Αυθαιρεσίες κατά Θρακών από τους Νεότουρκους

*Νεότουρκοι

 

*Ένα «ηχηρό» και άγνωστο

 ντοκουμέντο από την Αδριανούπολη

 

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Οι Νεότουρκοι, υπήρξαν μια ακόμα μαύρη σελίδα στην ιστορία της καταπίεσης  των λαών, που βρέθηκαν να είναι υπόδουλοι των Οθωμανών. Λαοί, που εξαπατήθηκαν αρχικά από το σύνθημα των Νεοτούρκων “Πατρίδα, ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα” και σύντομα βρέθηκαν να αγωνίζονται να επιβιώσουν μέσα από βάρβαρες γενοκτονικές πολιτικές. Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλες εθνικές ομάδες. Όλοι, υπήρξαν τα θύματα Γενοκτονιών, αποτέλεσμα της πολιτικής των Νεοτούρκων.

               Μια τέτοια ιστορία θα αφηγηθούμε, ελάχιστο δείγμα της βάρβαρης αντίληψης του κατακτητή και την φοβερή ιδιοτέλεια, ενός εκάστου από αυτούς.

               Σήμερα, όταν λέμε Νεότουρκοι, εννοούμε το εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» που είχε κάνει την εμφάνισή  του στην Θεσσαλονίκη το 1908. Οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες και ανάγονται στο 1876. Κύριες επιδιώξεις του κινήματος, ήταν να καταλυθεί η απολυταρχία του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου κράτους, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Στο κόμμα αυτό εντάχθηκαν μορφωμένοι αξιωματικοί, πολιτικοί, αστοί και διανοούμενοι.

Το νεοτουρκικό κίνημα του 1908 με τις αρχικά φιλελεύθερες επαγγελίες του επηρέασε ποικιλοτρόπως την κατάσταση των αλύτρωτων Ελλήνων και οδήγησε στον τερματισμό του Μακεδονικού Αγώνα και τη δράση Ελλήνων αξιωματικών στη Μακεδονία κυρίως. Η Ελληνική κυβέρνηση ανακάλεσε τον Ιούνιο του 1908 όσους αξιωματικούς βρίσκονταν ακόμα στη Μακεδονία.

Σύντομα όμως οι Νεότουρκοι πέταξαν το υποτιθέμενο δημοκρατικό προσωπείο τους και επιχείρησαν να εκτουρκίσουν βίαια όλους τους υπόδουλους λαούς. Η πολιτική αυτή διατυπώθηκε με σαφήνεια στο πρώτο ανοιχτό συνέδριο του Κόμματος Ένωση και Πρόοδος, που έλαβε χώρα στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο- Οκτώβριο του 1911.

*Απόσπασμα της επιστολής της Σοφίας Χατζηϊακώβου- Καπιώτη

 

Μια εύγλωττη επιστολή

 

Ας δούμε τώρα την περίπτωση μιας ελληνικής οικογένειας της Αδριανούπολης, που υπήρξε θύμα της ιδιοτέλειας και της αρπακτικότητας του Τούρκου διοικητή της πόλης, με αφορμή μια επιστολή προς τον Ευθύμιο Κανελλόπουλο, Έλληνα Ύπατο Αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη….  αλλά μέσω της Ισπανικής πρεσβείας!!!

Πρέπει να εξηγήσουμε, ότι κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και συγκεκριμένα το 1917  οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας- Οθωμανικής Αυτοκρατορίας διακόπηκαν. Η Τουρκία ήταν σύμμαχος των Γερμανών. Η Ισπανία, ως ουδέτερη χώρα ανέλαβε να προστατεύει τα συμφέροντα των Ελλήνων υπηκόων στην Τουρκία. Τότε σύμφωνα με αρχειακές έρευνες, περίπου 50.000 Έλληνες υπήκοοι, βρέθηκαν υπό την προστασία του ισπανικού προξενείου. Η Ελληνική διπλωματική εκπροσώπηση ενσωματώθηκε αργότερα , το 1919, στην Υπάτη Αρμοστεία Κων/πόλεως, στο πλαίσιο της οποίας συστάθηκε Προξενικό Τμήμα με το ΝΔ της 27/5/1919. Το ίδιο επαναλήφθηκε και το 1922, αμέσως μετά την  Μικρασιατική Καταστροφή.

Πρόκειται λοιπόν για μια λεπτομερή επιστολή της Σοφίας Χατζηϊακώβου Καπιώτη, συζύγου Μιχαήλ Καπιώτη, κατοίκου της Αδριανούπολης,  στην οποία εξιστορούνται οι περιπέτειες της οικογένειάς της από τις αρπακτικές διαθέσεις του Τούρκου προέδρου του Νεοτουρκικού κομιτάτου στο βιλαέτι της περιοχής.

Το κείμενο που διασώζεται ως σήμερα και βρίσκεται στα χέρια απογόνων της οικογένειας της Σοφίας Καπιώτη στην Αλεξανδρούπολη, προφανώς δεν είναι το πρωτότυπο, το οποίο είχε κατατεθεί τότε στην ισπανική πρεσβεία. Είναι ακριβές αντίγραφο, χειρόγραφο, γραμμένο με πέννα και μελάνι. Το χαρακτηριστικό της επιστολής αυτής, είναι η σαφής περιγραφή των γεγονότων. Κατά συνέπεια, δεν παύει να αποτελεί ένα πολύτιμο ντοκουμέντο, για τα δεινοπαθήματα των εθνικών ομάδων, που ζούσαν μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Ιδού το πλήρες κείμενο:

Προς την Αυτού Εξοχότητα τον Πρέσβυν της Βασιλικής Ισπανικής Πρεσβείας

Κωνσταντινούπολιν

Εξοχώτατε,

               Η μετά σεβασμού υποσημειουμένη Σοφία Μιχαήλ Καπιώτου, κάτοικος Αδριανουπόλεως, Έλλην υπήκοος, εγγεγραμμένη εν τω Μητρώω του ενταύθα Βασιλικού Προξενείου της Ελλάδος κατά το διαμονητήριον έγγραφόν μου υπ’ Αριθ. 3.Κ. και εν τω Βιβλίω ελέγχου υπ’ Αριθ. 37, λαμβάνω την τιμήν όπως προσηκόντως υποβάλω τη Υμετέρα Εξοχότητι τα εξής:

Είμαι ιδιοκτήτις οικίας κειμένης επί της μεγάλης λεωφόρου της συνδεούσης το άστυ μετά του προαστείου Κιγικίου και απέναντι σχεδόν της νεοδμήτου Λέσχης του νεοτουρκικού κομιτάτου Ενώσεως και Προόδου. Την οικίαν ταύτην προ δύο ετών ο του ειρημένου κομιτάτου πανίσχυρος ενταύθα και καθ’ όλον τον νομόν τότε πρόεδρος Γκανή βέης ηθέλησε να αγοράσει αυτήν αντί πινακίου φακής.

Επί τη κατηγορηματική δηλώσει μου προς αυτόν ότι κατ’ ουδένα λόγον και ούτε αντί μεγάλου χρηματικού ποσού ηννόουν να δώσω την οικίαν μου, ούτος την επομένην  ημέραν ήλθεν επί κεφαλής τριάκοντα (30) στρατιωτών και ήρξατο κατακρημνίζων αυτήν.

Η ημίσεια οικία μου ολοσχερώς κατεστράφη. Ο δε εν αυτή ονομαστός ανά την πόλιν μας δια τα άνθη του, τα οπωροφόρα δένδρα και τα κλήματα κήπος, ηρημώθη.

Υπέρ τας 100 γλάστρας πολυτίμων και σπανίων ανθέων μετά λεμονεών και πορτοκαλεών ηρπάγησαν και μετεφέρθησαν εις την κομιτατικήν  Λέσχην επί τοις εγκαινίοις αυτής.

Περί τας 80 τριανταφυλλέας διαφόρων ειδών και χρωμάτων ρόδων και περί τα 50 μεγάλα οπωροφόρα δένδρα πολυετή, εξερριζώθησαν ή κατεκόπησαν και κατεστράφησαν. Ως εκ περισσού δε υπέρ τας 30 αμάξας χώματα και λίθοι εκ της Λέσχης μεταφερόμενοι, ερρίφθησαν εντός της οικίας και του κήπου μου.

Ο σύζυγός μου βλέπων την καταστροφήν και ερήμωσιν ταύτην έπαθεν από αποπληξίαν, ως εκ της οποίας επί δύο έτη υπεβλήθην και υποβάλλομαι εισέτι εις υπερόγκους δαπάνας εις ιατρούς και φάρμακα.

Δια ταύτα:

Παρακαλώ την Υμετέραν Εξοχότητα όπως λαμβάνουσα υπ΄ όψει τας προσγενομένας μοι ζημίας εχούσας εκάστη ως εξής:

Εκ της καταστροφής ημίσειας οικίας Λίρ. Χρ 250.

Εκ της αρπαγής 100 γλαστρών διαφόρων ανθέων Λιρ. Χρ. 80.

Εκ της καταστροφής 40 οπωροφ. Δένδρων Λίρ. Χρ. 100.

Και εκ της αποστερήσεως επί 2 ήδη έτη εκ του ενοικίου της οικίας και εκ της πωλήσεως των καρπών προσόδου Λίρ. Χρ. 120 και ανερχομένας εν όλω εις 550 χρ. Λίρας, ευδοκήση ίνα ποιήσηται ένθα δει τα απαιτούμενα διαβήματα προς αποζημίωσίν μου συνωδά τη περί τοιούτου ληφθείση υψηλή αποφάσει.

Επιτραπήτω μοι ήδη πριν ή κλείσω την παρούσαν μου όπως αναφέρω τη Υμετέρα Εξοχότητι ότι ήδη την ειρημένην οικίαν μου είχον και έχω αμετάτρεπτον την απόφασιν, επειδή είμαι άτεκνος να κληροδοτήσω τη Ελληνική Κυβερνήσει.

Επί τούτοις διατελώ μετά βαθυτάτου σεβασμού

Της Υμετ. Εξοχότητος ταπεινή θεράπαινα

Σοφία Καπιώτου

Αυτά συνέβαιναν τα χρόνια εκείνα, από τους Νεότουρκους, που εξαπάτησαν αρχικά τις διάφορες υπόδουλες εθνικές ομάδες υποσχόμενοι Δημοκρατία και ισονομία και τελικά εξελίχθηκαν σε γενοκτόνους!

Πρόσφατα, στις 13 Σεπτεμβρίου τιμήθηκε η Ημέρα Μνήμης  για  τη Γενοκτονία του Μικρασιάτικου Ελληνισμού. Ήταν μια ευκαιρία να ανακαλέσουμε στην μνήμη μας τα γεγονότα εκείνης της εποχής και τα εγκλήματα, για οποία δεν τιμωρήθηκε ποτέ κανένας, εκτός του Μεχμέτ Ταλαάτ πασά του ενός από την τριανδρία της ηγεσίας των Νεοτούρκων, που δολοφονήθηκε το 1921 από τον 23χρονο Αρμένιο πατριώτη Τεϋλιριάν.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης