Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

Γράμματα από μέτωπο- Αρχείο Αδελφών Δεσποτοπούλου

ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΘΕΤΟ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ «ΕΛΛΑΔΑ, 20ος  αιώνας 1920-1930, Α΄ Τόμος»
*Γράμμα από το μέτωπο. Με το όπλο στα χέρια




Γράφει η κ. Δέσποινα Λαμπαδά*



«Αδελφή μου,
Βυθισμένος κάτω από το αμπρί και σε ένα θαμπερό καντίλι φτιασμένο από κουτό κονσέρβας, που το έχουμε να φωτίζει τη σκοτεινή εκείνην τρύπα, γράφω στην αδελφή μου και την παρακαλώ, ας μου γράψει δύο λόγια παρηγορίας και ανακουφίσεως εδώ στην ερημιά. Είμαι ολάρφανος και δεν έχω κανέναν σ’ αυτόν τον κόσμο να με παρηγορήσει, και εάν και η αδελφή μου δεν γράψει, τότες θα με σκεπάσει το ελαφρό χώμα της Ιωνίας».
                Ο λοχίας Εμμανουήλ Μάλαμας, ο οποίος έγραφε τις παραπάνω γραμμές τον Νοέμβριο του 1921, δεν απευθυνόταν σε κάποιο συγγενικό του πρόσωπο, αλλά σε μία από τις Σμυρνιές αδελφές Δεσποτοπούλου, μέλη του συνδέσμου «Η αδελφή του Στρατιώτου».
*Η Νεφέλη Δεσποτοπούλου 

                Με αυτήν ιδιότητα η Νεφέλη, η Γεωργία και η Ιωάννα Δεσποτοπούλου διατηρούσαν αλληλογραφία με πάνω από 200 αξιωματικούς και στρατιώτες από το μέτωπο της Μικράς Ασίας, αλλά και της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι κοπέλες έγιναν παραλήπτριες 2.500 και πλέον επιστολών, μέσα από τις οποίες προβάλει μια διαφορετική όψη της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Τόποι και γεγονότα, μάχες και πρόσωπα, οι εναλλαγές της ηρωικής έξαρσης και της απελπισίας, αλλά και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις ανασυντίθενται μέσα από ένα ψηφιδωτό προσωπικών μαρτυριών, η κάθε μια με το δικό τους τόνο και ξεχωριστό ύφος.
                «Παρ’ όλα όμως ταύτα, μη νομίσης ότι δεν έχομεν και τα καλά μας εδώ πέρα. Μάλιστα έχομεν και μερικά καλά άτινα σεις αυτού δεν τα ευρίσκετε ό,τι και αν κάμνητε. Έχομεν λέσχην, θέατρον, μαντολινάτα, εκκλησία, χορούς, τραγούδια και προ παντός ησυχίαν […] Αλήθεια πόσον να με υποχρέωνες αγαπημένη μου αδελφούλα, εάν μου εστέλνατε μερικά Σας βιβλία με την υπόσχεσιν να Σας τα επιστρέψω εις την πρώτην ευκαιρίαν, καθώς και τα περιοδικά που διαβάζητε να μου τα στέλνατε, ιδίως τον Αριστοφάνη για να περνούμεν μερικάς ώρας ευχαρίστους; Τι γέλια που έχομεν κάμει με αυτόν τον Αριστοφάνην με την ύλην που έχει. Αυτόν που μου εστείλατε τον έχω επάνω μου και τον δείχνω εις όσους είναι από το κόμμα σας» γράφει ο υπολοχαγός Εμμανουήλ Κεφαλάκης σε ένα γράμμα του τον Δεκέμβριο του 1921.
*Η Γεωργία Δεσποτοπούλου

                Οι αδελφές Δεσποτοπούλου είχαν μετοικίσει στην Αθήνα μαζί με την μητέρα τους από το 1912, ενώ ο πατέρας και ο αδελφός τους είχαν παραμείνει στην Ιωνία. Το 1918 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος «Η Αδελφή του Στρατιώτου», με σκοπό του την «ενίσχυσιν του Εθνικού Αγώνος δια παντός μέσου και ιδίως δια την επικοινωνίας με τον Έλληνα πολεμιστήν του μετώπου, της υπέρ αυτού μερίμνης και της παροχής δώρων και ειδών χρησίμων εις τους τραυματίας και τους ασθενείς του πολέμου».
                Οι τρείς αδελφές εντάχθηκαν στο σύλλογο, ανταλλάσσοντας επιστολικά δελτάρια, στέλνοντας άρθρα , φωτογραφίες και δώρα σε εκατοντάδες στρατιώτες οι οποίοι, αναζητούσαν ηθική υποστήριξη, πληροφορίες από την πατρίδα και γενικώς τη διατήρηση συναισθηματικού δεσμού μέσω της επικοινωνίας με νεες κοπέλες, οι οποίες ένιωθαν από την πλευρά τους ότι ανταποκρίνονταν σε ένα πατριωτικό καθήκον.
                Μέσα από τη διαδικασία ωστόσο, μέσα από την οικειότητα που αναπόφευκτα  συνδέεται  με την ανταλλαγή γραμμάτων, οι σχέσεις κάποτε γίνονταν πιο προσωπικές. Ενώ αρχικά οι τρείς αδελφές αλληλογραφούσαν με ψευδώνυμα, στη συνέχεια άρχισαν να χρησιμοποιούν τα πραγματικά τους ονόματα και τη διεύθυνσή τους.
                Η Ιωάννα αποχώρησε από το σύνδεσμο το 1921, μετά το γάμο της και την εγκατάστασή της στην Αμερική, όμως η Γεωργία και η Νεφέλη συνέχισαν να αλληλογραφούν με μερικούς  από τους στρατιώτες ακόμα και μετά το 1922.
                Οι αδελφές Δεσποτοπούλου φύλαξαν επί δεκαετίες το πλούσιο αυτό υλικό, το μεγαλύτερο αρχείο αλληλογραφίας και χειρόγραφων ντοκουμέντων που αναφέρεται στη Μικρασιατική Εκστρατεία, το οποίο, όπως παρατηρεί εύστοχα ο Φώντας Λάδης «μας φανερώνει το έπος και τα πάθη μιας ολόκληρης γενιάς».
                «[…] Επίσης θα ήθελα να σας δείξω και το ιδικόν μου βάραθρον που με ενεδρεύει . Τι αφήκα στην κοινωνίαν και τι θα εύρω όταν απολυθώ. Τι όνειρα έτρεφα την στιγμήν που έσπευσα εθελουσίως εις τας κραυγάς οδύνης της πατρίδος και τι τραχεία πάλη με αναμένει  την στιγμήν που θα παύση να με έχει ανάγκη η πατρίς. Δεν θα θίγω και αυτά, διότι έχουν άμεση σχέση με εκείνα που επιφυλάχθηκα να σας γνωρίσω άλλοτε. Αλλά τι έκαμα; Ως πότε θα γράφω;» (Ανώνυμο, Ξάνθη 13.3.1920).


*Η κ. Δέσποινα Λαμπαδά,είναι ερευνήτρια στο ίδρυμα Σ.Ο.Φ.Ι.Α.


Σημείωση της Δέσποινας Λαμπαδά: Το αρχείο των αδελφών Δεσποτοπούλου, σήμερα στο Ίδρυμα Σ.Ο.Φ.Ι.Α. το μελέτησε αρχικά ο Φώντας Λάδης, ο οποίος εξέδωσε ένα μέρος του στο λεύκωμα «Χαίρε μέσα από τη μάχη» (Τροχαλία, Αθήνα 1993).
Σημείωση του Παντελή Αθανασιάδη: Κάποιους ελάχιστους φακέλους, που είχα στη συλλογή μου, τους είχα παραχωρήσει στο Φώντα Λάδη, που τους περιέλαβε στο βιβλίο του.    

