Το άγνωστο υπόμνημα του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1944 και τα πολιτικά παρασκήνια

*Η μεγάλη στιγμή της απελευθέρωσης. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υψώνει την ελληνική σημαία, 

στο βράχο της Ακρόπολης

*Οι αντιθέσεις προς τον Γ. Παπανδρέου

*Η θέση μας έναντι της Βουλγαρίας

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Οι πρώτες μέρες μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Ναζιστικό ζυγό, δεν ήταν καθόλου ανέφελες. Αυτό αποδείχθηκε άλλωστε με τα αιματηρά γεγονότα, που ξέσπασαν στις αρχές Δεκεμβρίου 1944 και έμειναν γνωστά με την ονομασία «Δεκεμβριανά». Υπενθυμίζεται ότι πρωθυπουργός της Ελλάδας είχε αναδειχθεί τότε με την αποφασιστική στήριξη των Άγγλων, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος εισήλθε στην Αθήνα και ύψωσε την γαλανόλευκη στην Ακρόπολη, στις 13 Οκτωβρίου 1944.

Το πολιτικό και διπλωματικό κλίμα για την Ελλάδα, ήταν άκρως επιβαρυμένο. Δεν ήταν μόνο ο εμφανής εσωτερικός κίνδυνος από την πλήρη κυριαρχία σε ολόκληρη τη χώρα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ  που με υποκίνηση του ΚΚΕ απέβλεπε στην κατάληψη της εξουσίας. Ήταν και η αδύναμη διπλωματικά θέση της Ελλάδας. Εξαιτίας αυτού γεγονότος, λαμβάνονταν αποφάσεις, που την αφορούσαν, χωρίς την παρουσία της και τη γνώμη της.

Σε όλα αυτά, πρέπει να προστεθεί και η χρόνια ασυμφωνία των πολιτικών αρχηγών, που ταλάνιζε και εξακολουθεί να ταλανίζει τη χώρα. Η ασυμφωνίας αυτή μάλιστα, έγινε φανερή εκείνες τις μέρες και οφείλονταν κατά ένα μέρος στην άκαμπτη και υπεροπτική στάση του Παπανδρέου, ο οποίος στηριγμένος στην ισχύ των νικητών Άγγλων, σε πολλές και κρίσιμες περιπτώσεις απέφευγε την ενημέρωση των άλλων πολιτικών αρχηγών, ακόμα και αυτών, που προέρχονταν από την ίδια πολιτική μήτρα, τον βενιζελισμό.

Ένας από αυτούς, που διαφώνησε ευθέως με τον Γεώργιο Παπανδρέου, ήταν και ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, που έφερε τον τίτλο του αρχηγού το κόμματος των Φιλελευθέρων.

Από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης, υπέβαλε υπόμνημα προς τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου. Αντίγραφά του επιδόθηκαν στην Αγγλική και την Αμερικανική πρεσβεία.

Το υπόμνημα αυτό διασώζεται στα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία και παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί αναφέρεται κυρίως στις συνέπειες της Βουλγαροκρατίας σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και στο γεγονός ότι η Ελλάδα, δεν κλήθηκε να παραστεί στις συνομιλίες για τη συνθήκη με την ηττημένη Βουλγαρία σύμμαχο των Ναζί. Έχει ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 1944.

Οι Αμερικανοί διπλωμάτες της πρεσβείας εξέφρασαν τότε, γνωρίζοντας την εσωτερική πολιτική κατάσταση της χώρας μας, την άποψη ότι από την ανακοίνωση των όρων ανακωχής που δόθηκαν στη Βουλγαρία από τους συμμάχους, διάφορα μέλη του κόμματος των Φιλελευθέρων εξέφρασαν την αποδοκιμασία τους για τις μεθόδους με τις οποίες επιτεύχθηκαν και για την αποτυχία του κ. Παπανδρέου να ενημερώσει ακόμη και το υπουργικό του συμβούλιο για το περιεχόμενο και τις διατάξεις τους πριν τους προσφερθούν.

Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, ηγέτης του κόμματος των Φιλελευθέρων και πιθανώς ο πιο ισχυρός από τους ηγέτες του παλιού βενιζελικού  κόμματος, απέστειλε υπόμνημα στον πρωθυπουργό και παρέδωσε στη Βρετανικές και την Αμερικανική Πρεσβεία.

*Ο Θεμιστοκλής Σοφούλης

Το υπόμνημα Σοφούλη

 

Στο υπόμνημα επισημαίνεται καταρχάς ότι είναι μια μακροχρόνια συνήθεια οι Έλληνες πρωθυπουργοί να συμβουλεύονται τους αρχηγούς των διαφόρων πολιτικών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων της αντιπολίτευσης, για σημαντικά θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αυτό το έθιμο έχει ακολουθηθεί από όλες τις πρόσφατες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης και αυτής της δικτατορίας Μεταξά. Ενόψει, ωστόσο, του γεγονότος ότι ο Παπανδρέου αγνόησε πλήρως αυτή την πρακτική, ο Σοφούλης, σύμφωνα με το υπόμνημά του, αποφάσισε να καταφύγει σε αυτό το μέσο για να γνωστοποιήσει τις απόψεις του και εκείνες του κόμματός του, σχετικά με τους όρους της ανακωχής με τη Βουλγαρία.

Τα πιο σημαντικά από τα σημεία του είναι τα εξής:

α) Από όλους τους εχθρούς της Ελλάδας, η Βουλγαρία προκάλεσε τη μεγαλύτερη ζημιά εντός της Ελλάδας. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν εκπροσωπήθηκε ούτε στην υπογραφή της ανακωχής ούτε διέθετε εκπρόσωπο στην επιτροπή, που διορίστηκε για την εφαρμογή των όρων της ανακωχής.

β) Δεν προβλέπονταν να μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις κατά της Βουλγαρίας σε περίπτωση που παραβίαζε  τους όρους της ανακωχής. Διατυπώνονταν επίσης αντιρρήσεις για τον ορισμό της Βουλγαρίας ως συνεμπόλεμου, όπως δίνεται στο άρθρο 1 του Μέρους Γ.

γ) Δεν υπάρχει ορισμός των εδαφικών αλλαγών, που κατέστησαν απαραίτητες από τη βουλγαρική επιθετικότητα. Ούτε υπήρχε καμία πρόβλεψη για στρατιωτική κατοχή από τους Έλληνες ανακτημένων εδαφών. Η Βουλγαρία εξακολουθούσε να κατέχει τμήματα της Θράκης (νομοί Ξάνθης και Ροδόπης), τα οποία σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής αναγνωρίζονταν ως ελληνικά.

δ) Δεν υπάρχει καμία διάταξη στους όρους της ανακωχής, που να διασφαλίζει τη μελλοντική ουδετερότητα των Βουλγάρων, που ο Σοφούλης περιέγραφε ως «ο ληστής» και « ο Πρώσος των Βαλκανίων».

ε) Παρά την τρομερή καταστροφή που προκλήθηκε στο έδαφος που είπε καταλάβει η Βουλγαρία, δεν υπάρχει καμία ρήτρα που να εγγυάται την αποκατάσταση των καταστροφών που προκλήθηκαν σε ελληνικά μακεδονικά και θρακικά εδάφη.

*Το αμερικανικό έγγραφο για το υπόμνημα Σοφούλη

ζ) Ένας από τους όρους της ανακωχής πρόβλεπε ότι η Βουλγαρική επικράτεια (σε γη, θάλασσα και αέρα) θα τεθεί στη διάθεση της Ρωσικής Ανώτατης Διοίκησης. Αυτό ουσιαστικά θέτει αυτή τη χώρα, υπό την επιχειρησιακή εξουσία των Ρώσων, μια προϋπόθεση απαράδεκτη για την Ελλάδα.

η) Μια άλλη ρήτρα υπονοούσε- πάντα κατά τον Σοφούλη- ότι ο Βουλγαρικός Στρατός θα πρέπει να αποστρατευτεί ή μάλλον να μειωθεί σε ποσόστωση σε καιρό ειρήνης μόλις σταματήσουν οι εχθροπραξίες με τη Γερμανία. Ο Σοφούλης αμφισβητούσε κατά πόσον αυτό είναι ένα επαρκώς ενδελεχές μέτρο, ρωτώντας μάλιστα κατά πόσον ο Βουλγαρικός Στρατός δεν θα έπρεπε να διαλυθεί πλήρως, ώστε να μην αποτελέσει ξανά απειλή για την βαλκανική ειρήνη.

θ) Το Άρθρο 4 πρόβλεπε την απελευθέρωση και τον επαναπατρισμό των Συμμάχων αιχμαλώτων πολέμου και των πολιτικών κρατουμένων. Και ρωτούσε, πώς θα διασφαλιστεί αυτό, όταν κανένας Έλληνας δεν εκπροσωπείται στην Επιτροπή, η οποία συστάθηκε για την επιβολή των όρων της ανακωχής ( σ.σ. προφανώς είχε κατά νουν τους απαχθέντες Έλληνες, που είχαν σταλεί στα τάγματα καταναγκαστικής εργασίας, τα λεγόμενα «ντουρντουβάκια).

ι) Παρόλο που οι όροι της ανακωχής πρόβλεπαν τον επαναπατρισμό των ομήρων που είχε αρπάξει η Βουλγαρία, δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για την επανεγκατάσταση των χιλιάδων προσφύγων, που διέφυγαν από τη Θράκη και τη Μακεδονία, στην υπόλοιπη Ελλάδα, για να ξεφύγουν από τη βουλγαρική καταπίεση.

κ) Σύμφωνα με τους όρους, η Βουλγαρία έπρεπε να επιστρέψει στην Ελλάδα «σε καλή κατάσταση» οτιδήποτε είχε ληφθεί από το ελληνικό έδαφος. Και πάλι ο Σοφούλης ρωτούσε πώς θα διασφαλιστεί αυτό χωρίς την παρουσία Ελλήνων για την αξιολόγηση των επιστρεφόμενων αντικειμένων.

Οι Αμερικανοί διπλωμάτες της πρεσβείας, σχολίαζαν ότι το υπόμνημα παρουσίαζε κάτι περισσότερο από ένα πρόσκαιρο ενδιαφέρον, καθώς συνόψιζε με έντονες, αλλά ψύχραιμες εκφράσεις, τα συναισθήματα πολλών μελών όχι μόνο του κόμματος των Φιλελευθέρων, αλλά και εκείνων των άλλων πολιτικών ομάδων, που αντιμετώπιζαν την εξωτερική πολιτική του Γεωργίου Παπανδρέου με αυξανόμενη ανησυχία. Θεωρούσαν όμως ότι από τότε που οι όροι της βουλγαρικής ανακωχής είχαν παραδοθεί και είχαν γίνει δεκτοί, δεν μπορούν να γίνουν πολλά για να αλλάξουν . Το υπόμνημα του Σοφούλη, ωστόσο, θεωρήθηκε ως προειδοποίηση για το μέλλον και σαφής υπόδειξη προς τον Παπανδρέου ότι εάν επιθυμούσε τη συνεχή υποστήριξη της συντηρητικής κοινής γνώμης, πρέπει στο εξής να συμβουλεύεται το υπουργικό του συμβούλιο και τους αναγνωρισμένους ηγέτες όλων των κομμάτων, πριν λάβει σημαντικές αποφάσεις.

Τη σχετική Έκθεση για λογαριασμό της πρεσβείας των ΗΠΑ είχε συντάξει ο υπολοχαγός RALPH E. KENT, βοηθός του Ναυτικού Ακόλουθου.

*Ένα από τα αμερικανικά έγγραφα των ημερών της απελευθέρωσης

Το παρασκήνιο έβραζε

 

Οι  μέρες της απελευθέρωσης της Ελλάδας, είχαν στοιχεία διαρκούς αναβρασμού, καχυποψίας, οξύτητα και … πολλά παρασκήνια. Η αμερικανική πρεσβεία με τις μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν στενά τις εξελίξεις, αλλά τηρούσαν διακριτική στάση. Τον πρώτο λόγο είχαν οι Άγγλοι.

Έχουν ενδιαφέρον πάντως οι αναφορές που έφταναν από την Αθήνα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, γιατί δίνουν μια εικόνα της πολιτικής κατάστασης εκείνων των κρίσιμων ημερών, όπως φαίνονταν στα μάτια των συμμάχων μας. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένες αναφορές προς την Ουάσιγκτον, «η πλειοψηφία του ελληνικού λαού ανησυχούσε για το γεγονός ότι η Αμερική δεν συμμετείχε ενεργά στα ελληνικά προβλήματα». Η βρετανική πολιτική εργάζονταν μέσω του Παπανδρέου και του πρέσβη της βαθύτερα, για την επικράτηση του Βασιλιά Γεώργιου Β΄ με τις ένοπλες δυνάμεις. Οι αμερικανοί θεώρησαν μάλιστα ότι υπήρξε μεγάλη έκπληξη, που ο Άγγλος στρατηγός Σκόμπι στις 3 Νοεμβρίου, ανέλαβε τα καθήκοντα του Στρατιωτικού Διοικητή της Αθήνας.

 Η δίωξη του κατοχικού πρωθυπουργού Ιωάννη Ράλλη και των Ταγμάτων Ασφαλείας παρουσίαζε δυσκολίες λόγω του γεγονότος ότι συνεργάστηκαν με τον Παπανδρέου και τους Βρετανούς πριν από την απελευθέρωση, έλγαν οι διπλωμάτες της πρεσβείας των ΗΠΑ!!!

Στις 11 Νοεμβρίου 1944, οι Αμερικανοί ανέμεναν σύντομα την άφιξη «του Μπέη Μαυρομιχάλη» στην Αθήνα, όπως ακριβώς έγραφαν. Ο Πέτρος Μαυρομιχάλης εθεωρείτο βασιλικός και ζούσε στην Κωνσταντινούπολη. Άνθρωποι του Ιωάννη Ράλλη ισχυρίζονταν ότι έρχεται με ειδική αποστολή από τη βρετανική κυβέρνηση και ότι μετά την άφιξή του θα υπάρξουν αλλαγές στην ελληνική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με μια άλλη αναφορά, ο στρατηγός Σκόμπι επισκέφθηκε τον καθηγητή Ζέρβα, αδελφό του στρατηγού και ηγέτη του ΕΔΕΣ, και του πρότεινε να ενταχθεί στο υπουργικό συμβούλιο. Ο καθηγητής Ζέρβας αρνήθηκε. Αναφέρονταν τότε στην Αθήνα, ότι ο στρατηγός Σκόμπι είπε πως οι Βρετανοί μέσω μιας καμουφλαρισμένης κατοχής, θα απέτρεπαν τον εμφύλιο πόλεμο και ότι η Αγγλία θα έφερνε πίσω τον Βασιλιά.

