όλοι ήταν όργανα των Βρετανών.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...