*Από τον πρόλογο του βιβλίου του Φώντα Λάδη "Χαίρε μέσα από τη μάχη"


Τετάρτη, 21 Ιουνίου 2017

Η κατάλυση της ελευθερίας του Τύπου

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ   http://www.kathimerini.gr/914411/article/epikairothta/ellada/h-katalysh-ths-eley8erias-toy-typoy 

*21 Απριλίου 1967. Το τελευταίο φύλλο της «Κ». Η Ελένη Βλάχου έκλεισε τις εφημερίδες της την ημέρα του πραξικοπήματος.




Γράφει ο κ. ΓΙΑΝΝΗΣ Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΟΣ*



Στοιχειώδες καθήκον και αναγκαία πρόνοια κάθε έμφρονος και νουνεχούς δικτάτορα είναι να άρει την ελευθερία του Τύπου. Να επιβάλει δε αυθωρεί και παραχρήμα μόλις καταλάβει την εξουσία, απόλυτη και καθολική λογοκρισία. Η χούντα των απριλιανών τηρεί δεόντως τα ανωτέρω. Ακολουθεί τους κανόνες του συνετού συνωμότη. Και μάλιστα στην προκειμένη περίπτωση προτού καν επιχειρήσει να ενδυθεί τον έστω διάτρητο μανδύα σχετικής νομιμότητας: της κηρύξεως δηλ. της χώρας σε κατάσταση πολιορκίας.
 Ήδη, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 20/21 Απριλίου ουλαμοί από στρατιώτες και υπαξιωματικούς εισβάλλουν στα τυπογραφεία των εφημερίδων. Κραδαίνουν περίστροφα. Διακόπτουν βιαίως την εκτύπωση των φύλλων. Μερικά από αυτά έχουν προλάβει και περιλαμβάνουν στην ύλη τους έστω μονόστηλα, τα οποία αναφέρουν πληροφορίες ότι σημειώνονται νυκτερινές κινήσεις αρμάτων και μονάδων. Διατυπώνουν φόβους περί εκτροπής. Ελάχιστα από αυτά τα φύλλα δεν καταστρέφονται. Και πάντως δεν κυκλοφορούν. Τα τυπογραφεία, μάλιστα, των δύο εφημερίδων της Αριστεράς, της «Αυγής» και της «Δημοκρατικής Αλλαγής» υφίστανται βανδαλισμούς. Τα αρχεία κατάσχονται. Οι υπεύθυνοι της έκδοσης συλλαμβάνονται.

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

Θράκη, η εριβώλαξ- Βίντεο


*Γκραβούρα Διδυμοτείχου από το άλμπουμ των SAYGER, S & DESARNOD, " Album d'un voyage en Turquie fait par ordre de sa majesté l'empereur Nicolas 1er en 1829 et 1830", par C. Sayger & A. Desarnod, Παρίσι, Imprimérie de Firmin Didot Frères, 1834 (επιχρωματισμένη)




*Ένα βίντεο με παλαιές εικόνες πόλεων και χωριών της Θράκης. Ένα βίντεο νοσταλγίας...



*Ακούγεται ο μεγάλος Χρόνης Αηδονίδης στο τραγούδι  για τον καπετάν Βαγγέλη Ματσιάνη των Λαβάρων, που βγήκε στο βουνό εναντίον των Τούρκων το 1872


Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Η Εκκλησία της Ελλάδος και η χούντα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ http://www.kathimerini.gr/913375/article/epikairothta/ellada/h-ekklhsia-ths-ellados-kai-h-xoynta
*17 Μαΐου 1967. Η τελετή ενθρόνισης του πρωθιερέα των ανακτόρων και καθηγητή Πανεπιστημίου Ιερωνύμου Κοτσώνη ως Αρχιεπισκόπου Αθηνών.




Γράφει ο Μητροπολίτης ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΑΝΑΚΗΣ*


     Η δικτατορία του 1967 δεν ήλεγχε την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος, αρχής γενομένης από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστομο Β΄. Το 1967 συνεχίστηκε η προσπάθεια του Μεταξά για τη χειραγώγηση της Ιεραρχίας, με την επιβολή ως Αθηνών του από Τραπεζούντος Χρυσάνθου, το 1938. Τότε, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την εκλογή του κανονικώς εκλεγέντος, υπό του Σώματος της Ιεραρχίας, Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. Η ηρωική έξοδος του Χρυσάνθου, που αρνήθηκε να ορκίσει τη γερμανόφιλη κυβέρνηση της Κατοχής (1941), όταν χωρίς να παραιτηθεί αποχώρησε από την Αρχιεπισκοπή, επανέφερε στον Θρόνο τον από την Ιεραρχία εκλεγέντα, Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό.
     Η δικτατορία του 1967 αναζήτησε έναν ιδεολογικό σύμμαχο και θεωρητικό καθοδηγητή του ελληνικού λαού, διότι βεβαίως η ίδια από μόνη της δεν μπορούσε να πείσει. Η εκκλησιαστική δομή που βρήκε στην Εκκλησία της Ελλάδος, αλλά και στην υπό την κανονική αναφορά της στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Εκκλησία της Κρήτης, με Αρχιεπίσκοπο τον Ευγένιο και την Επαρχιακή του Σύνοδο, δεν εξυπηρετούσε τους ιδεολογικούς της στόχους. Συνεπώς, η δικτατορία αποφασίζει την κατάλυση της κανονικής εκκλησιαστικής τάξης στην Εκκλησία της Ελλάδος. Παύει τον Αθηνών Χρυσόστομο Β΄, διορίζει Αριστίνδην Σύνοδο από αρχιερείς και επιβάλλει ως Αρχιεπίσκοπο τον αρχιμανδρίτη Ιερώνυμο Κοτσώνη.

Τετάρτη, 14 Ιουνίου 2017

Η Αγία Σοφία πριν από 170 χρόνια

*Άποψη του κεντρικού χώρου του ναού μέσα από το βόρειο πλευρικό κλίτος. Οπως γίνεται σαφές, η κατασκευή των παράπλευρων χώρων εξυπηρετούσε πλήρως την ανάδειξη του ενιαίου κεντρικού χώρου.