*Ο λαός πανηγύριζε στους δρόμους την αποχώρηση των Γερμανών

Κύκλοι κοντά στον Σοφοκλή Βενιζέλο διέδιδαν φήμες ότι το ΚΚΕ θα αποσχιστεί από το ΕAM στις επερχόμενες εκλογές. Ο Βενιζέλος ζήτησε επίσης από τους ηγέτες της Λέσχης Εφέδρων Αξιωματικών να βοηθήσουν στην αναδιοργάνωση του κόμματος των  Φιλελευθέρων. Απάντησαν ότι δεν πρέπει να περιμένει τη βοήθειά τους εκτός αν ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί με το ΕΑΜ, μετέδιδαν οι άνθρωποι της πρεσβείας των ΗΠΑ προς την Ουάσιγκτον. Οι αριστεροί Βενιζελικοί υπό τον πρώην βουλευτή Κυρέλο σε συνάντηση στις 31 Οκτωβρίου αποφάσισαν να καλέσουν τον Βενιζέλο σε μια προσπάθεια να τον πείσουν να συνεργαστεί με το ΕΑΜ. Φίλοι του πρώην βουλευτή Χαβίνη διέδιδαν ότι γίνονται προετοιμασίες για μια νέα δικτατορία υπό τον Βασιλιά Γεώργιο Β΄ και τον στρατηγό Γεώργιο Βεντήρη.

Ο υπουργός Στέφανος Στεφανόπουλος προσπαθούσε να σχηματίσει μια δημοκρατική ομάδα εντός του Λαϊκού Κόμματος. Ήταν αντίθετος στη συνεργασία με το ΕΑΜ, διότι όπως έλεγε, το ΕΑΜ είχε γίνει εντελώς κομμουνιστικό.

Μία άλλη διάδοση των ημερών έλεγε, ότι μεταξύ των πλουσίων στην Αθήνα ή την Αλεξάνδρεια θα είναι ο υποψήφιος για πρωθυπουργός σε περίπτωση βασιλικής τροπής των γεγονότων. Έλεγαν οι διαδοσίες ότι… ο βασιλιάς τον εμπιστεύεται!!! Οι ίδιες ομάδες έλεγαν ότι ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης και ο Κωνσταντίνος Ρέντης έλαβαν πολλά χρήματα από το εξωτερικό!!! Φήμες, φήμες, φήμες…

Πάντως συνομιλίες ελάμβαναν χώρα μεταξύ του ΕΑΜ και αριστερών στοιχείων του βενιζελικού κόμματος σχετικά με πιθανή συνεργασία κατά τη διάρκεια των επικείμενων εκλογών. Ορισμένοι πρώην βουλευτές των Φιλελευθέρων αναμένονταν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του στρατηγού Νεόκοσμου Γρηγοριάδη, του Σταμάτη  Χατζήμπεη και άλλων και να ενταχθούν στο ΕΑΜ.

Παράλληλα, Βρετανικές προπαγανδιστικές ομάδες εργάζονταν ταχύτατα για την επανίδρυση της Αγγλο-Ελληνικής Ένωσης. Σχεδίαζαν να εκδώσουν μεταφράσεις αγγλικών βιβλίων. Ελπίζουν να αναδιοργανώσουν τις οργανώσεις τύπου ΧΑΝ, ΧΕΝ, ΧΑΝΘ κ.λπ. Ενδιαφέρονταν επίσης πολύ για τα κινήματα των νέων, ειδικά για τους Προσκόπους και τις Οδηγούς. 

Οι μέρες της απελευθέρωσης του 1944, παρουσιάζουν εξαιρετικό ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς τότε υπέβοσκαν οι μεγάλες πολιτικές συγκρούσεις, που τα αποτελέσματά τους υπήρξαν τραγικά, καθώς η χώρα οδηγήθηκε στον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Τότε εξάλλου άρχισε να κυοφορείται η υπαγωγή της Ελλάδας στην αμερικανική σφαίρα επιρροής, που επισημοποιήθηκε το 1947 με το δόγμα Τρούμαν.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης 

 

 

ΠΗΓΗ

*Συλλογή αμερικανικών εγγράφων Vlanton (ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ)

 

 

Οι μέρες της απελευθέρωσης του Έβρου το 1944. «Με σημαίες και με τραγούδια…».

*Ο κόσμος του Διδυμοτείχου γιορτάζει την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό. Η μεγαλη εκδήλωση έγινε στο γήπεδο της πόλης. Εικονίζονται ο επικεφαλής του ΕΑΜ Μιχάλης Παρασχίδης και ο υπεύθυνος ασφαλείας Ανέστης Τάσιογλου.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Απελευθέρωση της Ελλάδας από του Ναζί, άρχισε από την νομό Έβρου, το καλοκαίρι του 1944.  Είναι γνωστό ότι το Διδυμότειχο- η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε με μάχη από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ- ένιωσε τον αέρα τη λευτεριάς στις 29 Αυγούστου. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους με σημαίες και με τραγούδια, ανύποπτος για το δράμα του εμφυλίου που θα έρχονταν λίγο αργότερα να βυθίσει τη χώρα, σε ερείπια. Μαζί με το θάνατο, το δάκρυ, την οδύνη και το μίσος.

          Πολλοί σήμερα, αγνοούν τα γεγονότα της απελευθέρωσης και την ατμόσφαιρα που επικράτησε τότε, τους πρώτους μήνες Θα επιχειρήσουμε σήμερα να αντιληφθούμε, τι επικρατούσε τότε στον Έβρο, με βάση τις πληροφορίες που ανιχνεύονται στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ  (και στη συλλογή Vlanton). Είναι γνωστό ότι η περιοχή του νομού Έβρου, που είχε παραμείνει υπό Γερμανική κατοχή και δεν είχε παραχωρηθεί στη Βουλγαρία, βρέθηκε στο ενδιαφέρον των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες με αλλεπάλληλες αναφορές , ενημέρωναν την Ουάσιγκτον για τις εξελίξεις στον κρίσιμο αυτό νομό.

          Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 1944, o Bόρειος Έβρος συμπεριλαμβανομένων του Διδυμοτείχου, της Ορεστιάδας και του Πυθίου, είχαν απελευθερωθεί. Η πολιτική διοίκηση που ανέλαβαν οι δυνάμεις του ΕΑΜ λειτουργούσε στην αρχή ομαλά και αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον διοικητή των αντάρτικων δυνάμεων στο Διδυμότειχο, οι αντάρτες πολεμούσαν ακόμα κοντά στο Σουφλί ενάντια στη γερμανική φρουρά (εκτιμώμενη σε 200 άνδρες) και στις ενισχύσεις (500-600) που έφτασαν από την Αλεξανδρούπολη την 1η Σεπτεμβρίου.

Η πειθαρχία μεταξύ των ανταρτών έδειχνε να είναι καλή. Ήταν  ενθουσιώδεις και εκτελούσαν τα καθήκοντά τους πρόθυμα και δυναμικά. Ο νόμος και η τάξη επικρατούσαν σε κάθε γωνιά του Έβρου επειδή τα μέλη των επιτροπών, ήταν καλά οργανωμένα από τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, τόσο από ντόπιους όσο και από εισαγόμενους κομμουνιστές οργανωτές. Η πλειοψηφία του- έλεγαν οι Αμερικανοί- ήταν αντικομμουνιστική, αλλά ήταν ανοργάνωτη και όλοι φοβούνταν να αντιταχθούν ανοιχτά στα επιθετικά, καλά εκπαιδευμένα και πειθαρχημένα κομμουνιστικά στοιχεία. Αυτοί οι αντικομμουνιστές, ανέφεραν οι Αμερικανικές υπηρεσίες, έλπιζαν στην άφιξη των συμμάχων ώστε να μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τις απόψεις τους.

Οι ηγέτες των κομμουνιστών στον Έβρο,  γνώριζαν αυτή την αντίθεση και προωθούσαν μια έντονη προπαγανδιστική εκστρατεία, επαινώντας τον ρόλο που έπαιξαν κατά τις σκοτεινές μέρες της κατοχής, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι χωρίς εξωτερική βοήθεια έδιωξαν τον εχθρό από το νομό. Η προπαγάνδα που χρησιμοποίησαν οι κομμουνιστές ήταν αληθινή και ως εκ τούτου πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, παρατηρούσαν οι Αμερικανοί. Οι κομμουνιστές είχαν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στις οργανώσεις νεολαίας.

Τελικά ήρθαν Ρώσοι στον Έβρο και στη Βόρεια Ελλάδα, με την απελευθέρωση του 1944;

*Υποδοχή Σοβιετικών αξιωματικών στη Αλεξανδρούπολη, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τις βουλγαρικές κατοχικές δυνάμεις, το φθινόπωρο του 1944 (Καθημερινή)

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Γύρω από τα γεγονότα της απελευθέρωσης από την Γερμανική Κατοχή, πλανάται πάντα ένα ερώτημα. Ήρθαν Ρώσοι στη Θράκη, αφού οι δυνάμεις του στρατηγού Τολμπούχιν, είχαν καταλάβει τη Βουλγαρία και ήταν εύκολο να προελάσουν και στη Βόρεια Ελλάδα;

          Είναι γνωστό ότι η απελευθέρωση με μάχες άρχισε από το Διδυμότειχο στις 29 Αυγούστου 1944, όταν έγινε η μεγάλη επίθεση των δυνάμεων το ΕΛΑΣ και η αμαχητί παράδοση της γερμανικής φρουράς των Φερών την προηγούμενη μέρα το απόγευμα.

          Οι Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ανέφεραν προς το Κάιρο, ότι από τις 28 έως τις 31 Αυγούστου οι αντάρτες συνέλαβαν 284 Γερμανούς αιχμαλώτους και κατέλαβαν πυρομαχικά και όπλα από τις φρουρές του Διδυμοτείχου και των Φερών και 60 σιδηροδρομικά βαγόνια τροφίμων, τεθωρακισμένα οχήματα και άλλα 14 αυτοκίνητα. Υπολογίζεται περίπου ότι οι ένοπλοι αντάρτες στον Έβρο αριθμούσαν πλέον πάνω από 25.000 άνδρες. Οι περισσότεροι ανήκαν στον λεγόμενο εφεδρικό ΕΛΑΣ  και ήταν οργανωμένοι σε ομάδες. 

*'Ενα από τα έγγραφα που αναφέρει την παρουσία Ρώσων στρατιωτικών στη Θράκη (συλλογή Vlanton)

Αγωνιώδης έκκληση από το Διδυμότειχο προς το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής

 *Απόσπασμα της άγνωστης έως σήμερα επιστολής του 1944

 

*Ανέκδοτη ιστορική επιστολή

από το 81 Σύνταγμα του ΕΛΑΣ

στις 6 Σεπτεμβρίου 1944.

*Πείνα στερήσεις και αθλιότης.

*Γύμνια και ανυποδησία.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

Το Διδυμότειχο, είχε την τύχη να απελευθερωθεί πολύ νωρίτερα από άλλες πόλεις, από την Γερμανική Κατοχή. Απελευθερώθηκε με επίθεση δυνάμεων της Αντίστασης στις 29 Αυγούστου 1944! Οι Γερμανοί αποχωρώντας άφησαν πίσω τους στερήσεις και αθλιότητα.

         Τα γεγονότα εκείνων των ημερών ήταν άκρως σημαντικά. Το απόγευμα της προηγούμενης μέρας 28 Αυγούστου 1944 είχαν απελευθερωθεί οι Φέρες του Έβρου, όταν οι Γερμανοί κυκλώθηκαν από πλήθος λαού πολιτών και κυρίως νεολαίας. Αντιλαμβανόμενοι το μάταιο της συνέχισης ενός αγώνα που είχε αρχίσει να χάνεται, κάποιοι παραδόθηκαν αυτοβούλως.

          Στο Διδυμότειχο όμως, όπου υπήρχε σημαντική δύναμη Γερμανών χρειάστηκε να διεξαχθεί μάχη μεταξύ των ανταρτών της Αντίστασης και των ναζιστών, που αρνήθηκαν να παραδοθούν, όταν τους πρότεινε ο μητροπολίτης Ιωακείμ (κατά κόσμον Σιγαλές) και επιτροπή προκρίτων. Στο Διδυμότειχο και τα πέριξ, υπήρχε το 81ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ με καπετάνιο τον Βαγγέλη Κασάπη- Κρίτωνα (σ.σ. το 81^ο Σύνταγμα υπήρχε και προ του πολέμου στον Έβρο και έτσι οι Ελασίτες ονόμασαν τις δυνάμεις τους 81ο Σύνταγμα Πεζικού για λόγους ιστορικούς). Οι αντάρτες κύκλωσαν την πόλη από το βράδυ της προηγούμενης μέρας.

          Οι συγκρούσεις πήραν έκταση και στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού, που βρίσκεται έξω από την πόλη.  Η μάχη κράτησε έως τη 1 μ.μ. Οι Γερμανοί που επιβίωσαν, αποπειράθηκαν να διασχίσουν τον κάμπο και να φτάσουν στο ποταμό Έβρο για να περάσουν στην Τουρκία.  Οι νεκροί και οι πνιγμένοι, υπερέβησαν τους 30.

Οι αντάρτες είχαν 4 νεκρούς και 7 ελαφρά τραυματίες. Νεκροί ήταν οι Γουρίδης Σταύρος (Μπάμπης) από την Ορεστιάδα, στρατιωτικός του 1^ου λόχου, Πολυσίδης Βαγγέλης (Βάγγος) διμοιρίτης από τους Πετράδες, Γκαρούδης Βαΐτσης εφεδροελασίτης από το Ελληνοχώρι και Μπακλαβάρας Λευτέρης από το Σουφλί.

