Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

ΠΩΣ ΧΑΘΗΚΕ Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ. Η ΑΝΑΚΩΧΗ ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

*Οι αντιπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων στην παραλία των Μουδανιών


      Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Η δυσμενής εξέλιξη των επιχειρήσεων στο Βόρειο τομέα της Γραμμής Άμυνας της Στρατιάς Μικράς Ασίας, στη Ζώνη Ευθύνης του Γ΄ Σώματος Στρατού ακολούθησε εκείνη στον Νότιο τομέα με τη διαπεραίωση του μεγαλύτερου μέρους των δυνάμεων στην Ανατολική Θράκη.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 1922, πριν την κήρυξη της Επανάστασης, οι Σύμμαχοι είχαν προβεί σε διακοίνωση προς την Κυβέρνηση της Άγκυρας, η οποία ανακοινώθηκε και στην Αθήνα. Με αυτή πρότειναν τη μεσολάβησή τους για ειρήνευση και ειδικότερα ζητούσαν να συζητηθεί η γραμμή, την οποίαν ενδεχομένως θα ήταν δυνατό να καταλάβουν τα συμπτυσσόμενα Ελληνικά στρατεύματα, πριν από την έναρξη της Συνδιάσκεψης της Ειρήνης.
Στις 18 Σεπτεμβρίου καθορίστηκε ότι η σύμπτυξη των Ελληνικών δυνάμεων θα έφθανε μέχρι τη γραμμή του Έβρου. Συγχρόνως οι Σύμμαχοι ζητούσαν την άμεση αποχώρηση του Τουρκικού Στρατού από την ουδέτερη ζώνη και πρότειναν τη σύγκληση προκαταρκτικής διάσκεψης στα Μουδανιά, για τον καθορισμό των στρατιωτικών λεπτομερειών της συμφωνίας.
*Η δραματική εκκένωση της Ανατολικής Θράκης

                Ο Κεμάλ απάντησε καταφατικά στο διάβημα και όρισε ως αντιπρόσωπο στις διαπραγματεύσεις των Μουδανιών το Διοικητή του Δυτικού Τουρκικού Μετώπου Στρατηγό Ισμέτ Πασά (Ινονού). Η Αθήνα στο μεταξύ είχε σχεδόν εντελώς αγνοηθεί. Η Επαναστατική Κυβέρνηση, εκτός από προειδοποίηση που διαβιβάσθηκε από τον Ύπατο Αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη, κανένα άλλο επίσημο συμμαχικό μήνυμα δεν είχε πάρει σχετικά με τη σύσκεψη των Μουδανιών. Τη τελευταία στιγμή ο Πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας ενημέρωσε την Κυβέρνηση. Ύστερα από αυτό αποφασίσθηκε η αποστολή στα Μουδανιά αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Υποστράτηγο Αλέξανδρο Μαζαράκη, στον οποίο καθορίσθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο ότι: «Σκοπός της συσκέψεως των Μουδανιών ήτο ο καθορισμός της γραμμής εις την οποίαν ενδεχομένως θα ήτο δυνατόν να υποχωρήσουν τα Ελληνικά Στρατεύματα, προ της ενάρξεως της Συσκέψεως της οριστικής ειρήνης». Για την εκπλήρωση της παραπάνω εντολής οι οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης προς την αντιπροσωπεία ήταν ότι δεν θα δεχόταν εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης. Μόνο τροποποιήσεις της ήδη κατεχόμενης γραμμής θα ήταν δυνατόν να δεχθεί.
                Για την αντιμετώπιση της κατάστασης η Επανάσταση ζήτησε τη συνδρομή του Ελευθερίου Βενιζέλου ως διπλωματικού αντιπροσώπου της στο εξωτερικό. Ο Βενιζέλος αποδέχθηκε την αντιπροσώπευση και ζήτησε με τηλεγράφημα πληροφορίες για τη
 στρατιωτική δύναμη, που μπορούσε να παρατάξει η Ελλάδα στη Θράκη, το διατιθέμενο υλικό, το ηθικό του στρατεύματος και το δημόσιο φρόνημα. Στις 18 Σεπτεμβρίου διαβιβάσθηκαν στο Βενιζέλο οι πρώτες πληροφορίες, οι οποίες αναβίβαζαν το στρατό στη Θράκη σε 5 Μεραρχίες με συνολική δύναμη 45.000 άνδρες. Μέσα σε ένα μήνα η δύναμη θα ανερχόταν σε 80.000 άνδρες και μέχρι τέλους του Νοεμβρίου θα έφθανε τις 110.000 άνδρες. Υπήρχαν ελλείψεις σε υλικά, από τις οποίες οι σπουδαιότερες αφορούσαν πυρομαχικά όπλων Πεζικού και βλήματα ορειβατικού Πυροβολικού. Το ηθικό των ανδρών άρχισε να αναπτερώνεται.
*Ελληνικά στρατεύματα στο Σουφλί.

                Μετά το πρώτο τηλεγράφημα ο Ελ. Βενιζέλος έστειλε στις 18 Σεπτεμβρίου 1922 και δεύτερο, του οποίου τα κυριότερα μέρη είχαν, όπως παρακάτω: «Εφ΄όσον αι τρεις μεγάλαι Δυνάμεις απεφάσισαν την απόδοσιν της Ανατολικής Θράκης εις την Τουρκίαν ουδείς εχέφρων πολίτης δύναται να διανοηθή την συνέχισιν του πολέμου προς την Τουρκίαν εν πλήρει ημών στρατιωτική και διπλωματική απομονώσει. Αλλά οι Τούρκοι σοβαρώς ενεργούσι δια να μας εξώσωσι και εκ της Δυτικής Θράκης, να αποζημιώσωμεν τούτους δια τας καταστροφάς, ας επέφερεν ο Ελληνικός Στρατός εν Μικρά Ασία και να παραδώσωμεν τον Στόλον μας, την παράδοσιν δε θα επηκολούθει αδυναμία ημών να κρατήσωμεν τας νήσους...Η Κυβέρνησις είναι ανάγκη, όσον τάχιστα, να χαράξη την πολιτικήν της. Εάν η πολιτική αύτη περιλαμβάνει την απόφασιν, όπως εμμείνωμεν να κρατήσωμεν την Θράκην και εναντίον της γνώμης πρώην συμμάχων μας, αι θερμαί μου ευχαί θα συνοδεύουν τον αγώνα τούτον του Έθνους, αλλά ευρίσκομαι εν τοιαύτη περιπτώσει εις την θλιβεράν ανάγκην να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής, όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν..».
*Η Διάσκεψη άρχισε χωρίς την Ελλάδα...


ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ

                Η Διάσκεψη των Μουδανιών είχε ορισθεί για τις 20 Σεπτεμβρίου 1922. Τη Μεγάλη Βρετανία αντιπροσώπευε ο Άγγλος Στρατηγός Χάρινγκτον, τη Γαλλία ο Στρατηγός Σαρπύ, την Ιταλία ο Στρατηγός Μομπέλι και την Τουρκία ο Στρατηγός Ισμέτ πασάς. Την αντιπροσωπεία της Ελλάδας αποτελούσαν ο Υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης, οι Συνταγματάρχες Νικόλαος Πλαστήρας και Πτολεμαίος Σαρρήγιαννης και ο Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών Γκούρας Οικονόμου. Η αντιπροσωπεία μας έφθασε στα Μουδανιά αργά το απόγευμα της 21ης Σεπτεμβρίου. Οι Σύμμαχοι Στρατηγοί αφού συνεδρίασαν μόνοι τους στις 20 Σεπτεμβρίου, την επομένη κάλεσαν και τους Τούρκους αντιπροσώπους και έλαβαν αποφάσεις ερήμην των Ελλήνων, που δεν είχαν φθάσει ακόμα στα Μουδανιά.
                Το πρωί της 22ας Σεπτεμβρίου κλήθηκαν να παραστούν και οι Έλληνες πάνω στο Αγγλικό θωρηκτό «Iron Dyke» ( Σιδηρούς Δουξ ). Στη συνδιάσκεψη αυτή δεν παραβρίσκονταν οι Τούρκοι αντιπρόσωποι, ενώ οι Σύμμαχοι ανακοίνωσαν στην Ελληνική αντιπροσωπεία τις συμφωνίες, στις οποίες κατέληξαν με τους Τούρκους αντιπροσώπους. Ταυτόχρονα παρέδωσαν για μελέτη αντίγραφο των συμφωνιών, στις οποίες είχαν καταλήξει με τους Τούρκους και αναφέρονταν στην αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού στη γραμμή του ποταμού Έβρου, με σκοπό να συζητηθούν τα καλύτερα μέσα της εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης. Η Ελληνική αντιπροσωπεία αρνήθηκε συζήτηση των λεπτομερειών του θέματος αυτού, καθόσον εκκένωση της Ανατολικής Θράκης πριν από τη σύναψη ειρήνης προδίκαζε τη τύχη της και αυτό το ζήτημα ήταν καθαρώς πολιτικό. Η αποστολή της όμως περιοριζόταν στη συζήτηση των όρων της ανακωχής. Το απόγευμα επιδόθηκε στην Ελληνική αντιπροσωπεία για μελέτη σχέδιο σύμβασης εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης, που είχε καταρτισθεί χωρίς τη συνεργασία της. Η Ελληνική αντιπροσωπεία δήλωσε πάλι ότι δεν μπορούσε να συζητήσει το θέμα αυτό. Οι κύριες διατάξεις του παραπάνω σχεδίου ήταν οι ακόλουθες:
*Σ' αυτό το τραπέζι παίχθηκε η τύχη της Ανατολικής Θράκης. Οι καρέκλες είναι αλλαγμένες. 