Γράφει η ΓΙΩΤΑ ΜΥΡΤΣΙΩΤΗ



Έχει διατυπωθεί πολλές φορές. Χωρίς τους αδελφούς Γκασπάρε και Τζιουζέπε Φοσάτι (Gaspare και Giuseppe Fossati) η Αγία Σοφία δεν θα είχε παραμείνει το αρχιτεκτονικό αριστούργημα που γνωρίζουμε σήμερα. Οι Ιταλοελβετοί αρχιτέκτονες έσωσαν στην κυριολεξία από την κατάρρευση το μεγαλειώδες σύμβολο της βυζαντινής ναοδομίας.
Την ιστορική αυτή καμπή φωτίζουν οι έγχρωμες λιθογραφίες του Γκασπάρε Φοσάτι που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό της Θεσσαλονίκης. Απεικονίζουν τον ναό της Αγίας Σοφίας στην Πόλη, την εσωτερική αρχιτεκτονική του σύνθεση, τον περιβάλλοντα χώρο, με πανοραμικές λήψεις της Πόλης, όπως ήταν πριν από 170 χρόνια, αμέσως μετά τη ριζική ανακαίνισή του. Τα μοναδικά λιθογραφικά έργα τέχνης φιλοτεχνήθηκαν στο Λονδίνο το 1852 με βάση τα σχέδια του Γκασπάρε Φοσάτι κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης (1847-1849).
Επί 43 χρόνια ήταν «θαμμένες» στα ράφια της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 22 από τις 25 λιθογραφίες του Φοσάτι, ανάμεσα σε περίπου 3.500 έργα τέχνης και άλλους θησαυρούς του Ελληνισμού που διέσωσε ο ομογενής Αιγύπτιος Ιωάννης Τρικόγλου. Ανασύρθηκαν πρόσφατα για την έκθεση «Η Αγία Σοφία των αδελφών Fossati, μέσα από την Τρικόγλειο βιβλιοθήκη του ΑΠΘ» στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης για να μας αποκαλύψουν λεπτομέρειες του μνημείου, τη θέση του στη χερσόνησο αλλά και την ουσιαστική συνδρομή των αδελφών Φοσάτι που κέρδισαν την εμπιστοσύνη του νεαρού σουλτάνου Αβδουλμετζίτ για να τους αναθέσει την αποκατάσταση της Αγίας Σοφίας υπερνικώντας αντιδράσεις κύκλων της οθωμανικής κοινωνίας.

Δευτέρα, 12 Ιουνίου 2017

Πώς δεν έγινε βουλγαρικό λιμάνι στην Αλεξανδρούπολη, το 1923

*Η ανταπόκριση του Γεώργιου Βεντήρη για το βουλγαρικό λιμάνι στην Αλεξανδρούπολη




Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



                Η τύχη της ελληνικότητας του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, το 1923, στο διάστημα που στη Λωζάνη συζητούσαν την υπογραφή της ομώνυμης Συνθήκης, πέρασε από τεντωμένο σχοινί και τελικά παρέμεινε οριστικά στην Ελλάδα, ενώ αυτό διεκδικούσε η Βουλγαρία.
                Είναι μια ιστορία, που δεν πρέπει να ξεχνάμε, γιατί οι γείτονες Βούλγαροι, αν και ηττημένοι συνεχώς από το 1913, δεν έπαψαν ποτέ να διεκδικούν εδάφη της Δυτικής Θράκης για να έχουν διέξοδο στη «ζεστή θάλασσα» δηλαδή στο Αιγαίο.
Η Βουλγαρία δεν έπαψε να δραστηριοποιείται σε όλα τα διεθνή fora και κυρίως στο διπλωματικό τομέα, διεκδικώντας τη Δυτική Θράκη. Στις συνομιλίες που διεξήχθησαν στη Γένοβα το 1922 και στη Διάσκεψη της Λωζάνης κατά τα έτη 1922-1923, επεδίωξε την εδαφική της διέξοδο στο Αιγαίο και χρησιμοποιώντας διαστρεβλωτικά επιχειρήματα ζητούσε  την αναθεώρηση του άρθρου 48 της συνθήκης του Νεϊγύ.

Παρασκευή, 9 Ιουνίου 2017

Η Δικαιοσύνη έχει «ανάγκην ελαίου ίνα κινηθή»


*Πολλά από τα επισημαινόμενα προβλήματα της ελληνικής Δικαιοσύνης που παρουσιάζονται στον τόμο «Ο ασάλευτος χρόνος της Ελληνικής Δικαιοσύνης» δεν είναι δυστυχώς καθόλου σημερινά, μερικά μάλιστα είναι υπεραιωνόβια. Ανεξίτηλα τεκμήρια του συντηρητισμού μας.





Γράφει ο κ. Χ.Ε. ΜΑΡΑΒΕΛΙΑΣ*



Η φράση είναι κοινότοπη, αλλά παραπλανητική: «Αν νομίζετε ότι αδικείσθε, να προσφύγετε στη Δικαιοσύνη». Με την αφηρημένη λέξη εννοείται απλά ο κρατικός μηχανισμός των δικαστηρίων. Ο Γ. Φιλάρετος (στα 1885) μιλάει για τη μηχανική της εν Ελλάδι Δικαιοσύνης που έχει «ανάγκην ελαίου ίνα κινηθή». Δισσός ο λόγος. Διότι, όπως κάθε θεσμός του νεοελληνικού κράτους, κουβαλάει κι αυτός αμαρτίες κολοκοτρωνέικες.
Ένας Σύμβουλος της Επικρατείας, ήτοι μέλος του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας του θεσπισμένου για να ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων (και παραλείψεων) του ελληνικού Κράτους, ο επιμελητής του τόμου κ. Π. Κ. Τσούκας, είχε τη λαμπρή ιδέα να συλλέξει και συνεκδώσει μία σειρά από κείμενα που ασχολούνται με τα προβλήματα της Δικαιοσύνης στη χώρα μας.

Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

Η ανθούσα ναυτιλία της Επτανήσου Πολιτείας

*Από το εικαστικό υλικό της έκδοσης. Ο λιμένας του Αργοστολίου κατά το τέλος του 18ου αιώνα. Ελαιογραφία αγνώστου. Μουσείο Μπενάκη.




Γράφει ο κ. ΜΙΧΑΛΗΣ Ν. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑΣ



Κάποτε στα χρόνια της Κατοχής, ένας έφηβος στο Αργοστόλι, αναδιφώντας την οικογενειακή βιβλιοθήκη έπεσε πάνω στο βιβλίο του Εμμανουήλ Ροδοκανάκη «Bonaparte et les IIes ioniennes» [O Βοναπάρτης και τα Επτάνησα] που είχε εκδοθεί στο Παρίσι το 1899.
 Εκεί λοιπόν διάβασε, μεταξύ άλλων, ότι ο Καποδίστριας, ως υπουργός της Ρωσίας σε ένα υπόμνημά του ανέφερε ότι: «Η [Επτάνησος] Πολιτεία διέθετε ανθούσα εμπορική ναυτιλία. Μέσα στο μικρό διάστημα των επτά ετών [της ύπαρξής της], η κυβέρνησή της είχε αδειοδοτήσει πάνω από 400 ιστιοφόρα ναυπηγημένα στα νησιά [της]». Αυτή η αναφορά του Καποδίστρια στα 400 πλοία ήταν το εμπύρευμα που ενεργοποίησε το έκτοτε συνεχές ενδιαφέρον του έφηβου εκείνου, του Γεράσιμου Μ. Βλάχου, για τη ναυτιλία της Επτανήσου Πολιτείας. Νομικός και ιστορικός εξειδικευμένος στα θέματα ναυτιλίας ο συγγραφέας, μετά μία σειρά επιμέρους μελετών, μας προσφέρει σήμερα ένα εξαιρετικό και ογκώδες έργο (590 σελίδες 4ου σχήματος και εικόνες hors texte) με τίτλο «Η ναυτιλία της Επτανήσου Πολιτείας (1800-1807) με τα 400 καράβια του Καποδίστρια», το οποίο διατίθεται από το ιστορικό και φιλολογικό βιβλιοπωλείο του Διονυσίου Νότη Καραβία.

Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

Ο κατοχικός πληθωρισμός στον Έβρο και οι… «μοκαβάδες»!!!