 Τραυματίες ήταν οι Στεφάνου Χρίστος από το Σουφλί, Κόνσουλας Δημήτριος από την Κορνοφωλιά, Καρπούζας Χαράλαμπος από το Σουφλί, Δελημπαλτάς Γιώργος από το Διδυμότειχο, Τότιας Κωνσταντίνος από το Σουφλί, Σταματόπουλος Παύλος από το Χειμώνιο και  Γκίντσογλου Κώστας από το Διδυμότειχο. Η κηδεία των φονευθέντων υπήρξε πάνδημη. Αλλά και οι Γερμανοί θάφτηκαν. Οι τάφοι τους υπήρχαν σε ειδικό χώρο, δίπλα στο νεκροταφείο Διδυμοτείχου.

Η ζωή στον Έβρο κατά τη διάρκεια της Κατοχής

*Γερμανοί αξιωματικοί στο Διδυμότειχο (Αρχείο Γ. Αγγέλη)

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Η παρουσία κατακτητών στη χώρα που γεννήθηκες αποτελεί σε κάθε περίπτωση τραυματική εμπειρία για κάθε λαός, όταν μάλιστα στο διάβα της ιστορίας αποδείχτηκε ότι δεν υπήρξε εθελόδουλος. Αντίθετα μάλιστα πίστευε πάντα στη ελευθερία του και πάντα αγωνίζονταν γι’ αυτήν θυσιάζοντας ζωές και περιουσίες.

Η τελευταία οδυνηρή κατάκτηση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Βουλγάρους από το 1941 έως το 1944 έχει σωρεύσει απαίσιες μνήμες. Ο νομός Έβρου αποτελεί μια ιδιότυπη περίπτωση διότι γλίτωσε κατά την ομολογία όλων των  Βορειοελλαδιτών τα χειρότερα γιατί παρέμεινε υπό Γερμανική Κατοχή και δεν παραδόθηκε στους Βουλγάρους όπως οι άλλοι νομοί της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας. Κοινή πεποίθηση: Καμιά Κατοχή δεν είναι καλή, αλλά η Βουλγαρική ήταν τρισχειρότερη!!!

Ας αναλογισθούμε αυτό με κάποια δόση υπερβολής, πίκρας και ειρωνείας αυτό που έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες: Δυοίν κακοίν προκειμένοιν το μη χείρον, βέλτιστον…

Η ζωή στον Έβρο κατά τη διάρκεια της Κατοχής δεν έπαψε να έχει τις δυσκολίες της και τα καθημερινά της προβλήματα. Αυτός ο νομός απέκτησε ξαφνικά πανελλήνιο  ενδιαφέρον γιατί όλοι ήθελαν να φτάσουν εκεί διασχίζοντας Γερμανοκρατούμενες και Βουλγαροκρατούμενες περιοχές, για να διασχίσουν τον ποταμό, να βρεθούν στην Τουρκική επικράτεια και να προωθηθούν στη Μέση Ανατολή, όπου ήδη η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση, πολεμούσε με τους συμμάχους, τον ναζισμό. Άλλοι πάλι έφταναν εκεί για να προμηθευτούν γεωργικά προϊόντα για τη διατροφή τους, κυρίως αλεύρι, καλαμπόκι, ηλιέλαιο κ.λπ.

Τα Δεκεμβριανά του 1944 με διπλωματική ματιά

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

  Τα Δεκεμβριανά του 1944, αποτελούν άκρως μελανές σελίδες της νεώτερης ελληνικής ιστορίας. Γιατί, όταν οι λαοί της Ευρώπης έβλεπαν την πτώση του Ναζισμού, που έρχονταν ραγδαία σε όλα τα μέτωπα, στην Ελλάδα ξεσπούσε ένας ανωφελής, αλλά αιματηρός εμφύλιος πόλεμος. Τα γεγονότα εκείνων των ημερών δεν είναι άγνωστα. Ενδιαφέρον όμως είναι να μην τα ξεχνάμε, αλλά και να βλέπουμε πώς η Ελλάδα με τη βοήθεια των συμμάχων απέφυγε ένα θανάσιμο κίνδυνο, να βρεθεί ξαφνικά στο Ανατολικό μπλοκ, αν επικρατούσε η ανταρσία των ημερών εκείνων.    

               Βασικά γνωρίζουμε σήμερα, ότι η μεγάλη σύγκρουση ήταν μεταξύ του ΚΚΕ, που θέλησε αμέσως μετά την απελευθέρωση της χώρας από τους Ναζί, βασισμένο στον ΕΛΑΣ, που αριθμούσε δύναμη 50.000 ανδρών σε όλη την Ελλάδα, να επιβληθεί καταλαμβάνοντας ουσιαστικά την εξουσία. Ο αστικός κόσμος, δηλαδή η λεγόμενη Δεξιά και το Κέντρο, ήταν πρακτικά εκμηδενισμένος.

               Τα αιματηρά γεγονότα άρχισαν στις 3 Δεκεμβρίου του 1944, με πυροβολισμούς των αστυνομικών δυνάμεων μπροστά στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη ενάντια στη διαδήλωση του ΕΑΜ, που είχε οργανωθεί ως δυναμική απάντηση στο τελεσίγραφο της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου την 1η Δεκεμβρίου 1944 για τον αφοπλισμό όλων των ένοπλων ομάδων της Αριστεράς. Η αντίδραση του ΚΚΕ συνδυάστηκε με μεγάλη απεργία στις δημόσιες υπηρεσίες.

               Ξαφνικά η Ελλάδα, βρέθηκε στο κέντρο του ενδιαφέροντος των διπλωματικών αντιπροσωπειών της Αθήνας. Ειδικά οι Βρετανοί, που διέθεσαν στρατεύματα και είχαν άμεση ανάμιξη στις μάχες, που μαίνονταν στους δρόμους της πρωτεύουσας. Ο πληθυσμός της Αθήνας βρέθηκε ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά, αλλά και σε ελλείψεις βασικών αγαθών. Πείνα και φόβος συμπλήρωναν το εφιαλτικό σκηνικό, των επιλεκτικών δολοφονιών και πολυάριθμων απαγωγών ομήρων.

               Ταυτόχρονα με τις άγριες μάχες στους δρόμους της Αθήνας, η χώρα αντιμετώπιζε και πολιτική αστάθεια.

Οι σκληρές εντολές του Τσόρτσιλ στον Σκόμπι στην Αθήνα, κατά τα Δεκεμβριανά του 1944

*Δεκεμβριανά: Επέμβαση των Άγγλων στα γραφεία του ΕΑΜ στην οδό Κοραή

 

 

*Εικόνα από τα

Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ

 

 

  

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Τα Δεκεμβριανά του 1944, είναι μια από τις χειρότερες στιγμές της Ελλάδας, που βάφτηκε με αίμα και στήριξε τον κατοπινό διχασμό, ο οποίος εξελίχθηκε στην γνωστή σύρραξη των ετών 1946-1949. Χαρακτηρίστηκαν εκείνα τα τραγικά γεγονότα, ως το ανεξήγητο λάθος με τεράστιο κόστος. Επιχειρήθηκαν ερμηνείες, άλλοτε ρεαλιστικές και άλλοτε συνομωσιολογικές, γράφτηκαν βιβλία και δεκάδες ερωτηματικά δεν πήραν απάντηση ποτέ… Αντ’ αυτών, παρέμεινε στην ελληνική κοινωνία ένα χάσμα, που γέμισε αίμα και δεν γεφυρώθηκε ποτέ.