1. Οι εχθροπραξίες θα έπαυαν από την έναρξη ισχύος της σύμβασης.
 2. Ως γραμμή, πίσω από την οποία θα αποσυρόταν ο Ελληνικός Στρατός από την Ανατολική Θράκη, οριζόταν ο ποταμός Έβρος μέχρι τα σύνορα της Βουλγαρίας. Η Αδριανούπολη και η περιοχή του Καραγάτς περιλαμβανόταν στην εκκενούμενη ζώνη.
3. Πέρας εκκένωσης το πολύ εντός 30 ημερών και οι Τουρκικές αρχές θα συνοδεύονταν από χωροφυλακή για τη τήρηση της τάξης μαζί με τάγματα του συμμαχικού στρατού.
                Το σχέδιο αυτό ανακοινώθηκε από τον Υποστράτηγο Αλ. Μαζαράκη στην Κυβέρνηση.
                Στις 23 Σεπτεμβρίου κλήθηκε από την επιτροπή των Στρατηγών η Ελληνική αντιπροσωπεία στη συνδιάσκεψη, η οποία δήλωσε ότι δεν έλαβε νεώτερες οδηγίες από την Αθήνα που να τροποποιούν τη στάση της. Δύο ημέρες όμως αργότερα η αντιπροσωπεία έλαβε οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης να δεχθεί να υπογράψει τη σύμβαση με ορισμένες επιφυλάξεις. Μετά από λίγο η αντιπροσωπεία έλαβε τηλεγράφημα του Βενιζέλου από το Παρίσι, σύμφωνα με το οποίο η αντιπροσωπεία μπορούσε να αποδεχθεί την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, αλλά μέχρι τη γραμμή των Τουρκοβουλγαρικών συνόρων του 1915, που βρίσκονταν 2 χιλιόμετρα περίπου Ανατολικά του ποταμού Έβρου. Μετά από αυτό στη συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου η Ελληνική αντιπροσωπεία υπέβαλε έγγραφη δήλωση, την οποία ανέπτυξε και προφορικά, ότι δέχεται να υπογράψει τη σύμβαση εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης μέχρι τη γραμμή των Τουρκοβουλγαρικών συνόρων του 1915. Με την ίδια δήλωση ζητούσε να αυξηθεί ο χρόνος της προθεσμίας εκκένωσης κατά ένα μήνα τουλάχιστον και να προστατευθούν αποτελεσματικά οι πληθυσμοί της Ανατολικής Θράκης.
                Στις 27 Σεπτεμβρίου επιδόθηκε από τους Συμμάχους Στρατηγούς στη Τουρκική αντιπροσωπεία το σχέδιο του πρωτοκόλλου συμφωνίας, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι Ελληνικές προτάσεις. Η Τουρκική αντιπροσωπεία κλήθηκε και υπέγραψε το πρωτόκολλο αυτό. Τα μεσάνυκτα  κλήθηκε και η Ελληνική αντιπροσωπεία για να υπογράψει το εν λόγω πρωτόκολλο. Αυτή όμως είχε αναφέρει προηγουμένως στην Ελληνική Κυβέρνηση ότι δεν λήφθηκαν υπόψη οι προτάσεις της και επειδή δεν είχε λάβει οδηγίες αρνήθηκε να υπογράψει το πρωτόκολλο και υπέβαλε σχετική έγγραφη διαμαρτυρία. Στις 28 Σεπτεμβρίου έληξε η διάσκεψη και η ανακωχή υπογράφηκε μόνο από τους Συμμάχους και τους Τούρκους.
Μετά από σύσκεψη του Υπουργικού Συμβουλίου, στην οποία ο Υποστράτηγος Αλ. Μαζαράκης ανέπτυξε τα γεγονότα, αποφασίσθηκε να γίνουν δεκτά όσα είχαν συμφωνηθεί μονομερώς και διατάχθηκε ο Αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη να υπογράψει το πρωτόκολλο της ανακωχής.
*Ο υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης


ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

                Στις 30 Σεπτεμβρίου 1922 ο Υπουργός Στρατιωτικών έσπευσε να ανακοινώσει με κρυπτογραφική τηλεγραφική διαταγή στη Στρατιά της Θράκης, της οποίας τη Διοίκηση είχε αναλάβει ο Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Νίδερ, την υπογραφή από την Ελλάδα της ανακωχής των Μουδανιών: «Απεδέχθημεν σύμβασιν Στρατιωτικής Ανακωχής». Με άλλη διαταγή το Υπουργείο Στρατιωτικών κοινοποιούσε τους όρους της σύμβασης, σύμφωνα με τους οποίους ο Κεμαλικός Στρατός δεν είχε το δικαίωμα να παραβιάσει την ουδέτερη ζώνη, να περάσει τα Στενά και να διαπεραιωθεί στη Θράκη μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης ειρήνης. Η κατάληψη της Ανατολικής Θράκης θα γινόταν από τα συμμαχικά στρατεύματα και θα άρχιζε η εγκατάσταση πολιτικών Τουρκικών αρχών και 8.000 Τούρκων χωροφυλάκων για την τήρηση της τάξης. Ωστόσο παρά το σχετικό όρο της Συνθήκης των Μουδανιών έπρεπε να θεωρείται βέβαιο ότι οι Τούρκοι θα παραβίαζαν την ανακωχή και με τακτικές ή άτακτες δυνάμεις θα προκαλούσαν επεισόδια στην Ανατολική Θράκη. Έτσι διατάχθηκε η Στρατιά Θράκης, μετά την απόσυρση των δυνάμεών της Δυτικά του Έβρου να έχει ετοιμότητα άμεσης επέμβασης στην Ανατολική Θράκη, προκειμένου να αντιμετωπίσει επιδρομές ακόμα και από τη Βουλγαρία, μέχρι την υπογραφή της οριστικής ειρήνης.
                Ο νέος Διοικητής της Στρατιάς Θράκης Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Νίδερ κοινοποίησε από τη Ραιδεστό στις Μονάδες την 30η Σεπτεμβρίου 1922 εμπνευσμένη ημερήσια διαταγή, της οποίας τα κύρια μέρη είχαν ως εξής: «Η άτροπος Μοίρα, μας επιβάλλει να εκκενώσωμεν την Ανατολικήν Θράκην συμμορφούμενοι προς την Διαταγήν του Υπουργείου Στρατιωτικών. Το οδυνηρόν τούτο καθήκον θα εκτελέσωμεν αγέρωχοι μετ΄ αξιοπρεπείας εμπρεπούσης εις Στρατόν μόνιμον, συντεταγμένον και πειθαρχικόν...Δείξατε ότι είσθε στρατιώται πολιτισμένοι και πειθαρχικοί και ότι φέρετε μετ΄άλγους ψυχής και μετ΄ ανδρικής γαλήνης την διακύμανσιν ταύτην της τύχης..». Με τις κατευθύνσεις του Υπουργείου Στρατιωτικών η Στρατιά εξέδωσε διαταγές για την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, με χρονικές προθεσμίες και συντονιστικές οδηγίες και άλλες λεπτομέρειες. Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον Ελληνικό Στρατό, που άρχισε την 3η Οκτωβρίου  και ολοκληρώθηκε στις 18 αντί στις 15  Οκτωβρίου έγινε με απόλυτη τάξη και πειθαρχία. Η εκκένωση της Καλλίπολης πραγματοποιήθηκε αργότερα και ολοκληρώθηκε μέχρι την 11η Νοεμβρίου 1922.
 *Η απόφαση ελήφθη....

ΕΚΚΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ 
ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΜΑΧΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

                Την 25η Σεπτεμβρίου 1922 κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης των Μουδανιών λήφθηκε τηλεγράφημα του Ελ. Βενιζέλου από το Παρίσι προς τους πληρεξούσιους Θράκες, σε απάντηση τηλεγραφήματος των, και στο οποίο αυτός ανέφερε: «Ανατολική Θράκη απωλέσθη ατυχώς δι΄ Ελλάδα και επανέρχεται εις άμεσον κυριαρχίαν Τουρκίας, αποκλειομένης πάσης ενδιαμέσου λύσεως, οία υπονοουμένη εις τηλεγράφημά σας. Επί πλέον υποχρεούμεθα να εκκενώσωμεν από τούδε Θράκην. Ολόκληρος προσπάθειά μου στρέφεται, πως χάνοντες Θράκην, να σώσωμεν εν μέτρω δυνατώ Θράκας». Μόλις γνώσθηκε η επικείμενη εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον Ελληνικό Στρατό ολόκληρος ο Ελληνικός πληθυσμός καταλήφθηκε από αλλοφροσύνη. Κανένας δεν σκέφθηκε να μείνει. Με στενή συνεργασία Στρατιάς, Γενικής Διοίκησης και Ανώτατης Διοίκησης Χωροφυλακής καταβλήθηκαν προσπάθειες και λήφθηκαν αυστηρότατα μέτρα για τη τήρηση της τάξης και τη πρόληψη υπερβασιών, που ήταν αναπόφευκτες σε μια τέτοια κατάσταση.
                Η έξοδος των Ελλήνων Θρακών παρουσίαζε θέαμα, που προκαλούσε και στο ψυχραιμότερο παρατηρητή βαθύτατη και αλγεινότατη εντύπωση. Δια μέσου της Μακράς Γέφυρας ( Ουζούν Κιοπρού ), οδικό κέντρο πολλών περιφερειών, διέρχονταν για πολλές ημέρες και νύκτες συνήθως πεζή χιλιάδες προσφύγων από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Κατά κακή σύμπτωση ραγδαία βροχή και χαλάζι έπλητταν τους ατυχείς αυτούς πληθυσμούς. Θα έλεγε κανείς ότι και τα στοιχεία της φύσης συνωμοτούσαν με φανερούς και κρυφούς εχθρούς της φυλής για εξόντωσή της. Το θέαμα παρουσίαζε βαθύτατη αίσθηση στη Διασυμμαχική Επιτροπή, η οποία με καταφανή ψυχική οδύνη παρακολουθούσε άφωνη τις ατέρμονες συνοδείες των προσφύγων. Οι πληθυσμοί φεύγοντας εγκατέλειπαν κινητή περιουσία, εμπορεύματα, δημητριακά και έπιπλα μεγάλης αξίας.
*Η ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ανατολικής Θράκης

                 Άδικα οι αρχές τόνιζαν ότι δόθηκε μηνιαία προθεσμία, που μπορεί να παραταθεί, ελεύθερης εξόδου και συνιστούσαν ψυχραιμία. Οι σκηνές της Ανατολικής Θράκης, η άγρια και προκλητική στάση των Τούρκων και οι επιθέσεις αυτών, κατά τη διέλευση από την ύπαιθρο, εναντίον των προσφύγων ενέσπειραν το τρόμο και την απόγνωση. Έφευγαν εγκαταλείποντας τα πάντα με την ελπίδα, ότι μετά την απομάκρυνση των γυναικόπαιδων θα μπορούσαν να πάρουν μαζί τους τις σοδιές και τα ζώα τους. Δεν υπολόγιζαν ότι μετά την αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού θα συγκροτούνταν ένοπλες Τουρκικές συμμορίες στην ύπαιθρο, οι οποίες καθιστούσαν πολύ επικίνδυνη, αν όχι αδύνατη, τη διάσωση των περιουσιών τους. Δεν απουσίαζαν και σκηνές, στις οποίες πολλοί κρατούσαν τα παιδιά τους και τους άρρωστους στις αγκαλιές τους και στους ώμους, περνώντας τον Έβρο ποταμό.
                Περισσότερη τραγική ήταν η θέση των αγροτικών πληθυσμών, που σχηματίζοντας καραβάνια διέσχιζαν διάφορες περιφέρειες με διεύθυνση προς τον Έβρο ποταμό, σύροντας το σταυρό του μαρτυρίου. Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, κατά την αναμονή σιδηροδρομικών οχημάτων, οι πρόσφυγες έμειναν εκτιθεμένοι στις ιδιοτροπίες του Θρακικού φθινοπώρου με τον άγριο άνεμο και τη βροχή. Με βαθύτατη ευγνωμοσύνη προσέβλεπαν οι πολιτικές αρχές και ο πληθυσμός, που αποχωρούσε, προς τον Στρατό. Οι στρατιωτικές αρχές υπήρξαν σε όλες εκείνες τις σκληρές ημέρες και νύκτες οι πολύτιμοι βοηθοί των πολιτικών αρχών στα προβλήματα και στις δυσχέρειες, που ανυπέρβλητα ανορθώνονταν. Κάτω από αυτές τις τραγικές συνθήκες έλαβε χώρα η έξοδος των κατοίκων της Ανατολικής Θράκης, που κατοικούσαν στην περιοχή από αμνημόνευτων χρόνων και τώρα ήταν αναγκασμένοι να εγκαταλείψουν την πατρίδα των πατέρων τους, με την οποία συνδέονταν με άρρηκτους οικογενειακούς, ιστορικούς και εθνολογικούς δεσμούς.
*Εδώ ετάφη η Ανατολική Θράκη


ΕΠΙΛΟΓΟΣ

                Δυστυχώς η Ανατολική Θράκη χάθηκε για την Ελλάδα, γιατί αυτό ήθελαν και επέβαλαν οι Σύμμαχοι για τα συμφέροντά τους. Στην παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στη Τουρκία πρωτοστάτησε η Γαλλία, που είχε άριστες σχέσεις και παρασκηνιακές επαφές με τον Κεμάλ. Η κατάσταση για την Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στα τηλεγραφήματα, που είχε στείλει ο Ελευθέριος Βενιζέλος από το Παρίσι, μετά τις επαφές με τους Βρετανούς και τους Γάλλους επισήμους, ήταν απελπιστική. Από στρατιωτικής άποψης η Στρατιά Θράκης θα μπορούσε να εξασφαλίσει την Ανατολική Θράκη, γιατί άρχισε να ανασυγκροτείται, να αυξάνεται η δύναμη της και να αναπτερώνεται το ηθικό των ανδρών. Ένα δε μεγάλο μέρος των Μονάδων της Στρατιάς ήταν ανέπαφο, γιατί δεν είχε συμμετάσχει στις ατυχείς επιχειρήσεις στο μέτωπο της Μικράς Ασίας και επηρεασθεί από αυτές. Επίσης το ισχυρό μας Πολεμικό Ναυτικό είχε τη δυνατότητα να απαγορεύσει τη διαπεραίωση Μονάδων του Τουρκικού Στρατού στην Ανατολική Θράκη, καθόσον ο Κεμάλ δεν διέθετε πολεμικά πλοία. Εξάλλου κατά ακριβείς πληροφορίες από σοβαρούς κύκλους των Συμμάχων ο Τουρκικός Στρατός παρουσίαζε κόπωση από τις μακρόχρονες πολεμικές επιχειρήσεις, που είχε αρχίσει να επιδρά αρνητικά στη μαχητική ικανότητα του.
                Η ανακωχή των Μουδανιών αποτέλεσε τον τραγικό επίλογο της Ελληνικώτατης Ανατολικής Θράκης. Η Ελλάδα την περίοδο εκείνη της Μικρασιατικής Καταστροφής που βρισκόταν σε πλήρη στρατιωτική και διπλωματική απομόνωση, υποχρεώθηκε να περιορισθεί στα σύνορα του ποταμού Έβρου, αφού εγκατέλειψε ολόκληρη την Ανατολική Θράκη, την από μακρών αιώνων κοιτίδα του Ελληνισμού.


      Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας



ΠΗΓΕΣ
1. "Εκστρατεία στη Μικρά Ασία 1919-1922" της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.
2. "Επιχειρήσεις στη Θράκη 1919-1923" της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.
3. "Αλησμόνητες Πατρίδες της Θράκης" των Ν. Μητσόπουλου, Κ. Βακαλόπουλου και Αρ. Κεσόπουλου.

Υστερόγραφο: Για το ίδιο θέμα, βλέπετε και στη θέση 
http://sitalkisking.blogspot.gr/2012/12/h-1922.html

Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2016

Αφοί Λαμπρόπουλοι: Προτεραιότητα έχει ο πελάτης...

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ http://www.kathimerini.gr/886062/article/epikairothta/kosmos/proteraiothta-exei-o-pelaths

*Ένα λεύκωμα για την επιχειρηματική ιστορία της οικογένειας Λαμπρόπουλου (1901-1999) έρχεται να μας θυμίσει πως το πολυκατάστημα στα Χαυτεία συνδέθηκε άρρηκτα με τη ζωή της Αθήνας και της ελληνικής οικογένειας.




Γράφει η κ. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΠΟΥΡΝΑΡΑ


Νομίζω ότι είναι από τις πρώτες μου παιδικές αναμνήσεις: Η μητέρα μου να με κρατά σφιχτά από το χέρι στις κυλιόμενες σκάλες στου Λαμπρόπουλου. Δεν υπάρχει Αθηναίος- από μια ηλικία και άνω- που να μην έχει προσωπική σύνδεση με το γνωστό πολυκατάστημα.
Όμως η κομψότατη έκδοση του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Δημητρίου και Μπλανς Λαμπροπούλου για το πολυκατάστημα με τίτλο «Αφοί Λαμπρόπουλοι. Διαλέγοντας πριν από εσάς για εσάς. 1900-1999», με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και κείμενα, δεν έχει στόχο να γαργαλήσει τη νοσταλγία μας. Φιλοδοξεί να διηγηθεί την τέχνη του επιχειρείν στον 20ό αιώνα μέσα από τις τρεις γενιές της ίδιας οικογένειας στην κρίσιμη περίοδο που καλύπτει Α΄ και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, Μικρασιατική Καταστροφή, Εμφύλιο.
Η Αθήνα και η εμπορική καρδιά εκείνης της εποχής, τα Χαυτεία, είναι ο «σεισμογράφος» όπου καταγράφονται όλα αυτά τα κοσμοϊστορικά γεγονότα. Η αύξηση και μείωση της κατανάλωσης, οι αλλαγές των αγοραστικών συνηθειών, η συμπεριφορά της μεσαίας τάξης, η εικόνα της οικογένειας στην κοινωνία συμβαδίζουν με τη γέννηση, την εξέλιξη και το κλείσιμο του κύκλου ζωής για το πολυκατάστημα που σήμερα έχει την επωνυμία του Notos.

Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

ΠΩΣ ΦΘΑΣΑΜΕ ΣΤΑ ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 4ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944

*Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, δίπλα στο Πολυτεχνείο.



   Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Από την άνοιξη του 1944, μετά από συνεχή και σκληρά πλήγματα, που υπέστησαν οι Γερμανοί σε όλα τα μέτωπα, έγινε φανερό ότι η πλάστιγγα έκλινε οριστικά υπέρ των Συμμάχων και η λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα ερχόταν σε σύντομο χρόνο.
Λόγω της βέβαιης και αναμενόμενης αποχώρησης των Γερμανικών στρατευμάτων και της απελευθέρωσης της Ελλάδας, μετά από παρέμβαση της Βρετανίας, κλήθηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου στο Κάιρο και την 24η Απριλίου 1944 του ανατέθηκε από το Βασιλέα Γεώργιο Β΄ η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Πράγματι την 26η Απριλίου ο Γεώργιος Παπανδρέου ορκίσθηκε Πρωθυπουργός και στις προγραμματικές δηλώσεις του, μεταξύ των άλλων, υποσχέθηκε τον σχηματισμό Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (Ενώσεως) με τη συμμετοχή όλων των τότε πολιτικών κομμάτων και Εθνικών Aντιστασιακών Οργανώσεων.

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

Ο Εμφύλιος σε πρώτο πλάνο: Δύο συνέδρια

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ
http://www.tovima.gr/society/article/?aid=847191&wordsinarticle=%CE%95%CE%BC%CF%86%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82
*Τραγούδι στο βουνό από άνδρες και γυναίκες του ΔΣΕ




*Δύο συνέδρια στις αρχές Δεκεμβρίου

από τα ΑΣΚΙ και το Πάντειο Πανεπιστήμιο

για τα γεγονότα

που δίχασαν βαθιά την Ελλάδα




Γράφει ο Θανάσης Καραμπάτσος



Ο «άλλος», «εκείνοι», «αυτοί». Αντωνυμίες που είχαν βαρύ σημασιολογικό περιεχόμενο τις ημέρες διχασμού στην Ελλάδα. Τουλάχιστον τρεις γενιές το ένιωσαν στην καθημερινότητά τους σε μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής περιόδου. Το τι συνέβη στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1940 δεν έχει μία, αποδεκτή από όλες τις πλευρές, απάντηση.
Αμέσως μετά τον Εμφύλιο η ιστορία γράφτηκε όπως την έζησαν και τη διαμόρφωσαν οι νικητές. Από τη δεκαετία του 1980 μπήκαν ορμητικά (καθώς και νωρίτερα υπήρχαν) νέα ερμηνευτικά σχήματα, διαφορετικές απόψεις, κυρίως από την πλευρά των ηττημένων, αρχεία και στόματα άνοιξαν και «ξανάγραψαν» την ιστορία εκείνη. Τα γεγονότα είναι αποδεκτά από όλους. Η ερμηνεία είναι το θέμα για όσους σκύβουν στην ταραγμένη εκείνη εποχή που σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Το ζητούμενο είναι η κατανόηση και κατάθεση μιας εκδοχής για όσα συνέβησαν. Η βαριά κληρονομιά της κόκκινης γραμμής που διαίρεσε την κοινωνία.

Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016

Αδριανούπολη: Η Ανατολή της Θράκης

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ
*Η δωδεκάτοξη πέτρινη γέφυρα του Έβρου στην Αδριανούπολη (Edirne στα τουρκικά).



*Η ζωή πέρα από τον Έβρο,
με οδηγό τη μνήμη και σημεία αναφοράς
γνώριμες εικόνες, 
οικείες γεύσεις και αρώματα



Γράφει ο Νίκος Γ. Μαστροπαύλος


Ανατολικά της Θράκης υπάρχει μια άλλη Θράκη. Η Gamze Sarıca, διευθύντρια δημοσίων σχέσεων του τουρκικού Οργανισμού Ανάπτυξης Θράκης (eng.trakyaka.org.tr) που μας φιλοξενεί, ρίχνει νερό στην πόρτα του λεωφορείου που ετοιμάζεται να αναχωρήσει από τη Ραιδεστό για την Πόλη και την επιστροφή μας λέγοντας: «Σαν το νερό φεύγετε και σαν το νερό να ξαναρθείτε».
Είναι συναρπαστικό να ταξιδεύεις σε τόπους που τους κάνει κέφι να σου διηγηθούν την ιστορία τους· όπως η άλλη Θράκη, η Ανατολική. Μεταξύ του Εύξεινου Πόντου και της Θάλασσας του Μαρμαρά, οι αύρες θωπεύουν τις πόλεις, τα χωριά, τους απέραντους κάμπους, τους ποταμούς, τις γέφυρες, τα μνημεία, τα αμπέλια, τις μνήμες. Edirne, Tekirdağ, Çorlu, Kirklareli, Lüleburgaz, αλλά και (επί το ελληνικότερον) Αδριανούπολη, Ραιδεστός, Τυρολόη, Σαράντα Εκκλησιές, Αρκαδιούπολη.
*Το περίφημο τέμενος του Σουλτάνου Σελήμ

Η ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι ευγενικοί και πολύ φιλικοί άνθρωποι που μας φιλοξενούν σε τίποτα δεν μοιάζει με το κλίμα των επίσημων ανακοινωθέντων. «Αναπνέουμε τον ίδιο αέρα» είπε ο κύριος Μαχμούτ όταν μας προϋπάντησε στο Τσορλού, καθ' οδόν προς Αδριανούπολη, εκεί που θα γίνει το Fest in Trakya από τις 18 έως τις 27 Αυγούστου 2017, με στόχο τους επισκέπτες από Κωνσταντινούπολη, Ελλάδα και Βουλγαρία. Δεν κρύβουν τα σημάδια της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας σε αυτή την περιοχή, αντιθέτως προσκαλούν τους σύγχρονους Ελληνες να τα δουν, παράλληλα με τα μνημεία του δικού τους πολιτισμού. Γέφυρα για εμάς μεταξύ των δύο κόσμων ήταν ο ξεναγός μας, Ender Pınarbaşı, γιος της Ρωμιάς από την Πόλη κυρίας Καλλιόπης. Ο πολυπράγμων φίλος μας πλέον, εκτός από το να ξεναγεί μετά λόγου γνώσεως στην Κωνσταντινούπολη και σε ολόκληρη την Τουρκία, κάνει χίλια δυο πράγματα. Μεταξύ  άλλων, διατηρεί δύο ιστότοπους (www.konstantinoupolis-guide.gr και www.turkiaguide.com) και την επομένη της αναχώρησής μας θα έφευγε και ο ίδιος για την Αντιόχεια, στα σύνορα με τη Συρία, για να κατασκευάσει σαπούνι. Ο Ender μοιάζει με γέφυρα που ενώνει τις δύο όχθες του Έβρου, που οι Τούρκοι τον λένε Μερίτς και οι Ελληνες που κατάγονται από την Αδριανούπολη Μαρίτσα.
Εδώ, στην Αδριανούπολη, ο Έβρος δεν είναι όριο. Η πέτρινη γέφυρα με τις δώδεκα οξείες καμάρες πάνω από το πλατύ ποτάμι λες και οδηγεί στο τέμενος Σελιμιγιέ, από τα μεγαλύτερα της Τουρκίας. Ο θόλος του, συντροφιά με τέσσερις μιναρέδες, κυριαρχεί στον ορίζοντα και υψώνεται πάνω από όλα τα κτίρια της πόλης. Έρχεται από την αυτοκρατορική περίοδο της Αδριανούπολης, τον 16ο αιώνα, όταν ήταν εδώ το παλάτι των σουλτάνων. Εκεί που βρισκόταν το Σεράι Ιτσί μένει όρθιος μόνο ο πύργος της Δικαιοσύνης, ολομόναχος, στην άλλη άκρη της μικρής γέφυρας, δίπλα στο στάδιο όπου γίνονται οι φημισμένοι αγώνες πάλης των αλειμμένων με λάδι πεχλιβάνηδων του Κιρκπινάρ. Οι ανδριάντες των πολυνικών Αφεντών Πεχλιβάνηδων στέκουν σιωπηλοί έξω από το στάδιο, αλλά η φήμη τους είναι ζωντανή και ομιλούσα σε ολόκληρη την περιοχή κι ακόμη πιο μακριά.
*Η σκεπαστή αγορά

Όταν βγάζεις τα παπούτσια σου και μπαίνεις στο τζαμί Σελιμιγιέ, αισθάνεσαι την επιβλητικότητα που σκορπά απλόχερα ο θεός. Περπατάς πάνω στα χαλιά με τις περιχαρακωμένες ατομικές θέσεις προσευχής και νιώθεις τον τεράστιο τρούλο να σε σκεπάζει με το μεγαλείο της υπέρτατης δύναμης. Τον κρατούν, όμως, ψηλά οι οκτώ γιγαντιαίοι κίονες και το μόνο που πέφτει τελικά πάνω σου είναι το θείο φως του δειλινού που μπαίνει από τα 999 παράθυρα και σε φωτίζει. Μυριάδες περίτεχνα, πολύχρωμα, πλακάκια ιζνίκ παίζουν με το φως και κρατούν το βλέμμα σου προσηλωμένο ψηλά, μέχρι να το αποσπάσει για λίγο μια ανεστραμμένη τουλίπα λαξευμένη στη μαρμάρινη παραστάδα του κουβούκλιου που συμβολίζει τον έναν και μοναδικό που αρνήθηκε να δώσει το χωράφι του στον μεγάλο Μιμάρ Σινάν, τον κορυφαίο της οθωμανικής αρχιτεκτονικής, για να χτίσει το τέμενος που του παράγγειλε ο Σελίμ Β'.
Το Σελιμιγιέ, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι η ατόφια έκφραση του οθωμανικού κουλιγιέ, ενός συγκροτήματος το οποίο περιλαμβάνει εκτός από το τζαμί και μεντρεσέ, βιβλιοθήκη και οπωσδήποτε κλειστή αγορά για να το συντηρεί. Τέτοιο είναι και το άλλο σπουδαίο αξιοθέατο της Αδριανούπολης, το συγκρότημα Μπεγιαζίτ Β', όπου αναπαριστάται η εικόνα του παλαιότερου νοσοκομείου και της Iατρικής Σχολής, όπου εφαρμοζόταν, μεταξύ άλλων, και η μουσικοθεραπεία.
*Η σπεσιαλιτέ: Τα συκωτάκια!

Στο κέντρο του τζαμιού του συγκροτήματος Μπεγιαζίτ Β' τρέχει ακόμη στο σιντριβάνι το νερό, ο ήχος του οποίου «επιστρατευόταν» στη μουσικοθεραπεία. Στον κεντρικό πεζόδρομο της Αδριανούπολης Σαρατσλάρ θεραπεύουν τους περιηγητές τα νερά που τρέχουν από την Κρήνη της Αγάπης. Οι μουσικές και τα αρώματα της Ανατολής είναι διάχυτα παντού. Και βεβαίως οι γεύσεις, ιδιαιτέρως τα φημισμένα συκωτάκια της Αδριανούπολης. Στη Μεσαία Πόρτα πολλοί στέκονται υπομονετικά έξω από το εστιατόριο του Aydin για να αδειάσει τραπέζι και να δοκιμάσουν τα πιο καλά από τα καλύτερα. Το τηγανητό μοσχαρίσιο συκώτι (tava ciğer) είναι η μία από τις δύο φημισμένες σπεσιαλιτέ της Ανατολικής Θράκης- η άλλη είναι οι κεφτέδες, που τους δοκιμάσαμε στον Αχμέτ στη Ραιδεστό. Ο μάστορας τηγανίζει σε κοινή θέα τις φλούδες του συκωτιού στο καυτό ηλιέλαιο για ελάχιστα λεπτά, αφού προηγουμένως ο άλλος μάστορας τις έχει αλευρώσει. Τις στραγγίζει με την τρυπητή κουτάλα και δημιουργεί στο πιάτο έναν νόστιμο σωρό. Πρoηγουμένως έχουν φτάσει στο τραπέζι τα πιατάκια του μεζέ με ντομάτα κομμένη σε μεγάλα κομμάτια, πολύ καυτερές κόκκινες ξερές πιπεριές και κρεμμύδι ξερό με σουμάκ. Για ποτό υπάρχει το δροσιστικό αϊράν (αργιάνι), με βάση το γιαούρτι, για να πάρει τη φλόγα από τις πιπεριές.
Όταν στη συντροφιά είναι ο Πάνος Ιωαννίδης, που κατάγεται από εδώ και το σπίτι της οικογένειάς του βρίσκεται μερικούς δρόμους πιο πέρα, τότε είναι αναπόφευκτο μετά την επίσκεψη στην αναπαλαιωμένη συναγωγή να βγεις εκτός προγράμματος και να «χαθείς» στους δρόμους και στις ελληνικές μνήμες της Αδριανούπολης. Η Παναγία Κουλικαρέα είναι η μόνη εκκλησία που δεν γκρεμίστηκε και λειτουργεί ως γυμναστήριο, η Ζάππειος Σχολή στεγάζει την Αστυνομία και το αρχαιοπρεπές κτίριο του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου ανακαινίζεται. Εκατόν πενήντα έξι ελληνικά σπίτια αναπαλαιώνονται στη Ραιδεστό για να γίνουν μικρά μουσεία, εστιατόρια και ξενοδοχεία. Ένα από αυτά, στην αρχή του Πολιτιστικού Σοκακιού, θα στεγάσει τη συλλογή Μαυρίδη με 3.000 καρτ ποστάλ από την παλιά Ραιδεστό.
Σε ελληνική οικογένεια ανήκε πριν και το αρχοντικό όπου τώρα στεγάζει στο Κάραγατς το εστιατόριο Tulipa, το οποίο επιχειρεί να φέρει στους σύγχρονους καιρούς την οθωμανική κουζίνα. Το αρνάκι μπούτι στον φούρνο με πουρέ ψητής μελιτζάνας μοιάζει να βγαίνει από την κουζίνα του σαραγιού. Το φαγητό ταιριάζει πολύ με ένα κόκκινο κρασί από Merlot του οινοποιείου Arcadia (www.arcadiavineyards.com) στο μέσο της διαδρομής από τις Σαράντα Εκκλησιές έως την Αρκαδιούπολη. Το ίδιο βράδυ μείναμε στο ξενοδοχείο Bakucha Vinryard Hotel & Spa (www.bakucha.com), το όνομα του οποίου προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων «Βάκχος» και «κούτσα», που στα σερβικά σημαίνει χωριό. Το Χωριό του Βάκχου περιβάλλεται από τον απέραντο αμπελώνα και εκείνο περιβάλλει το οινοποιείο και το κελάρι. Από τα ιδιαίτερα κρασιά που δοκιμάσαμε, το δυνατό λευκό Odrysia από τη γηγενή ποικιλία Narince.
Υπάρχει η σκέψη να ενωθούν οι δρόμοι του κρασιού της Μακεδονίας, της Θράκης, της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Θράκης. Το κρασί μπορεί να μας φέρει πιο κοντά. Όπως και τα γλυκά. «Να τρώμε γλυκά για να μιλάμε γλυκά» λέει ο Αρίφ Μερίτς στο Arslanzade (www.arslanzade.com.tr), ένα από τα πιο γνωστά εργαστήρια μάρτσιπαν (πάστα αμυγδάλου), που ξεκίνησε από την κουζίνα του οθωμανικού παλατιού και παράγεται ακόμη. Είναι τέτοια η γεύση αυτού του ταξιδιού, όπως του kallavi, ενός πράσινου μπισκότου από φιστίκι.

Νίκος Γ. Μαστροπαύλος 


Για την παλαιά Αδριανούπολη, βλέπετε στη θέση
http://sitalkisking.blogspot.gr/2009/11/blog-post_17.html 

Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2016

Ο “ΜΑΥΡΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ” ΤΟΥ 1955. Η ΝΕΑ “ΑΛΩΣΗ” ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

*Καταστροφή παντού....




   Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας



                Τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 με τους βανδαλισμούς των Τούρκων σε βάρος των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης, τα λεγόμενα και “Σεπτεμβριανά”, πέρασαν στις μελανές σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας ως γεγονότα βαρβαρότητας, τυφλού μίσους και πρωτοφανούς αγριότητας των Τούρκων.
Το 1955 ήταν από την αρχή ένας δύσκολος χρόνος για την Ελλάδα με πολλά σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις, τα οποία απαιτούσαν δραστηριοποιημένη στο έπακρο εξωτερική πολιτική και ασφαλώς ισχυρή πολιτική κυβέρνηση. Η πραγματικότητα όμως ήταν πολύ διαφορετική για την Ελλάδα, παρά την ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή του κυβερνώντος κόμματος του Ελληνικού Συναγερμού, γιατί ουσιαστικά επικρατούσε ακυβερνησία με τον τότε Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Παπάγο να ασθενεί βαρέως.

Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2016

Τρικούπης, ένας Έλληνας με μεγάλη αυτοπεποίθηση

*Έκθεση ιστορικών κειμηλίων της οικογενείας Τρικούπη στη Βουλή των Ελλήνων το 2012. Στη φωτογραφία, αντικείμενα του Χαρίλαου Τρικούπη.




ΛΥΝΤΙΑ ΤΡΙΧΑ
Χαρίλαος Τρικούπης, ο πολιτικός του «Τις πταίει;»
και του «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»
εκδ. Πόλις, 2016, σελ. 598


Γράφει η κ. ΜΑΡΙΑ ΤΟΠΑΛΗ


Λίγες ζωές και προσωπικότητες είναι σε θέση να προκαλέσουν στον σύγχρονο Έλληνα αναγνώστη τόσο έντονη την εντύπωση της συνάφειας με τα μεγάλα ερωτήματα που και σήμερα, ιδίως με τη μορφή δεινών, αφορούν την πορεία του σύγχρονου ελληνισμού όσο εκείνη του Χαρίλαου Τρικούπη (1832-1896). Ποιος δεν συνδέει το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» του μεγάλου άνδρα με τη σύγχρονη κρίση χρέους, αλλά και ποιος δεν αναρωτήθηκε, ξανά και ξανά, όλα αυτά τα χρόνια, «Τις πταίει;».
Η νομικός Λύντια Τρίχα, επί δεκαετίες αφιερωμένη στη μελέτη του τρικουπικού αρχείου, εισφέρει με την εκτεταμένη υπό έκδοση ιστορική βιογραφία μιαν εύληπτη οπτική όχι μόνον της ζωής και του έργου του, αλλά και μιας ολόκληρης εποχής, που παραμένει μάλλον υποφωτισμένη στη συλλογική συνείδηση.

Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2016

Ιουλιανά και αποστασία του 1965

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
http://www.kathimerini.gr/883400/article/epikairothta/ellada/ioyliana-kai-apostasia
*Τα Ιουλιανά συνοδεύτηκαν από πρωτόγνωρο κοινωνικό αναβρασμό και λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον της «αποστασίας». Επρόκειτο για ένα εντελώς νέο στοιχείο στην ελληνική πολιτική ζωή, που έμελλε να τη σημαδέψει χρόνια.


*Η παραίτηση του πρωθυπουργού
Γ. Παπανδρέου,
η αποχώρηση 45 βουλευτών
από τη ΕΚ και η εμπλοκή του 
Στέμματος 


Γράφει ο κ. Σωτ. Ριζάς*

          Η πολιτική κρίση του Ιουλίου του 1965 έχει μείνει γνωστή στη συλλογική μνήμη ως τα «Ιουλιανά», αλλά κυρίως σημασιοδοτήθηκε αρνητικά ως η «Αποστασία». Ταυτίζεται με την αποχώρηση από την Ένωση Κέντρου 45 βουλευτών, σε τρεις φάσεις, από τις 15 Ιουλίου έως τις 17 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση οριακής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας με την υποστήριξη της συντηρητικής αντιπολίτευσης, Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενωσης (ΕΡΕ) και Προοδευτικών. 
          Το σχήμα αυτό ευνοείτο από το Στέμμα σε αντίθεση με την επιθυμία του αρχηγού της Ένωσης Κέντρου και παραιτηθέντος πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου για διενέργεια νέων εκλογών με στόχο την επίλυση της διαφωνίας Στέμματος και παραιτηθείσας κυβέρνησης. Ο αρχηγός του κράτους διέθετε πράγματι το δικαίωμα κατά το Σύνταγμα του 1952 να διορίζει και να παύει τους υπουργούς αλλά στην άσκηση του προνομίου του δεσμευόταν από την κοινοβουλευτική αρχή, δηλαδή τη δεδηλωμένη πλειοψηφία της Βουλής. Αυτό δεν απέκλειε ασφαλώς την εκδήλωση διαφωνίας με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η διαφωνία αυτή όμως μπορούσε να επιλυθεί είτε με συναινετική λύση από την υπάρχουσα Βουλή είτε με προσφυγή στις κάλπες. Η ανάθεση τριών εντολών σχηματισμού κυβέρνησης, παρά τη θέληση του αρχηγού της Ένωσης Κέντρου, συνιστούσε ασφαλώς καταχρηστική άσκηση του συνταγματικού προνομίου του αρχηγού του κράτους και αποσκοπούσε στην αλλοίωση του συσχετισμού των κοινοβουλευτικών δυνάμεων.
*Η ένταση εκείνων των επεισοδίων

Περίοδος- καμπή στην ελληνική πολιτική σκηνή

          Πέραν των συνταγματικών συμφραζομένων, η αποδοκιμασία των στελεχών της Ένωσης Κέντρου, που υποστήριξαν το Στέμμα του 1965, εντασσόταν σε μια ιστορική και πολιτική προοπτική βαρύνουσας σημασίας. Η Ένωση Κέντρου είχε επικρατήσει στις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1964 με μεγάλη πλειοψηφία (52,7% των ψήφων και 171 έδρες), τερματίζοντας μια 11ετή συντηρητική κυριαρχία. Η επικράτησή της είχε ταυτιστεί με την αποδοκιμασία των περιοριστικών πρακτικών της μετεμφυλιακής περιόδου, την αναδιανομή του προϊόντος της μεταπολεμικής ανάπτυξης και την επιδίωξη της ύφεσης στην ελληνική εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο, πάντως, της Ατλαντικής Συμμαχίας.
          Αν και στην ηγεσία της Ένωσης Κέντρου, τον αρχηγό της Γεώργιο Παπανδρέου και τα πιο σημαντικά στελέχη της, δεν ήταν καθόλου άγνωστη η άσκηση της πολιτικής στο παρασκήνιο της δεκαετίας του 1950 και των αρχών του 1960, είχε διαμορφωθεί πλέον μια νέα πολιτική πραγματικότητα, που κατά κάποιο τρόπο δέσμευε όλους του ενδιαφερόμενους παράγοντες. Αυτή ήταν ότι είχαν εισέλθει στην πολιτική σκηνή ανεπιστρεπτί κοινωνικές δυνάμεις που ώς τότε παρέμεναν μάλλον περιθωριακές: Αγρότες στην ύπαιθρο, στα αστικά κέντρα φοιτητές και εργαζόμενοι νέοι, γενικότερα μισθωτοί. Επίσης, θα προσετίθετο σταδιακά στο εργατικό δυναμικό σημαντικός αριθμός εργατών καθώς ωρίμαζαν οι επενδύσεις στη βιομηχανία, ενώ εμφανίζονταν στο προσκήνιο και νέοι μη καθιερωμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες, δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί. Αυτό το διαφοροποιημένο κοινωνικό δυναμικό δεν κινείτο εκτός του κοινοβουλευτισμού αλλά απαιτούσε το αντιπροσωπευτικό σύστημα να λειτουργεί χωρίς εκ των άνω χειραγώγηση. Αυτό θα ήταν το κρίσιμο στοιχείο που θα καθόριζε τη λαϊκή προτίμηση τον Ιούλιο του 1965. Συνεπώς, ενώ η πολιτική μεταβολή του Φεβρουαρίου 1964 δεν ήταν αλλαγή καθεστώτος, δεν ήταν όμως και μια απλή εναλλαγή κομμάτων, επρόκειτο για αλλαγή τρόπου άσκησης της πολιτικής.
*Ανδρέας Παπανδρέου- Κωνσταντίνος Μητσοτάκης: Οι δύο πόλοι εκείνης της μεγάλης σύγκρουσης

Η στάση ΕΡΕ και Στέμματος

          Σ’ αυτό το νέο περιβάλλον θα αντιμετώπιζαν δυσχέρειες προσαρμογής οι παλαιοί πρωταγωνιστές του μετεμφυλιακού πολιτικού συστήματος. Η ΕΡΕ αντιμετώπιζε σχεδόν με αγωνία την καθίζηση των δυνάμεών της ακόμα και σε περιοχές όπως η ύπαιθρος και κοινωνικές κατηγορίες όπως ο στρατός, τα σώματα ασφαλείας και οι δημόσιοι υπάλληλοι. Οι δημοτικές εκλογές του Ιουλίου του 1964 είχαν επικυρώσει τις τάσεις αυτές. Η έλλειψη αυτοπεποίθησης σε συνθήκες πιο ανοιχτού και αβέβαιου πολιτικού παιχνιδιού ήταν έκδηλη, καθώς και η ανησυχία ότι η κυβέρνηση του Κέντρου θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στον κρατικό μηχανισμό. Παρούσα ήταν και η ανησυχία αναβίωσης κάποιας κομμουνιστικής απειλής, προκύπτουσα από τη δυνατότητα ανεμπόδιστης δραστηριότητας της Αριστεράς, ιδίως της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
          Τον Ιανουάριο του 1965 η κυβέρνηση του Κέντρου επρόκειτο να ενισχύσει, μάλλον ακουσίως εν τούτοις, τη ροπή της ΕΡΕ προς την πόλωση όταν απέφυγε να εναντιωθεί στην πρόταση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) για παραπομπή του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και δύο υπουργών των κυβερνήσεών του σε ειδικό δικαστήριο για υπόθεση της ΔΕΗ. Η πρωτοβουλία της ΕΔΑ και η ανοχή της Ένωσης Κέντρου ήταν ατυχής, καθώς η υπόθεση ήταν παραγεγραμμένη και η εξέτασή της από τη Βουλή απέβλεπε στην πολιτική φθορά του Καραμανλή και της ΕΡΕ. Υπό το κράτος της έλλειψης αυτοπεποίθησης, αίσθησης στρατηγικού αδιεξόδου, ενδεχομένως κοινής αντίληψης με το Στέμμα και της πρότασης για παραπομπή του Καραμανλή, ο αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος θα καλούσε τους οπαδούς του σε συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος τον Φεβρουάριο του 1965. Εκεί απηύθυνε πρόσκληση ανατροπής της κυβέρνησης Παπανδρέου και προσέφερε την υποστήριξη της ΕΡΕ σε κυβέρνηση διαφωνούντων του Κέντρου. Επρόκειτο για το βασικό σενάριο της Αποστασίας του 1965.
          Ήδη τον Ιανουάριο του 1965 το Στέμμα εξέταζε τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης διαφωνούντων του Κέντρου. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν μεταξύ αυτών, επρόκειτο να σχηματίσει τελικά την τρίτη κυβέρνηση αποστατών τον Σεπτέμβριο του 1965. Στις σχετικές συνομιλίες συμμετείχε και ο εκδότης της κεντρώας εφημερίδας «Ελευθερία» Πάνος Κόκκας, πολιτικός φίλος του υπουργού Οικονομικών και ισχυρού στελέχους της Ένωσης Κέντρου, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Η στάση του Στέμματος καθοριζόταν από την παρωχημένη αντίληψη ότι ο θρόνος συνιστούσε τον θεσμικό και πολιτικό εγγυητή του πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος και ότι η κυβέρνηση του Κέντρου συνιστούσε τουλάχιστον αμφίβολο παράγοντα από την οπτική της αντικομμουνιστικής αξιοπιστίας. Άρρητα επικρατούσε και ένα είδος ιστορικά κληροδοτημένης δυσπιστίας μεταξύ του θρόνου και μιας παράταξης, η οποία, αν και δεν έθετε από το 1946 και μετά πολιτειακό ζήτημα, θεωρούσε εαυτήν δημοκρατική και ήταν κληρονόμος του βενιζελισμού.
          Στην πολιτική κουλτούρα του Στέμματος ήταν εγγεγραμμένη μια παρεμβατική νοοτροπία, ασύμβατη με τη συνταγματική μοναρχία, τη βασιλευομένη δημοκρατία όπως απεκαλείτο στην ελληνική πολιτειολογική και συνταγματική θεωρία. Ο παρεμβατισμός αυτός αφορούσε ιδίως τις 'Ενοπλες Δυνάμεις, οι οποίες θεωρούνταν τομέας αποκλειστικής δικαιοδοσίας του Στέμματος. Η αρχική στάση ανοχής της Ένωσης Κέντρου έναντι της πρακτικής αυτής, ενδεχομένως αναπόφευκτη κατά την περίοδο της μετάβασης από τη συντηρητική στην κεντρώα διακυβέρνηση το 1963-64, πιθανώς εδραίωσε την πεποίθηση του Στέμματος ότι η συνέχισή της ήταν δυνατή. Επικρατούσα αντίληψη κατά τη μετεμφυλιακή περίοδο ήταν ότι το σώμα των αξιωματικών ήταν πιστό στον θρόνο, αν και δεν διέφευγε της προσοχής ιδίως Αμερικανών και Βρετανών στρατωτικών ακολούθων ότι οι αξιωματικοί ήταν κατά κύριο λόγο αντικομμουνιστές και χλιαρά μόνο βασιλόφρονες. Η παρερμηνεία αυτή των ροπών του σώματος των αξιωματικών θα γινόταν αντιληπτή εν τούτοις μόνο τον Απρίλιο του 1967. Στο πλαίσιο αυτών των ανεδαφικών αντιλήψεων το Στέμμα θα επεδίωκε τον παραμερισμό του Παπανδρέου τον Ιούλιο του 1965 και αφού είχε αποκαλυφθεί η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Επρόκειτο για ομάδα προσκείμενων στο Κέντρο αξιωματικών, οι οποίοι κατά τρόπο αδέξιο επεδίωκαν την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στο στράτευμα. Η υπόθεση δεν θα αποκτούσε ενδεχομένως ευρύτερη σημασία αν δεν εμπλεκόταν σε αυτήν, αν και ηθική αυτουργία δεν αποδείχθηκε, ο υπουργός αναπληρωτής Συντονισμού Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του πρωθυπουργού. Είχε εισέλθει στην πολιτική μόλις στις αρχές του 1964 έπειτα από λαμπρή ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προς έκπληξη Ελλήνων και Αμερικανών είχε αντιταχθεί στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού με βάση τα σχέδια Άτσεσον (Acheson), θεωρώντας τα εκδήλωση της αμερικανικής παρεμβατικότητας στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή. Εμφανιζόταν ήδη την άνοιξη του 1965 ως φορέας πιο ριζοσπαστικών αντιλήψεων εντός της Ένωσης Κέντρου και φαινόταν να κερδίζει τόση υποστήριξη εντός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ώστε να είναι υπολογίσιμος παράγων για τη διαδοχή όποτε θα ετίθετο το θέμα.
*Εικόνα των Ιουλιανών του 1965

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρίσης

          Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για την ερμηνεία της στάσης των αποστατών του 1965. Στελέχη όπως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Σταύρος Κωστόπουλος, ο Στέφανος Στεφανόπουλος, ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας, ο Ιωάννης Τούμπας ήταν τουλάχιστον επιφυλακτικά έναντι της πολιτικής που ακολουθούσε ο Γεώργιος Παπανδρέου και ακόμα περισσότερο έναντι των ριζοσπαστικών αντιλήψεων του Ανδρέα Παπανδρέου. Είχαν αντιμετωπίσει με επιφύλαξη την απόρριψη του δευτέρου σχεδίου Άτσεσον, απέβλεπαν σε τερματισμό της πολιτικής παροχών, ενώ είχαν αντιταχθεί στην επίσκεψη Παπανδρέου στη Σοβιετική Ένωση τον Μάρτιο του 1965 ως υπερβαίνουσα τα επιτρεπτά όρια. Διαθέτοντας επίσης βάση ισχύος έβλεπαν αρνητικά την αναδιάταξη των εσωκομματικών ισορροπιών που προκαλούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Το τελευταίο στοιχείο ενδιέφερε ασφαλώς και ένα στέλεχος προερχόμενο από την Αριστερά, τον Ηλία Τσιριμώκο ο οποίος αν και δεν συμμεριζόταν τις άλλες ενστάσεις των συναδέλφων του συνέδραμε την αποστασία ως πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1965.
          Τέλος, ο αμερικανικός παράγων, πάντοτε κρίσιμος στη μεταπολεμική Ελλάδα, δεν υποβοήθησε την ομαλή εξέλιξη της κατάστασης. Η Ουάσιγκτον είχε εγκαταλείψει σιωπηρά την πολιτική ανοιγμάτων προς τα αριστερά ως στρατηγική ανάσχεσης του κομμουνισμού και απέδιδε και πάλι έμφαση σε πιο συντηρητικές προσεγγίσεις. Οι Αμερικανοί, δύσπιστοι έναντι του Κέντρου, θεωρούσαν ως «μη πολιτική» την κατάσταση συντηρητικού ελέγχου που επικρατούσε στον στρατό στις αρχές του 1964. Οι όποιες αλλαγές έπρεπε να είναι ελεγχόμενες και η παρουσία του Στέμματος ήταν ως προς το σημείο αυτό χρήσιμη. Η αποκάλυψη του ΑΣΠΙΔΑ σήμαινε για τους Αμερικανούς ότι εκτυλισσόταν μια υπόθεση απολύτως ασύμβατη με την αρχή της αποφυγής πολιτικής ανάμειξης στον στρατό, αν και η έκταση της υπόθεσης φαινόταν στην αμερικανική πρεσβεία περιορισμένη όπως παρέμενε ανεξακρίβωτη και η εμπλοκή του Ανδρέα Παπανδρέου. Οι Αμερικανοί υποστήριζαν μια συμβιβαστική λύση, η οποία πάντως θα άφηνε τον στρατό εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης. Αφού όμως εξερράγη η κρίση στις 15 Ιουλίου ο αμερικανικός παράγων θα υποστήριζε τις προσπάθειες για να παρεμποδιστεί η επάνοδος του Παπανδρέου στην εξουσία.
          Συνοψίζοντας, η Αποστασία του 1965 απετέλεσε μια διαδικασία ασύμβατη με την εξέλιξη της ελληνικής πολιτικής από ένα περιοριστικό σε ένα πιο ανοιχτό πολιτικό σύστημα. Οι διαφωνίες των αποστατών με τον αρχηγό της Ένωσης Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου ήταν θεμιτές ως προς την ουσία. Διαφωνίες συναντώνται συχνά σε κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Τα ζητήματα ήταν σοβαρά αλλά όχι ζωτικά και μπορούσαν να επιλυθούν ή οι συνέπειές τους να ελεγχθούν. Οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες, όμως, που συνέκλιναν στην Αποστασία είχαν κατά κάποιον τρόπο εγκιβωτιστεί σε ένα πλαίσιο αντίληψης κινδύνων δυσανάλογης προς την πραγματική διάσταση των προβλημάτων. Η άρνηση του αρχηγού του κράτους να συναινέσει στην ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Αμύνης από τον πρωθυπουργό και η μεθόδευση της υποκατάστασης της πλειοψηφίας από άλλη χωρίς τη μεσολάβηση εκλογών έγινε αντιληπτή ως παραβίαση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Οι συνέπειες για το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι γνωστές. Σε ό,τι αφορά το βασικό κριτήριο λειτουργίας μιας δημοκρατίας που είναι η ανεμπόδιστη εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, αντί ο κύκλος εναλλαγής να κλείσει στη δεκαετία του 1960 έκλεισε στη δεκαετία του 1980. Εν τω μεταξύ, η δικτατορία είχε προσθέσει ιστορικά φορτία και η κοινωνία ήταν πολύ απαιτητική και λιγότερο ενήμερη για ζωτικά προβλήματα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.


*Ο κ. Σωτήρης Ριζάς είναι διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Ερευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2016

Ο πάτερ Γυμνάσιος: Βίος και πολιτεία του

*Ο περίφημος καλόγερος πάτερ Γυμνάσιος



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


Ο καλόγερος που γιάτρευε τον κόσμο με βότανα που μάζευε μόνος του στο βουνό και έφτιαχνε διάφορα ματζούνια με τα οποία γιάτρευε τον κοσμάκη, είναι μια υπαρκτή μυθική μορφή του μεσοπολέμου. Η φήμη του διέτρεξε σχεδόν όλη την Ελλάδα και ο μύθος του διατηρείται ζωντανός ακόμα και στις μέρες μας.
Στα παλαιοβιβλιοπωλεία θα βρείτε ακόμα τις παλαιές εκδόσεις με τις περίφημες 369 συνταγές του, αλλά το βιβλίο δεν το έγραψε αυτός, αφού δεν ήξερε γράμματα! Το βιβλίο το κυκλοφόρησαν διάφοροι, που θέλησαν να εκμεταλλευτούν τη φήμη του.
Στα ραδιόφωνο μπορείτε και σήμερα να ακούσετε το ομώνυμο σατιρικό τραγούδι από τον «Θεσσαλικό Κύκλο» του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους Κώστα Βίρβου.
Πρόκειται για τον περίφημο καλόγερο, τον πατέρα Γυμνάσιο τον Λαυριώτη, που αναστάτωσε ολόκληρη την Ελλάδα με τις… βιολογικές θεραπείες που εφάρμοζε.

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Κάλβος, λαμπρός λόγιος και ποιητής

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  http://www.kathimerini.gr/881954/article/politismos/vivlio/kalvos-lampros-logios-kai-poihths

*Ανδρέας Κάλβος.  (Προσωπογραφία κατ’ εικασία.) Εργο του Παναγιώτη Γράββαλου. 
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Χαρακτικό 49,0x32,3 εκ.




Γράφει ο κ. ΜΙΧΑΛΗΣ Ν. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑΣ



Τον Οκτώβριο του 1813 ο Ανδρέας Κάλβος, 21 ετών τότε, έστειλε από τη Φλωρεντία επιστολή- αίτημα στους κυβερνώντες τη Ζάκυνθο- και με σύσταση του Φόσκολο- να του χορηγήσουν υποτροφία ώστε να μπορέσει να επιδοθεί σε συστηματικές σπουδές. Η επιστολή του όχι μόνο δεν έφερε αποτέλεσμα, αλλά έμεινε και αναπάντητη.
Ο Κάλβος έκτοτε συνέχισε ως ένας πτωχός, λαμπρός, αυτοδίδακτος λόγιος, αλλά και ως εκρηκτικός ποιητής. Η αξιοσύνη του ως λογίου αναγνωρίστηκε εμπράκτως και ουσιαστικώς με τη θητεία του (αν και περιπετειώδη) ως καθηγητή στην Ιόνιο Ακαδημία όπου τον προσέλαβε ο ευεργέτης του, φιλέλληνας «αρχιεπιστάτης του εν Κερκύρα Ελληνικού Παμμουσείου», κόμης Γκίλφορντ.

Πέμπτη, 10 Νοεμβρίου 2016

Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ http://www.kathimerini.gr/882322/article/epikairothta/ellada/h-ypo8esh-aspida

*Ο κατηγορούμενος λοχαγός Αρ. Μπουλούκος με τον αδελφό του Διονύσιο και τον συνήγορο υπεράσπισης Ευάγγελο Γιαννόπουλο στη δίκη του ΑΣΠΙΔΑ.Το Στρατοδικείο τον καταδίκασε σε 18 χρόνια κάθειρξη.



Γράφει ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ*


Στην αρκετά μακρά ιστορία των μυστικών οργανώσεων που ταλάνισαν το εσωτερικό του ελληνικού στρατού από το 1909 έως το 1974, μία- αν και έχει περάσει μισός αιώνας από την αποκάλυψή της- εξακολουθεί να καλύπτεται από αχλύ μυστηρίου.
Η οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ (Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα Ιδέα Δημοκρατία Αξιοκρατία) ως τα τέλη της δεκαετίας του 1980 αντιμετωπιζόταν ως απόλυτο ψεύδος, ως μια σκευωρία που άνοιξε τον δρόμο για τη δικτατορία του 1967. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη, και το παρόν άρθρο θα επιχειρήσει να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της υπόθεσης αυτής.

Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2016

O ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΓΕΩΡΓ. ΜΠΑΚΟΣ, ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΜΥΝΑΣ ΣΕ ΚΑΤΟΧΙΚΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ

*Ο υποστράτηγος Γεώργιος Μπάκος
 

Φιλογερμανός. Προσπάθησε
να στείλει Έλληνες
στο Ανατολικό Μέτωπο.
Τον εκτέλεσε ο ΕΛΑΣ το 1945



Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Ο Γεώργιος Μπάκος γεννήθηκε το 1892 στη Μάνη και μετά τις γυμνασιακές του σπουδές εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία εξήλθε με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Συμμετείχε σε όλους τους πολέμους της πατρίδας μας στη διάρκεια του 20ου αιώνα.
Στις 7 Μαρτίου 1941 ανέλαβε τη Διοίκηση του Β΄ Σώματος Στρατού, όταν ο μέχρι τότε Διοικητής αυτού Αντιστράτηγος Δημήτριος Παπαδόπουλος, όπως και ο Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου ( ΤΣΗ ) Αντιστράτηγος Δράκος και ο Διοικητής του Α΄ Σώματος Στρατού Αντιστράτηγος Γεώργιος Κοσμάς, αντικαταστάθηκαν, γιατί και οι τρεις είχαν επιτρέψει την κίνηση Αξιωματικών να υποδειχθεί στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας να εξεύρει λύση, που θα απέτρεπε την πολεμική περιπέτεια με τη Γερμανία, και γιατί επιτράπηκε στους Αξιωματικούς και Οπλίτες να συζητούν σχετικά. Το Β΄ Σώμα Στρατού, όπως και το Α΄ Σώμα Στρατού και το Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ), απέκρουσαν με επιτυχία την εκτοξευθείσα στις 9 Μαρτίου 1941 εαρινή επίθεση των Ιταλικών στρατευμάτων.

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Δύο δημοσιογράφοι, τραυματίες στο Σαγγάριο…

*Ο Κ. Φαλτάϊτς, τρέχει στο ρεπορτάζ κάπου στην Προύσα, το 1921



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Οι δημοσιογράφοι, όπως και όλος ο ελληνικός λαός, έδωσαν και αυτοί το αίμα τους στο Μικρασιατικό Πόλεμο. Εκτός από τον έφεδρο υπολοχαγό δημοσιογράφο Ιωάννη Δαμηλάτη, που έπεσε μαχόμενος στο Ακ Μπουνάρ και ετάφη εκεί (βλέπε στο http://sitalkisking.blogspot.gr/2016/10/blog-post_19.html ) και άλλους συναδέλφους του νεκρούς επίσης, έχουμε και τραυματίες δημοσιογράφους κατά την κάλυψη του ρεπορτάζ.
Σήμερα θα γνωρίσουμε τον τραυματισμό δύο δημοσιογράφων στις μάχες του μακρινού Σαγγαρίου το 1921. Πρόκειται για τους πολεμικούς απεσταλμένους αθηναϊκών εφημερίδων, τους Κώστα Φαλτάϊτς και Στράτο Κτεναβέα.
Ήταν ακόμα καλοκαίρι του 1921, που όλα έμοιαζαν τόσο εύκολα και ελπιδοφόρα στο Μικρασιατικό μέτωπο, στο οποίο οι θρίαμβοι του στρατού διαδέχονταν ο ένας τον άλλον… Οι φαντάροι μας είχαν φτάσει στο Σαγγάριο, όπου οι Τούρκοι αντέταξαν απεγνωσμένη άμυνα. Ο αγώνας σε εκείνα τα μέρη διεξήχθη με πρωτοφανές πείσμα από τις δύο μεριές.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...