 *Η ηγεσία των ανταρτών του Έβρου, περί το 1943 κάπου στα βουνά του Έβρου. Από αριστερά Φλέσσας (Ευάγγελος Κατμερίδης από το Πύθιο) Μπάμπης (Σταύρος Σαμουρίδης από τη Νέα Ορεστιάδα), καπετάν Οδυσσέας (Ιωάννης Γαλέαδης από την Καβάλα) Μίμης (Διαμαντής Παγιώτας από την Αλεξανδρούπολη) Τηλέμαχος (Βαΐτσης Καραπαναγιώτης από το Πύθιο) 





Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



                Μαύρες, κατάμαυρες μέρες, πέρασε ο ελληνικός λαός κατά τη διάρκεια της Κατοχής, όταν η χώρα βρέθηκε κάτω από γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή. Δεκάδες χιλιάδες είναι οι νεκροί, κυρίως από την πείνα. Σοκάρουν οι φωτογραφίες των σκελετωμένων παιδιών.
                Ο νομός Έβρου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, γιατί βρέθηκε υπό γερμανική κατοχή (πλην ελαχίστων τμημάτων του που δόθηκαν στη Βουλγαρία), αλλά όντας απομακρυσμένος  δοκιμάστηκε σκληρά και αυτός, από τις ελλείψεις ειδών που δεν παράγονταν επιτοπίως.
                Είναι γεγονός, ότι ο νομός Έβρου επλήγη λιγότερο, συγκριτικά με άλλες περιοχές της Ελλάδας από επισιτιστικής πλευράς, αλλά οι συνθήκες διαβίωσης δεν έπαψαν να είναι χαλεπές. Οι συνθήκες δεν ήταν ιδανικές δεδομένου ότι υπήρχαν δραματικές ελλείψεις σε διάφορα προϊόντα και άλλα καταναλωτικά είδη.
*Εβρίτες αντάρτες της Εθνικής Αντίστασης

                Έχουν διασωθεί λίγα και διάσπαρτα στοιχεία, που μας δίνουν εικόνες από την οικονομία της εποχής εκείνης και την ύπαρξη μαυραγοριτών. Πάντως γενική είναι η εικόνα, ότι τα χρόνια εκείνα, ενώ ήταν τρομερές οι ελλείψεις, η φύση χάρισε απλόχερα στον κόσμο γεωργική παραγωγή, που έσωσε τους Εβρίτες από τον λιμό.
                Υπήρχαν μόνο ελλείψεις προϊόντων που δεν παράγονταν επιτοπίως. Π.χ. δεν υπήρχε ζάχαρη ή ελαιόλαδο, αλλά οι «γιαχανάδες» δηλαδή τα σησαμελαιοτριβεία παρήγαν άφθονο σησαμέλαιο ή σπορέλαιο από τους ηλίανθους. Υπήρχε ασυνήθιστα μεγάλη, κατά τις αφηγήσεις των ηλικιωμένων, παραγωγή δημητριακών (σιτάρι, καλαμπόκι, σίκαλη κ.λπ.)και οσπρίων (φασόλια, ρεβίθια, φακές κ.λπ.) γι’ αυτό στέλνονταν ποσότητες και σε άλλα μέρη της Ελλάδας για να σωθούν οι πεινασμένοι.
*Γερμανοί αξιωματικοί στο Διδυμότειχο (Αρχείο Γ. Αγγέλη)


Οι «μοκαβάδες» του καπετάν Οδυσσέα


                Έχει ιστορικό ενδιαφέρον μια ανακοίνωση της 27ης Νοεμβρίου 1943 του ΕΛΑΣ- Τμήμα Έβρου, που δημοσιεύθηκε στην πολυγραφημένη εφημερίδα «Λαϊκός Φρουρός», η οποία εκδίδονταν στα βουνά. Δείχνει τις συνθήκες που επικρατούσαν, τις σχέσεις ανταρτών και πληθυσμού και ενδεικτικές τιμές καταναλωτικών προϊόντων. Είναι ανακοίνωση του αρχηγού των ανταρτών Οδυσσέα και απευθύνεται στο λαό του νομού. Εκεί συγκεκριμένα αναφέρεται:
                «Αδέρφια Έλληνες, ο Χιτλεροφασισμός με την υποδούλωση της Χώρας μας οδήγησε από την πείνα και την εξαθλίωση στον τάφο πολλές εκατοντάδες Ελλήνων πατριωτών μας. Σα να μην έφτανε το εξοντωτικό έργο των Χιτλεροφασιστών Δημίων, ορισμένοι ντόπιοι και ξένοι μεγαλοκαρχαρίες γίνονται συνεργοί των Γερμανών που οργανώνουν τη μαύρη αγορά και επιδίδονται στο εύκολο κέρδος της μαύρης αγοράς. Οι αντάρτες του Νομού μας παλεύοντας στις πρώτες γραμμές του επαναστατικού κινήματος για τη λευτεριά και τη σωτηρία του λαού μας θα χτυπήσουν αμείλικτα και τη μαύρη αγορά, που είναι ένας τρόπος εξόντωσης του λαού μας.
                Γι’ αυτό ειδοποιούνται όλοι οι αλευροβιομήχανοι των χωριών, οι μεγαλέμποροι  και γενικά όσοι έχουν σχέση με το εμπόριο και τη μαύρη αγορά πως είναι καιρός να καταλάβουν ότι με το όνομα του κέρδους με τη συγκέντρωση δισεκατομμυρίων μοκαβάδων* ύστερα από λίγο καιρό θα είναι τελείως άχρηστα και μάλιστα τόσον άχρηστα που δεν θα κάνουν για καμιά δουλειά. 
                Πρέπει όσο είναι ακόμα καιρός να πάψουν τη μαύρη αγορά και να βοηθούν τον σημερινό δεινοπαθούντα λαό μας και να συμμορφωθούν με τις παρακάτω τιμές που κανονίζει το αντάρτικο σώμα για να μην προβαίνουμε σε εκτελέσεις: Σίτος δραχ. 2 χιλ. φασόλια 1500, ζάχαρι 2.000-2.200, σαπούνι 18-20000, λάδι 18-20.000, τσαρούχια18-20.000 (σ.σ. πρόκειται για τα λεγόμενα γουρουνοτσάρουχα) πετρέλαιο 18-20.000, κρέας μεγάλων ζώων 4-5 χιλ. μαλλιά 20-22 χιλ. καλαμπόκι 800-1.000, σίκαλι 1.000-1.200, κριθάρι 1.000, λανάρισμα βαμβάκι και μαλλί από 1.000-1.800 δραχμ.
                Λαέ του νομού μας παρακολουθείτε από κοντά για την πλέρια εφαρμογή των Διαταγών μας και καταγγέλλετε αμέσως τον καθένα είτε κρύβει από τα παραπάνω είδη και δεν πουλά είτε τα πουλά σε διαφορετικές τιμές και εμείς θα τους βρίσκουμε και μέσα στη Γκεσταπό.
                Αντάρτες του νομού μας, σας δίνω εντολή να σφάξετε αλύπητα τον καθένα που δεν πραγματοποιεί τις αποφάσεις αυτές που εξυπηρετούν το λαό μας.
ΒΟΥΝΑ ΕΒΡΟΥ 20 του ΝΟΕΜΒΡΗ 1943»

*Για δύο οκάδες σιτάρι, 8 εκ. δρχ. στην Νέα Ορεστιάδα. Ο πληθωρισμός καλπάζει


Φορολογία σε είδος και διατιμήσεις


                Προς τα τέλη του 1943 πολλοί Έλληνες διέφυγαν προς την Τουρκία με σκοπό να φτάσουν στη Μέση Ανατολή. Μια ομάδα από αυτούς, ο έπαρχος Νικόλαος Ζαφειρίου και οι Ιωάννης Ζαλουφλάκης, Νικόλας Γκάγκας και Μιχαήλ Πατακίδης, όταν έφτασαν στη Μακρά Γέφυρα της Ανατολικής Θράκης, συνέταξαν ένα υπόμνημα στις 8 Δεκεμβρίου 1943, στο οποίο ανέφεραν μεταξύ άλλων ότι οι αντάρτες του ΕΛΑΣ στον Έβρο στην πολυγραφημένη εφημερίδα «Λαϊκός Φρουρός» που εξέδιδαν στα βουνά αναγνώριζαν τρεις εχθρούς: 1) Τους Γερμανούς και καλούσαν το λαό να μην τους δίνει ούτε ένα αυγό! 2) Την κυβέρνηση του Καΐρου και τον βασιλέα και 3) Τους εσωτερικούς εχθρούς, που είναι οι εκμεταλλευτές του λαού, έμποροι, προύχοντες και διανοούμενοι . Στο ίδιο υπόμνημα ανέφεραν ότι οι αντάρτες επέβαλαν στους χωρικούς φορολογία σε είδος , ενώ οι προύχοντες υποχρεώνονταν στην καταβολή χρηματικών ποσών, που έφταναν από 1.000.000 έως και 10.000.000 εκ. δρχ. Στους εμπόρους επέβαλαν διατιμήσεις, στο ¼ της πραγματικής τους αξίας των ειδών.
 *Τα αντίποινα των Ναζί. Εκτέλεση ομήρων στο Σουφλί


Οι… ατεμπρίνες και τα κινίνα!


                Σύμφωνα με έγγραφη αναφορά της 3ης Απριλίου 1944 στο νομό υπήρχαν άφθονα φασόλια, σιτάρι, αυγά, γάλα και κρέας.
                «Επιφανειακώς το τοιούτον φαίνεται λίαν ικανοποιητικόν, αλλά δεν έχει ούτω το πράγμα. Το χρήμα δεν έχει πλέον καμμίαν αξίαν. Το εμπόριον γίνεται βάσει πρωτογόνου ανταλλακτικού συστήματος όπερ εκμεταλλεύεται ο μαυραγορίτης όστις εις πολλάς περιπτώσεις ενθαρρύνεται υπό των Γερμανικών δυνάμεων κατοχής και ενίοτε συνεργάζεται μετ’ αυτών».
                Αυτά ήταν αποτελέσματα του τερατώδους πληθωρισμού. Στο ίδιο έγγραφο προβάλλεται το ακόλουθο παράδειγμα: Αν κάποιος είχε μεγάλο απόθεμα σιταριού, αυτό τάχιστα εξαντλείται, γιατί ανταλλάσσεται με άλλα προϊόντα. Έτσι, για κάθε 40 κιλά σιταριού προσφέρονταν ένα κιλό σαπουνιού. Σαράντα κιλά σιταριού για ένα κιλό ελαιολάδου. Μία ασπιρίνη κόστιζε 1.000 δρχ! Κινίνα και ατεμπρίνες  ήταν λίαν δυσεύρετα, κόστιζαν 3.000 δραχμές. Ελλείψεις υπήρχαν και σε άλλα φάρμακα. Για το λόγο αυτό επισημαίνονταν, ότι οι άνθρωποι και κυρίως τα παιδιά πεθαίνουν καθημερινά λόγω ελλείψεως φαρμάκων!!!
                (Για τους νεώτερους που δεν γνωρίζουν τα κινίνα και τις ατεμπρίνες, θέλω να πώ ότι ήταν φάρμακα κατά της ελονοσίας, που μάστιζε τότε το νομό Έβρου.  Το κινίνο παράγεται από το φυτό κιγχόνη (Cinchona ledgeriana), ένα αυτοφυές φυτό των Άνδεων. Η ατεμπρίνη, ήταν η πρώτη συνθετική μορφή κινίνης. Οι γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις ήταν εφοδιασμένες με μεγάλες ποσότητες αυτών δύο χαπιών.  Όταν έφυγαν, εγκατέλειψαν χιλιάδες χάπια, που πέρασαν στα χέρια του κόσμου. Προσωπικά θυμάμαι, ότι στο Διδυμότειχο υπήρχε γείτονας, που κατείχε τέτοια χάπια σε μεγάλες ποσότητες για πολλά χρόνια μετά την Κατοχή. Επειδή όμως είχαν λήξει ως φάρμακα, τα πήρε η γυναίκα του και μ’ αυτά… έβαφε κλωστές μαλλιού ή βαμβακιού ή κουρέλια με τα οποία έφτιαχναν στον αργαλειό, κουρελούδες. Οι ατεμπρίνες έβγαζαν ένα εκπληκτικό κίτρινο χρώμα!!!).
*Ένα καροποιείο στην βουλγαροκρατούμενη Αλεξανδρούπολη κατά την κατοχή. Προσέξτε την πινακίδα του καταστήματος. Υποχρεωτική αναγραφή στα Βουλγαρικά.


Οι Γερμανοί και οι… χοίροι Νέας Βύσσας και Καστανεών


                Ενδιαφέρον έχουν οι πληροφορίες που είχαν διαβιβαστεί στο ελληνικό προξενείο της Αδριανούπολης, από την Αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών με το ειδικό Δελτίο Πληροφοριών Νοεμβρίου 1943. Σύμφωνα με αυτό, η νομαρχία Έβρου με απόφαση του νομάρχη Φλωρίδη (σ.σ. είναι ο τρίτος νομάρχης Έβρου στη διάρκεια της κατοχής. Ο πρώτος Ιωάννης Φραγκούλης δολοφονήθηκε στο Διδυμότειχο από τον ΕΛΑΣ το 1942 και ο δεύτερος Σταύρος Ευταξίας, διέφυγε στη Μέση Ανατολή το 1943) ανέλαβε τη λειτουργία του επισιτιστικού γραφείου και μοίραζε ψωμί σε 10.000 πρόσφυγες από τη βουλγαροκρατούμενη ζώνη. Το κόστος το εξοικονομούσαν από τα αλεστικά  παρακρατήματα. Εν τω μεταξύ οι Γερμανοί άρχισαν το Νοέμβριο και εκείνης της χρονιάς να μαζεύουν χοίρους για τη διατροφή τους. Ενδεικτικά, μόνο από τη Νέα Βύσσα ζήτησαν να τους παραδοθούν μέσα σε μια εβδομάδα, 50 χοίροι και 35 από τις Καστανιές, και ανάλογα από άλλα χωριά. Η εσοδεία των πρώιμων και των όψιμων γεωργικών προϊόντων ήταν ικανοποιητική.  Η συγκέντρωση του φόρου δημητριακών απέδωσε 280.000 οκάδες προϊόντων σε ολόκληρο το νομό.
                Σε υπόμνημα ανταρτών προς το ελληνικό προξενείο της Αδριανούπολης στις 12 Δεκεμβρίου 1943 αναφέρονταν ότι  για τις διατιμήσεις προϊόντων που επέβαλαν στο νομό Έβρου, ήταν μεγάλη ανάγκη για να προστατευθούν οι χιλιάδες προσφύγων που κατέφευγαν εκεί από τη βουλγαροκρατούμενη ζώνη και οι οποίοι δεν είχαν ούτε στέγη, ούτε χρήματα, ούτε εργασία και δεν υπήρχε κανένα κρατικό ενδιαφέρον, με αποτέλεσμα να δρουν διάφοροι εκμεταλλευτές.
*Εικόνα του Διδυμοτείχου κατά την κατοχή
 
                Τον Απρίλιο του 1944 εγκατέλειψε τα βουνά του Έβρου ο αμερικανός  ταγματάρχης Τζέιμς Κέλλυ και πέρασε στην Ανατολική Θράκη, όπου επικοινώνησε με τον Έλληνα διευθύνοντα το προξενείο Αδριανούπολης Γ. Δ. Καλούτση και του ανακοίνωσε διάφορες πληροφορίες και εντυπώσεις από την υπηρεσία του στο νομό Έβρου.
                «Εντύπωσιν βαθείαν- έλεγε σε αναφορά του προς την ελληνική πρεσβεία της Άγκυρας ο Γ. Καλούτσης- προυξένησεν εις τον κ. Κέλην, αφ’ ενός μεν η στυγνή αθλιότης εις ήν έχει περιέλθει ο πληθυσμός εν Έβρω, υπό την αδυσώπητον τυρρανίαν, αφ’ ετέρου δε η παρά την αθλιότητα ταύτην, αλύγιστος στάσις του απέναντι του κατακτητού. Οποθενδήποτε διήλθεν, οι πενόμενοι και ρακένδυτοι πληθυσμοί των χωρίων δεν του εζήτησαν ούτε τροφήν, ούτε ενδύματα, ούτε δολλάρια, αλλά μόνον όπλα όπως εκδικηθώσι τον μισητόν εχθρόν».
Για την ιστορία, στις 8 Μαρτίου 1944 έφτασε στα βουνά του Έβρου, δηλαδή στο αρχηγείο των ανταρτών της Γκίμπρενας (ανατολικές υπώρειες της Ροδόπης) ο σύνδεσμος της OSS αμερικανός ταγματάρχης James Kelly, με ασύρματο για την Αντίσταση, ασυρματιστές και σαμποτέρ.
Πάντως προς τα τέλη της κατοχής ο πληθωρισμός της κατεχόμενης Ελλάδας είχε σπάσε κάθε ρεκόρ, όπως και οι τιμές των καταναλωτικών προϊόντων. Από μαρτυρίες Εβριτών, που διέφευγαν στην Τουρκία για να φτάσουν στη Μέση Ανατολή πληροφορούμαστε ενδεικτικά ότι το σιτάρι κόστιζε 300 χιλ. δρχ. η οκά, το σαπούνι 12 εκ. δρχ. το βούτυρο 5-6 εκ. δρχ. ενώ είχε αρχίσει να εμφανίζει και έλλειψη στο κρέας. Μεγάλη έλλειψη υπήρχε και στα είδη ιματισμού και υπόδησης.
                Η κατοχή υπήρξε ιδιαιτέρως σκληρή για όλο τον ελληνικό λαό. Στέρησε ζωές αθώων. Κατέστρεψε υποδομές της χώρας. Μας υποχρέωσε να πληρώσουμε στις γερμανικές δυνάμεις το περίφημο αναγκαστικό δάνειο. Ήταν ένας εφιάλτης, που δεν θα σβήσει ποτέ από την μνήμη όλων των λαών της Ευρώπης.


Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



*Μοκαβάδες ή σύμφωνα με την πραγματική ντοπιολαλιά του Έβρου «μουκαμπάδες». Μουκαμπάδες στο Διδυμότειχο αποκαλούσαμε τα χοντρά χαρτόνια. Εντελώς ειρωνικά και εξαιτίας του μεγέθους τους της υφής τους, αλλά και της μηδαμινής αξίας τους  λόγω του τερατώδους κατοχικού πληθωρισμού, οι Διδυμοτειχίτες αποκαλούσαν «μουκαμπάδες» και  τα κατοχικά χαρτονομίσματα. Η ετυμολογία, μάλλον είναι τουρκική.

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Ο Καραμανλής και η δικτατορία

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*Στο διαμέρισμά του στο Παρίσι. Τα έντεκα χρόνια αυτοεξορίας και αναγκαστικής απραξίας ήταν μια κατ’ εξοχήν δύσκολη περίοδος για έναν δυναμικό πολιτικό.





Γράφει ο κ. ΕΥΑΝΘΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ*



Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε, το 1963, αποχωρήσει από την πολιτική και από την Ελλάδα επειδή δεν μπορούσε να επιφέρει τη συνταγματική αναθεώρηση, την οποία θεωρούσε θεμελιώδη προϋπόθεση για τη συνέχιση της ανοδικής πορείας της χώρας. Σε εκείνα τα χρόνια, ο Καραμανλής και οι στενοί πολιτικοί του φίλοι έβλεπαν ως πρότυπο την ορμητική μεταρρυθμιστική δράση του Καρόλου ντε Γκωλ στη Γαλλία το 1958, όταν διαμορφώθηκε η Πέμπτη Δημοκρατία με ταχύτητα, σθένος και κεραυνοβόλες πρωτοβουλίες, χωρίς να διακυβευθεί το δημοκρατικό πολίτευμα.
Αλλά τέτοιες προϋποθέσεις δεν υπήρχαν στην Ελλάδα των μέσων της δεκαετίας του 1960. Ήταν μια πικρή εποχή για τον Καραμανλή. Υπέστη από τους πολιτικούς του αντιπάλους χυδαίες επιθέσεις, δέχθηκε εμφανώς ασύστατες κατηγορίες, παρακολούθησε ακόμη και μια απόπειρα παραπομπής του στο Ειδικό Δικαστήριο, για ένα τεράστιο αναπτυξιακό έργο, το οποίο συνέχιζε η κυβέρνηση η οποία αποπειράθηκε να τον παραπέμψει! Ακόμη και το 1966-67, η έλλειψη της θεμελιώδους προϋπόθεσης (η δυνατότητα συνταγματικής μεταρρύθμισης) τον ώθησε να απορρίψει προτάσεις του βασιλιά Κωνσταντίνου αλλά και πολιτικών δυνάμεων (ΕΡΕ, «αποστάτες», Σπ. Μαρκεζίνης) να επανέλθει στην Ελλάδα και να αναλάβει την πρωθυπουργία: «υπό τας συνθήκας αυτάς [δηλαδή χωρίς θεσμική αναμόρφωση], και εάν εκέρδιζα τας εκλογάς, όπως με διαβεβαίουν, μετά εξάμηνον θα ευρισκόμουν εις την ανάγκην να φύγω και πάλιν από την πολιτικήν ή να καταφύγω σε κάποιο είδος εκτροπής».

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

Όταν το Διδυμότειχο, έτρεφε τους δημοσιογράφους της Αθήνας, στην Κατοχή

*Το κτίριο με τα δύο μπαλκόνια στο κέντρο, στέγαζε τη νομαρχία Έβρου κατά την Κατοχή. Ήταν παράλληλα και κατοικία του νομάρχη. Ο νομάρχης Ιωάννης Φραγκούλης δολοφονήθηκε στο κτίριο αυτό. Η φωτογραφία είναι από την απελευθέρωση του Διδυμοτείχου τον Αύγουστο του 1944, από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ 




*Ένα άγνωστο υπόμνημα
του δημοσιογράφου Σπ. Σέλληνα



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Το Διδυμότειχο κατά την περίοδο της Κατοχής τροφοδότησε με τρόφιμα την Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών, σώζοντας από την φοβερή πείνα πολλούς Αθηναίους δημοσιογράφους και τις οικογένειές τους. Τροφοδότης ήταν ο Αθηναίος δημοσιογράφος Σπ. Σέλληνας, όπως προκύπτει από υπόμνημα του γραμμένο στο Κάιρο στις 31 Μαρτίου 1944.
                Τα γεγονότα εξελίχθηκαν από τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1942, όταν δολοφονήθηκε χωρίς ιδιαίτερο λόγο από το ΕΑΜ, ο νομάρχης Έβρου Ιωάννης Φραγκούλης. Να θυμίσουμε, ότι όταν η Ελλάδα καταλήφθηκε το 1941 από τους Γερμανούς, οι νομοί Ξάνθης και Ροδόπης, παραχωρήθηκαν στους συμμάχους τους Βουλγάρους. Ο νομός Έβρου πλην της περιοχής Αλεξανδρούπολης παρέμεινε υπό Γερμανική διοίκηση και η πρωτεύουσα του νομού μεταφέρθηκε στο Διδυμότειχο. Τον δολοφονηθέντα Φραγκούλη διαδέχθηκε ο δημοσιογράφος Σταύρος Ευταξίας, που ήρθε στο Διδυμότειχο και άσκησε τα καθήκοντα του, έως ότου και αυτός διέφυγε στη Μέση Ανατολή, για να μην συλληφθεί από τους Γερμανούς, όταν αυτοί πληροφορήθηκαν τις εθνικές δραστηριότητές του.
                Ο Σπύρος Σέλληνας βρέθηκε στο Διδυμότειχο, όταν τον Ιούλιο του 1942 έλαβε επιστολή του νομάρχη Σταύρου Ευταξία, που τον καλούσε εκεί για λόγους «εθνικούς».

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Χούντα και αστικός πολιτικός κόσμος

*Από αριστερά, ο δικηγόρος Γεώργιος Β. Μαγκάκης, Γεώργιος Μαύρος, Παναγιώτης Κανελλόπουλος και Παναγής Παπαληγούρας 
στη δίκη της «Δημοκρατικής Αμυνας».





Γράφει ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ*



Το πραξικόπημα του 1967 αποτελεί μια ιδιαιτερότητα της μακράς ιστορίας των στρατιωτικών επεμβάσεων στην Ελλάδα. Και τούτο γιατί για πρώτη φορά, μετά τη δικτατορία του Πάγκαλου το 1925, μέρος του στρατεύματος κατέλαβε την εξουσία όχι για να την παραδώσει στη συνέχεια σε μία από τις αντιμαχόμενες πολιτικές μερίδες, αλλά προκειμένου να την ασκήσει το ίδιο. Ποιες όμως ήταν οι ρίζες και οι εκφάνσεις της στάσης που κράτησαν οι δικτάτορες έναντι του πολιτικού κόσμου της χώρας κατά την περίοδο της παντοδυναμίας τους;
Η ακριβής επιρροή της μεταξικής δικτατορίας στους Απριλιανούς παραμένει ως σήμερα ένα αντικείμενο που χρήζει μεγαλύτερης διερεύνησης. Πιθανότατα, πάντως, η επίδραση της 4ης Αυγούστου δεν ήταν ασήμαντη στην αρνητική στάση των νεαρών τότε αξιωματικών προς τα πολιτικά κόμματα, καθώς το αυταρχικό καθεστώς συνοδεύθηκε από την παύση ανάμειξης των ενόπλων δυνάμεων στην πολιτική μετά τα αλλεπάλληλα κινήματα του μεσοπολέμου.

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Στα χέρια η σημαία, το βόλι στην καρδιά…

*Σκίτσο του Εμμανουήλ Κοκκίνη από την εφημερίδα "Αστυ"




*Η περίπτωση του καπετάν Κοκκίνη,

που στα 71 του σκοτώθηκε μαχόμενος

στα τείχη της Ιεράπετρας το 1897




Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



                Η ιστορία της Κρήτης είναι γεμάτη ηρωικές πράξεις και επαναστάσεις. Ειδικά στα τέλη του 19ου οι Κρητικοί προχώρησαν σε σειρά εξεγέρσεων προσπαθώντας να αποτινάξουν τον Οθωμανικό ζυγό και να ζήσουν ελεύθεροι. Μάλιστα κατά τα έτη 1869-1874 η κατάσταση στο νησί ήταν άκρως τραγική εξαιτίας των σφαγών και των βιαιοτήτων από τους κατακτητές.
Στα 1878 μπόρεσαν οι Κρητικοί με τις αλλεπάλληλες επαναστάσεις τους να υπογραφεί η σύμβαση της Χαλέπας που επικυρώθηκε με σουλτανικό φιρμάνι και αποτέλεσε το νέο πολιτικό Οργανισμό της Κρήτης. Μεταξύ άλλων ορίζονταν ότι ο Γενικός Διοικητής της Κρήτης μπορούσε να είναι χριστιανός. Η θητεία του ορίστηκε πενταετής, με δυνατότητα ανανέωσης. Η Γενική Συνέλευση θα είχε 80 μέλη, 49 χριστιανούς και 31 μουσουλμάνους. Επίσης ιδρύονταν η Κρητική Χωροφυλακή και αναγνωρίζονταν η ελληνική, ως επίσημη γλώσσα των δικαστηρίων και της Γενικής Συνέλευσης. Η σύμβαση της Χαλέπας δέσμευε την Τουρκία να δημιουργηθεί στην Κρήτη η Χωροφυλακή μόνο από Κρητικούς και οι Χριστιανοί θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα και αξιωματικοί.

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017

Αντιπολίτευση, αντίσταση και διώξεις


*Χιλιάδες άτομα εκτοπίστηκαν στην ακατοίκητη Γυάρο των Κυκλάδων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας, όπου διέμεναν υπό άθλιες συνθήκες σε παροπλισμένες εγκαταστάσεις.





*Η καταστολή των πολιτικών δυνάμεων

και οι δίκες στα στρατοδικεία

κατά τον πρώτο χρόνο της Δικτατορίας





Του κ. ΜΙΧΑΛΗ Ν. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑ*


Η Γυάρος είναι ένα μικρό ακατοίκητο νησί των Κυκλάδων. Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κατάκτησης χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας. Το ίδιο και κατά τη σύγχρονη εποχή, μετά τον Εμφύλιο και κατά τη συνέχειά του, δηλαδή κατά τη Δικτατορία που προέκυψε από το στρατιωτικό πραξικόπημα τη νύχτα της 21ης Απριλίου 1967.
Τη νύχτα εκείνη, από τις 2.05 που βγήκαν τα τανκς στους δρόμους του κέντρου των Αθηνών και μέχρι τις 5 το πρωί οι ομάδες συλλήψεων των πραξικοπηματιών, σε συνεργασία με τη Χωροφυλακή και την Αστυνομία, είχαν περίπου ολοκληρώσει τη σύλληψη των 6.135 πολιτών που προέβλεπε το σχέδιο «Ιέραξ ΙΙ», παραλλαγή και επέκταση του σχεδίου «Προμηθεύς». Η νομική βάση των ενεργειών υπήρχε τύποις και δυνάμει στη νομοθεσία της περιόδου του Εμφυλίου, τα κατάλοιπα της οποίας, παρά την- αρχής γενομένης από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή- σταδιακή άρση των συνεπειών, εξακολουθούσαν να υπάρχουν, διά παν ενδεχόμενον.

Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Το Ναύπλιο, τίμησε τη Θράκη.

*Ο κεντρικός ομιλητής Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



            Το ιστορικό Ναύπλιο, η πρωτεύουσα της Ελλάδας στα κρίσιμα χρόνια της αναγέννησης της χώρας μας, η σημερινή γοητευτική πόλη, τίμησε πανηγυρικά και με εντυπωσιακή συμμετοχή κόσμου, τα 97α «Ελευθέρια» της Θράκης. Δημιουργός της τιμητικής εκδήλωσης, ήταν ο δυναμικός σύλλογος Θρακών Αργολίδας «Η Θράκη», με την ενεργό συμπαράσταση της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας.
            Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαΐου 2017 στον Δημοτικό Κινηματογράφο της πόλης. Παρέστησαν εκπρόσωποι της Μητρόπολης Αργολίδας, οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Γκιόλας και της Νέας Δημοκρατίας Γιάννης Αδριανός (ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, που βρίσκονταν στο εξωτερικό, με τηλεφώνημά του συνεχάρη το σύλλογο για την πρωτοβουλία του), της Περιφερειακής Ενότητας Αργολίδας η κ. Ελένη Αποστολοπούλου, ο αντιδήμαρχος του Δήμου Ναυπλιέων Κωνσταντίνος Ρούτουλας, της Δικαιοσύνης, ο υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της Πανθρακικής Ομοσπονδίας Νότιας Ελλάδας Γιώργος Σιαλάκης και πολλοί Θρακιώτες και Θρακιώτισες, που διαμένουν στο Ναύπλιο και το Άργος, αλλά και φίλοι της Θράκης.

Παρασκευή, 12 Μαΐου 2017

Ολίγα τινά επετειακά για τη Θράκη


                Στις 14 Μαΐου ή Θράκη γιορτάζει τα 97α «Ελευθέριά» της. Την επέτειο δηλαδή, που τερματίσθηκε σκλαβιά περίπου 600 ετών. Ήταν τότε που ξεκίνησε ο ελληνικός στρατός από την Ξάνθη και προωθούμενος ανατολικά, ύψωνε τη γαλανόλευκη στις πόλεις της Θράκης.
                Η σχετική ανακοίνωση έγινε στη Βουλή στις 18 Μαΐου από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο. Ιδού τι είπε, όπως το διέσωσαν τα Επίσημα Πρακτικά της Βουλής:

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*21η Απριλίου 1967: Τεθωρακισμένα έξω από τη Βουλή.





Γράφει ο κ. ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ



Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου δύο συνταγματάρχες (Γεώργιος Παπαδόπουλος, Νικόλαος Μακαρέζος) και ένας ταξίαρχος (Στυλιανός Παττακός) έκαναν ένα πραξικόπημα. Έχουν από τότε περάσει πενήντα χρόνια και τα ιστορικά ερωτήματα βρίσκουν τις απαντήσεις τους.
Οι τρεις πραξικοπηματίες ήταν οι «τεχνικοί» στους οποίους είχε ανατεθεί η επεξεργασία σχεδίων πολιτικής εκτροπής για παν ενδεχόμενο. Παρόμοια σχέδια υπήρχαν στο Πεντάγωνο και στην ΚΥΠ κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Οι Παπαδόπουλος και Μακαρέζος ήταν οι επιτελικοί εγκέφαλοι του βαθέος κράτους. Ο Παττακός ήταν ο εκτελεστικός βραχίονας, καθώς ήλεγχε τα τανκς στο στρατόπεδο στο Γουδί.

Σάββατο, 6 Μαΐου 2017

Η θρυλική «Καρτερία» και ο τραγικός θάνατος του Άστιγξ

*Αριστερά η "Καρτερία" κατά την υποδοχή του Όθωνος (από Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)




Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



                Η «Καρτερία» υπήρξε ένα από τα γνωστότερα πολεμικά πλοία της Επανάστασης του 1821. Επιπλέον υπήρξε το πρώτο παγκοσμίως ατμοκίνητο πλοίο, που χρησιμοποιήθηκε για πολεμικούς σκοπούς. Οι Αμερικανοί εκείνη την εποχή είχαν κατασκευάσει ατμοκίνητο πολεμικό πλοίο, το οποίο δεν έτυχε να χρησιμοποιηθεί σε ναυμαχίες. Με το πλοίο αυτό συνέδεσε τη ζωή του ο Άγγλος Φιλέλληνας Άμπνεϋ Φραγκίσκος Άστιγξ (Frank Abney Hastings) .
Η ιστορική «Καρτερία» ήταν μικρή τροχήλατη κορβέτα. Οι τροχοί ήταν τοποθετημένοι σε πλευρικές εσοχές. Η ταχύτητά της δεν ήταν μεγάλη. Έφθανε με δυσκολία τα 6-7 μίλια την ώρα και με καλό καιρό.
Το σπουδαιότερο της όμως πλεονέκτημα έναντι των άλλων πολεμικών σκαφών της εποχής ήταν τα πυροβόλα της. Για πρώτη φορά εμφανίζονταν πλοίο εφοδιασμένο με κανόνια που έβαλαν κοίλα βλήματα γεμισμένα με εκρηκτική ύλη. Η αποτελεσματικότητά τους ήταν ακαταμάχητη. Δεν υπήρξαν πλοία που να αντέξουν τα βλήματα εκείνα.

Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

Το Ναύπλιο γιορτάζει τα "Ελευθέρια" της Θράκης

*Η αφίσα της εκδήλωσης του Ναυπλίου 



               Την Κυριακή 14 Μαΐου, όλοι οι δρόμοι οδηγούν στο όμορφο και ιστορικό Ναύπλιο! Ο δραστήριο σύλλογος Θρακών Αργολίδας «Η Θράκη», τιμά με ειδική εκδήλωση που οργανώνει την 97η επέτειο Απελευθέρωσης της Θράκης, σε συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Αργολίδας.
                Η εκδήλωση θα γίνει στις 12 το μεσημέρι στον κινηματογράφο Ναυπλίου. Την εκδήλωση θα χαιρετίσει ο πρόεδρος του Συλλόγου κ. Πέτρος Νταλιάνης και οι επίσημοι που έχουν προσκληθεί. Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο δημοσιογράφος Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης. Θέμα: «Ο αγώνας των Θρακών βουλευτών για να μην χαθεί η Ανατολική Θράκη το 1922». Θα ακολουθήσουν χοροί της Θράκης και θα παρατεθεί μικρή δεξίωση. Είσοδος ελεύθερη. 
*Οι δύο όψεις της πρόσκλησης

Η κυβέρνηση Κανελλόπουλου, το 1967

*Η κυβέρνηση Κανελλόπουλου. Αποτέλεσε την ύστατη προσπάθεια να αποτραπεί η διατάραξη της δημοκρατικής ομαλότητας, αλλά ανατράπηκε από τους συνταγματάρχες το μοιραίο πρωί της 21ης Απριλίου 1967.





Γράφει ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ*



Στις 20 Δεκεμβρίου 1966 ο αρχηγός της ΕΡΕ, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ανακοίνωσε την άρση της εμπιστοσύνης του κόμματός του προς την κυβέρνηση του Στέφανου Στεφανόπουλου, η οποία μοιραία οδηγήθηκε άμεσα σε παραίτηση. Η πρωτοβουλία του Κανελλόπουλου προέκυψε ως αποτέλεσμα της μυστικής συμφωνίας, στην οποία είχε καταλήξει λίγες ημέρες νωρίτερα, κατόπιν μεσολάβησης του βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄, με τον ηγέτη της Ένωσης Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου.
Η συμφωνία προέβλεπε τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης, η οποία, αφού ψήφιζε εκλογικό νόμο βασιζόμενο στην απλή αναλογική, θα οδηγούσε τη χώρα σε εκλογές το αργότερο μέχρι το τέλος Μαΐου του 1967. Επιπλέον, ο Γ. Παπανδρέου δεσμευόταν ότι εάν στις εκλογές η Ένωση Κέντρου δεν κατόρθωνε να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, δεν θα δεχόταν να στηριχθεί από την ΕΔΑ προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...