               Τα γεγονότα εκείνων των ημερών είναι λίγο πολύ γνωστά. Η μεγάλη σύγκρουση ήταν μεταξύ του ΚΚΕ, που θέλησε αμέσως μετά την απελευθέρωση από τους Ναζί, βασισμένο στον ΕΛΑΣ, που αριθμούσε δύναμη 50.000 ανδρών, να επιβληθεί καταλαμβάνοντας ουσιαστικά την εξουσία. Ο αστικός κόσμος, δηλαδή η λεγόμενη Δεξιά, ήταν πρακτικά εκμηδενισμένη.

               Την λύση έδωσε ο Τσώρτσιλ, που γνωρίζοντας τις αποφάσεις της συνδιάσκεψης της Γιάλτας αλλά του Πότσνταμ, θεώρησε ως δικαίωμά του να ελέγχει την Ελλάδα, κυρίως χωρίς η Αριστερά να αποτελεί κώλυμα στις επιδιώξεις του. Δηλαδή επεδίωκε να υπάρξει μετά την Κατοχή μια Ελλάδα αστική, αντικομμουνιστική και δυτικόφιλη. Και αυτήν την Ελλάδα, την εξασφάλιζαν οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ και όχι το ΚΚΕ με την ριζοσπαστικοποίηση και τις ανατρεπτικές ιδέες. Μόνο που το ΚΚΕ, αγνοούσε βασικά τα όσα συμφώνησε ο Στάλιν με τους Δυτικούς συμμάχους, όταν μοιράστηκε ο κόσμος σε ζώνες επιρροής και η Ελλάδα βρέθηκε στη ζωή επιρροής των Δυτικών.

               Τα αιματηρά Δεκεμβριανά άρχισαν στις 3 Δεκεμβρίου του 1944, με πυροβολισμούς των αστυνομικών δυνάμεων μπροστά στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη ενάντια στη διαδήλωση του ΕΑΜ, που είχε οργανωθεί ως δυναμική απάντηση στο τελεσίγραφο της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου την 1η Δεκεμβρίου 1944 για τον αφοπλισμό όλων των ενόπλων ομάδων της Αριστεράς.

Τα Δεκεμβριανά του Μίκη

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ   https://www.kathimerini.gr/society/561504115/ta-dekemvriana-toy-miki/

*3 Δεκεμβρίου 1944, πλατεία Συντάγματος. Μετά τους σκοτωμούς διαδηλωτών από πυρά Ελλήνων αστυνομικών, βρετανικά τανκς παρεμβάλλονται και παίρνουν θέσεις στη γωνία Βασ. Σοφίας και Πανεπιστημίου. Ασφαλώς δεν «ρίχνουν τροχιοδεικτικά», όπως θυμόταν ο Μίκης... Φωτ. DMITRI KESSEL, «ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ’44», ΕΚΔ. ΑΜΜΟΣ.

 

 

Γράφει ο κ. Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος*

 

Ο Μίκης Θεοδωράκης θέλησε κάποτε να μιμηθεί και τον Αισχύλο. Εκείνος είχε ζητήσει να γράψουν στον τάφο του μόνο ότι πολέμησε τους Μήδους στον Μαραθώνα (το 490 π.Χ.). Ο Μίκης δήλωσε λοιπόν ότι του αρκούσε να γράφει το δικό του επιτύμβιο επίγραμμα: «Πολέμησε τον Δεκέμβρη» (του 1944). Μας το θύμισε ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας στον επικήδειο που εκφώνησε στη Μητρόπολη Αθηνών, χάρη στον πρωταγωνιστικό ρόλο που του πρόσφερε ο Μίκης με τη γνωστή ύστατη επιστολή («θέλω να αφήσω αυτόν τον κόσμο σαν κομμουνιστής»).

Ο Δ. Κουτσούμπας βρήκε την ευκαιρία να προσθέσει ότι αυτή η ιδέα για επιτύμβιο επίγραμμα αποδεικνύει πόσο περήφανος ήταν ο Μίκης για τη συμμετοχή του «σ’ αυτή την κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης στη χώρα μας». Είναι φανερή η αντίφαση με τους αγώνες «για την ενότητα των Ελλήνων» που επικαλείται ο Μίκης στην ίδια επιστολή. Γι’ αυτό, ήταν εύλογο να προκληθούν ποικίλα σχόλια και αντιδράσεις – μερικές μάλιστα εντελώς άστοχες. Αλλά η αντιφατικότητα ήταν πάντα συνυφασμένη με τον Μίκη και ήταν ακριβώς εκείνη που τον έκανε διαχρονικά σημείο αναφοράς και εκφραστή όλων σχεδόν των Ελλήνων. Ταίριαζε λοιπόν απόλυτα και σ’ αυτή την περίπτωση.

Ωστόσο, δεν είχε πολύ ενδιαφέρον ούτε νόημα η συζήτηση για τον Μίκη στα Δεκεμβριανά. Έχει όμως για «τα Δεκεμβριανά του Μίκη». Πώς θυμόταν ο ίδιος τα Δεκεμβριανά και τη δική του συμμετοχή σ’ αυτά, για την οποία καμάρωνε; Αρκεί εδώ η αυθόρμητη και χειμαρρώδης αφήγηση που έκανε στον Αλέξη Παπαχελά το 2004, για την εκπομπή «Φάκελοι», και τώρα αναδημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή» (5.9.21).

Από αυτήν την αφήγηση φαίνεται καθαρά ότι ο Μίκης θυμόταν τα Δεκεμβριανά όχι σαν «ταξική» σύγκρουση, όπως τα όρισε ο Δ. Κουτσούμπας, αλλά σαν πατριωτική αντίσταση κατά των Άγγλων. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να πει: «Ολο το μίσος που είχαμε για τους Γερμανούς πήγε στους Άγγλους». Αυτούς πίστευε τότε ότι «έπρεπε να τους ρίξουμε στη θάλασσα»!

Νέα Ορεστιάδα: Μέρες ελευθερίας το 1944…

*Μια σπάνια φωτογραφία. Είναι 29 Αυγούστου 1944. Ο λαός της Νέας Ορεστιάδας, κρατώντας ελληνικές σημαίες, πανηγυρίζει για την απελευθέρωσή του,

 

*Η μαρτυρία του έπαρχου Ορεστιάδας

Δημήτριου Ζαφειρόπουλου

*Η περιοδεία του Γ. Ιορδανίδη

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

        Η Νέα Ορεστιάδα, έζησε όπως και όλη η Ελλάδα τη φρίκη της Ναζιστικής Κατοχής, με εκτελέσεις και συλλήψεις πολιτών της. Και με λαχτάρα το καλοκαίρι του 1944 αντίκρισε τη λευτεριά! Εκείνες τις στιγμές της λευτεριάς θα δούμε σήμερα, που ήταν γεμάτες χαρές, αλλά είχαν και σπέρματα του εθνικού διχασμού, που προμήνυε, όσα ακολούθησαν μετά την απελευθέρωση με τον αιματηρό και καταστρεπτικό Εμφύλιο, που ακολούθησε.

        Για τα δραματικά χρόνια της Κατοχής να θυμίσουμε μόνο, ότι η Ορεστιάδα και η γύρω περιοχή της είχε καταστεί κόμβος διαφυγής Ελλήνων, που περνούσαν κρυφά στην Τουρκία για να καταφύγουν στη Μέση Ανατολή ώστε να συνεχίσουν τον αγώνα εναντίον των Γερμανών. Η βοήθεια που έδιναν οι κάτοικοι της Ορεστιάδας στους διαφεύγοντες, είχε τραγικές συνέπειες, με εκτελέσεις και φυλακίσεις. Έτσι οι πρώτες ώρες και οι μέρες της απελευθέρωσης έφεραν τεράστια ανακούφιση στους Ορεστιαδίτες.

Έχει διασωθεί στο Ιστορικό Αρχείο του υπουργείου Εξωτερικών, η έγγραφη μαρτυρία του Έπαρχου Ορεστιάδας Δημήτριου Ζαφειρόπουλου. Κατάγονταν από τις Σέρρες και υπηρέτησε στην Νέα Ορεστιάδα κατά την Κατοχή. Η μαρτυρία του έγινε εγγράφως στο ελληνικό προξενείο της Αδριανούπολης στις 3 Σεπτεμβρίου 1944, αμέσως μετά τα γεγονότα της απελευθέρωσης.

        Την αφήγησή του επιβεβαίωσαν ο οικονομικός έφορος Ορεστιάδας Αναστάσιος Αλεξίου, ο δημοσιογράφος Αθανάσιος Παριανός, ο υπάλληλος της εφορίας Σταύρος Γκουρτσίδης, η γραμματέας εισαγγελίας Καλλιόπη Πάρλου, ο έμπορος Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης και ο κοινοτικός Μπλατσούκας (χωρίς άλλα στοιχεία) που διέφυγαν στην Τουρκία, όταν είχαν φύγει και οι Γερμανοί!!!

Ιστορικές πρωτιές σε 200 χρόνια εθνικής ιστορίας

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ   https://www.kathimerini.gr/1066055/opinion/epikairothta/politikh/istorikes-prwties-se-200-xronia-e8nikhs-istorias

*Προσφυγόπουλα στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’20. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, η Ελλάδα διέθετε τον πλέον ομοιογενή (εθνικά, γλωσσικά και θρησκευτικά) πληθυσμό στην Ευρώπη (μαζί με την Πορτογαλία).

Γράφει ο κ.ΤΑΚΗΣ Σ. ΠΑΠΠΑΣ*

Η επερχόμενη επέτειος για τη συμπλήρωση δύο αιώνων από την Επανάσταση του ’21 αποτελεί θαυμάσια ευκαιρία για την απογραφή των ιστορικών περιστάσεων στις οποίες η χώρα πρωτοπόρησε σε σχέση με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά έθνη ή και διεθνώς. Όσο κι αν φαίνεται παράδοξο για μια μικρή και όχι πλούσια χώρα σαν τη δική μας, η Ελλάδα βρέθηκε συχνά στην πρωτοπορία ιστορικών εξελίξεων παγκόσμιας σημασίας – αν και όχι πάντα με θετικό για την ίδια αποτέλεσμα.

Ας δούμε αμέσως, κατά χρονολογική σειρά, μια δεκάδα από τις πιο εντυπωσιακές πρωτιές της χώρας μας κατά τους δύο προηγούμενους αιώνες.

*1830 (Φεβρουάριος). Οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής, Μ. Βρετανία, Γαλλία και Ρωσία, υπέγραψαν το Πρωτόκολλο του Λονδίνου με το οποίο αναγνώρισαν την Ελλάδα ως ανεξάρτητο βασίλειο. Αν και η Ελλάδα δεν ήταν η πρώτη από τις επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη που επαναστάτησαν εναντίον της Πύλης (είχαν προηγηθεί οι Σέρβοι το 1804), ήταν η πρώτη που κατόρθωσε να ανακηρυχθεί σε ανεξάρτητο εθνικό κράτος (κάτι που η Σερβία δεν πέτυχε παρά μόνο το 1878).

Ρίμινι: το ξεχασμένο έπος στην Ιταλία

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  https://www.kathimerini.gr/1043763/gallery/epikairothta/ellada/rimini-to-3exasmeno-epos-sthn-italia

*Σεπτέμβριος 1944. Άνδρες της ΙΙΙ Ελληνικής Ορεινής Ταξιαρχίας μάχονται στους δρόμους του κατεστραμμένου Ρίμινι. Η πόλη παραδόθηκε άνευ όρων στις 21 του μηνός στο ΙΙ Τάγμα Πεζικού. Οι συνολικές απώλειες για τις ελληνικές δυνάμεις ανήλθαν σε 116 νεκρούς και 316 τραυματίες.

Γράφει η κ. ΜΑΡΙΝΑ ΠΕΤΡΑΚΗ*

Έχουν περάσει εβδομήντα πέντε χρόνια από τότε που ένα μικρό ελληνικό εκστρατευτικό σώμα η ΙΙΙ Ελληνική Ορεινή Ταξιαρχία (ΕΟΤ) είχε καθοριστική συμβολή στην προσπάθεια των συμμάχων στην απώθηση των Γερμανών από την ιταλική χερσόνησο κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η ιταλική πόλη του Ρίμινι κατελήφθη από τους Ελληνες μαχητές έπειτα από σκληρές μάχες με τις δυνάμεις του Άξονα και η ελληνική σημαία κυμάτισε στο δημαρχείο της πόλης. Η κατάληψη του Ρίμινι δεν απετέλεσε μόνο το έπαθλο του δεκαπενθήμερου σκληρού και αιματηρού αγώνα της Ταξιαρχίας, αλλά επανέφερε την Ελλάδα, δύο χρόνια μετά τη μάχη του (Ελ) Αλαμέιν, στο συμμαχικό στρατόπεδο εξασφαλίζοντάς της το αναγκαίο περιθώριο για την προβολή των θέσεών της και τη διεκδίκηση απαράγραπτων εδαφικών απαιτήσεων στο συνέδριο της ειρήνης που θα ακολουθούσε.

Γιατί οι ΕΛΑΣιτες, εκτέλεσαν τον καπετάν Οδυσσέα στη Λευκίμη Έβρου το 1944;

*Η ανέκδοτη προκήρυξη των ανταρτών του Έβρου 

για την καταδίκη και εκτέλεση του καπετάν Οδυσσέα το 1944

*Μια ανέκδοτη προκήρυξη

των ανταρτών, δίνει απάντηση

στο αδυσώπητο «γιατί»

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

                Η εκτέλεση καπετάνιου από τους ίδιους τους συντρόφους του, μετά από απόφαση ανταρτοδικείου, αποτελεί ίσως μοναδική περίπτωση στα χρονικά της Κατοχής στην Ελλάδα. Πρόκειται για τον καπετάνιο Οδυσσέα (Λευτέρη Γαλεάδη), γραμματέα της κομματικής οργάνωσης ΚΚΕ Ξάνθης, που δικάστηκε και εκτελέστηκε το Φεβρουάριο του 1944 στη Λευκίμη Έβρου.

                Αξίζει να αναφέρουμε επίσης ότι στις 5 Απριλίου 1941, πριν ακόμα συνθηκολογήσει η Ελλάδα με τη Ναζιστική Γερμανία,  η Περιφερειακή Επιτροπή του ΚΚΕ Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης αποφάσισε να δημιουργήσει οργάνωση Εθνικής Αντίστασης με την επωνυμία ΜΕΣ (Μέτωπο Εθνικής Σωτηρίας). Γραμματέας της ορίσθηκε ο καπνεργάτης  Λευτέρης Γαλεάδης (κατοπινό ψευδώνυμό του, Οδυσσέας) ο οποίος σε συγκέντρωση στην πλατεία της Ξάνθης εξήγησε την ανάγκη της εθνικής ενότητας και τους σκοπούς του Μετώπου Εθνικής Σωτηρίας για την επιβίωση του λαού και την οργάνωση της ένοπλης αντίστασης εναντίον του εισβολέα.

                Εσχάτως είχα τη χαρά να πάρω στα χέρια μου, μια προκήρυξη των ανταρτών της εποχής εκείνης, που εξηγούν γιατί εκτέλεσαν τον καπετάν Οδυσσέα. Είναι ανέκδοτη και περιλαμβάνεται στις  ανεκτίμητες συλλογές του φίλου μου συλλέκτη Μιχάλη Πατέλη, τον οποίο ευχαριστώ πολύ από τη θέση αυτή. Είναι ένα κείμενο που φωτίζει τα αμείλικτα «γιατί» της εποχής εκείνης.

ΤΑ ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ

*Η Σχολή Ευελπίδων και ο παρίγυρός της. Σήμερα εκεί στεγάζονται τα δικαστήρια της Αθήνας

      Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α.  Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας

                Το πρωί της 18ης Οκτωβρίου 1944 η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με Πρωθυπουργό το Γεώργιο Παπανδρέου αποβιβαζόταν στο λιμάνι του Πειραιά και κατά τη μετάβασή της στην Αθήνα έτυχε θερμότατης υποδοχής από το Λαό των Αθηνών.

Από το τρίτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 1944 άρχισε η παρουσίαση των Ευελπίδων των Ιης και ΙΙας Τάξεων για συνέχιση της εκπαίδευσής των, που είχε διακοπεί από τον Ελληνο-Ιταλικό Πόλεμο και την επακολουθήσασα κατοχή. Με τη τοποθέτηση του Συνταγματάρχη Δημητρίου Σαρακατσάνη, ως Διοικητού της Σχολής, και άλλων Αξιωματικών, ως Διοικητικό και Εκπαιδευτικό προσωπικό και τη σταδιακή παρουσίαση και άλλων Ευελπίδων και παρουσίαση 70 Μονίμων Υπαξιωματικών για εκπαίδευση η δύναμη της Σχολής ανερχόταν την 3η Δεκεμβρίου 1944 σε 500 πολεμιστές. Η δύναμη αυτή είχε οργανωθεί σε 1ο και 2ο Λόχο Ευελπίδων και 3ο Λόχο Μονίμων Υπαξιωματικών, ως Εφεδρεία.

Κατά της Σχολής επιτέθηκε η ΙΙ Ταξιαρχία του Α΄ Σώματος Στρατού του ΕΛΑΣ, δύναμης πλέον των 1200 ανδρών.

ΠΩΣ ΦΘΑΣΑΜΕ ΣΤΑ ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 4ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944

*Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, δίπλα στο Πολυτεχνείο.

   Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας

Από την άνοιξη του 1944, μετά από συνεχή και σκληρά πλήγματα, που υπέστησαν οι Γερμανοί σε όλα τα μέτωπα, έγινε φανερό ότι η πλάστιγγα έκλινε οριστικά υπέρ των Συμμάχων και η λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα ερχόταν σε σύντομο χρόνο.

Λόγω της βέβαιης και αναμενόμενης αποχώρησης των Γερμανικών στρατευμάτων και της απελευθέρωσης της Ελλάδας, μετά από παρέμβαση της Βρετανίας, κλήθηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου στο Κάιρο και την 24η Απριλίου 1944 του ανατέθηκε από το Βασιλέα Γεώργιο Β΄ η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Πράγματι την 26η Απριλίου ο Γεώργιος Παπανδρέου ορκίσθηκε Πρωθυπουργός και στις προγραμματικές δηλώσεις του, μεταξύ των άλλων, υποσχέθηκε τον σχηματισμό Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (Ενώσεως) με τη συμμετοχή όλων των τότε πολιτικών κομμάτων και Εθνικών Aντιστασιακών Οργανώσεων.

Ποιος σκότωσε τον Κίτσο Μαλτέζο στην Κατοχή;

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

http://www.kathimerini.gr/875983/article/proswpa/synentey3eis/to-ellhniko-paron-mesa-apo-thn-istoria

*Ενέδρα ή προφύλαξη από μαχητές του ΕΛΑΣ στην Αθήνα των Δεκεμβριανών. Στον τοίχο, συνθήματα του ΚΚΕ. Αρκετούς μήνες πιο πριν, την 1η Φεβρουαρίου του 1944, ο Κίτσος Μαλτέζος δολοφονήθηκε σε ενέδρα του ΕΛΑΣ Σπουδάζουσας (του νεανικού βραχίονα της ΟΠΛΑ) μπροστά στο σπίτι του, απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Γράφει ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΓΚΡΑΤΗΣ

Πώς φτάσαμε έως εδώ; Με ποιους τρόπους και κάτω από ποιες συνθήκες διαμορφώθηκαν οι σχέσεις των Ελλήνων πολιτικών με τους Ελληνες πολίτες και αντιστρόφως; Ποια γεγονότα καθόρισαν την ελληνική πραγματικότητα έτσι όπως τη ζούμε σήμερα; Mια περιήγηση στην ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους, μέσα από συνεντεύξεις Ελλήνων ιστορικών για τις περιόδους και τα πρόσωπα που συγκρότησαν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.

Η αρχή γίνεται σήμερα με τον Πέτρο Μακρή-Στάικο, συγγραφέα, μεταξύ άλλων, του «Κίτσος Μαλτέζος. Ο αγαπημένος των θεών».

Ο Κίτσος Μαλτέζος ήταν τρισέγγονος του στρατηγού Μακρυγιάννη και απόγονος της οικογένειας Σκουζέ. Το 1942, ως φοιτητής Νομικής και για πολλούς “το καλύτερο μυαλό της γενιάς του”, εντάχθηκε στην Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδος (ΟΚΝΕ). Διεγράφη από την ίδια την οργάνωση το 1943 και προσχώρησε στην οργάνωση ΕΣΑΣ (Εθνικός Σύνδεσμος Ανωτάτων Σχολών) όπου συγκρούστηκε με μέλη που ανήκαν στην οργάνωση Χ (Χίτες) και τα οποία οπλοφορούσαν με άδεια της κατοχικής κυβέρνησης. Την 1η Φεβρουαρίου του 1944, ο Κίτσος Μαλτέζος δολοφονήθηκε σε ενέδρα του ΕΛΑΣ Σπουδάζουσας (του νεανικού βραχίονα της ΟΠΛΑ) μπροστά στο σπίτι του, απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός.