Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σύνταγμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σύνταγμα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

1968: Το «Σύνταγμα» της δικτατορίας

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*Παράδοση του σχεδίου «Συντάγματος» στον Γεώργιο Παπαδόπουλο, σε μια τελετή που αναδείκνυε τη ροπή της χούντας στην επικοινωνία και όχι στην ουσία.







Του κ. ΣΠΥΡΟΥ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ*




Το να μιλάει κανείς για το «Σύνταγμα» του 1968 προκαλεί ευλόγως κάποια αμηχανία. Και τούτο διότι τα γνήσια Συντάγματα συγκεντρώνουν δύο βασικά χαρακτηριστικά: Πρώτον, διαθέτουν δημοκρατική νομιμοποίηση, προέρχονται δηλαδή από αντιπροσωπευτικά σώματα. Δεύτερον, παρά τις δυσλειτουργίες, ακόμη και την παραβίαση διατάξεών τους, εφαρμόζονται και κατευθύνουν την πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου.
Στην περίπτωση του «Συντάγματος» του 1968, δεν συνέβη ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ούτε δημοκρατική κάλυψη υπήρχε (ως τέτοια δεν μπορεί να χαρακτηριστεί το νόθο δημοψήφισμα του 1968) ούτε οι διατάξεις του για τα ατομικά δικαιώματα και τις εκλογές εφαρμόστηκαν. Υπό τα δεδομένα αυτά, το «Σύνταγμα» του 1968 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια συντακτική πράξη του δικτατορικού καθεστώτος, στην προσπάθειά του να αποκτήσει μια επίφαση νομιμότητας.


Το τελικό σχέδιο καταρτίστηκε από την κυβέρνηση


Το «Σύνταγμα» του 1968 προετοιμάζεται από μια εικοσαμελή Επιτροπή γνωστών νομικών, υπό την προεδρία του Χ. Μητρέλια, επίτιμου προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας. Στην Επιτροπή συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι πρώην και εν ενεργεία δικαστικοί, Κ. Καυκάς, Δ. Κιουσόπουλος, Ι. Μανιάτης και Α. Τσούτσος, όπως επίσης και οι καθηγητές Πανεπιστημίου Κ. Γεωργόπουλος, Μ. Δένδιας, Η. Κυριακόπουλος, και Θ. Τσάτσος. Ωστόσο, κάποιοι δημόσιοι λειτουργοί, όπως ο καθηγητής Γ. Μαριδάκης, αντιστέκονται και δεν αποδέχονται τον διορισμό τους. Στις 23 Δεκεμβρίου 1967 η Επιτροπή παρουσιάζει ένα προσχέδιο Συντάγματος. Ωστόσο, το οριστικό σχέδιο, με πολλές αλλαγές, το καταρτίζει το υπουργικό συμβούλιο.

*Ο δικτάτορας ψηφίζει «εν θριάμβω» στο δημοψήφισμα-παρωδία.

Το σχέδιο Συντάγματος τίθεται σε δημοψήφισμα στις 29.9.1968 και το αποτέλεσμα προδιαγεγραμμένο: 91,87% υπέρ του «Ναι». Είναι προφανές ότι στο πλαίσιο ενός δικτατορικού καθεστώτος δεν μπορεί να γίνει λόγος για γνήσιο δημοψήφισμα. Εξάλλου, ο στρατιωτικός νόμος ήταν ακόμη σε ισχύ και πολλοί πολιτικοί κρατούμενοι ήταν φυλακισμένοι ή εξόριστοι, ενώ τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της εποχής πρωτοστατούσαν στην εκστρατεία υπέρ του «Ναι». Όπως μάλιστα επισημαίνει ο Αριστόβουλος Μάνεσης σε ένα κείμενο-καταγγελία του λίγο μετά την απόλυσή του από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, «οργανώνονταν κατευθυνόμενες εκδηλώσεις και δημόσιες συναθροίσεις, με υποχρεωτική συμμετοχή δημοσίων υπαλλήλων, μισθωτών, εργατών, αλλά και απλών πολιτών εν γένει (στα χωριά και στις κωμοπόλεις), σε μια δήθεν “δημόσια διαβούλευση” για το “σχέδιο Συντάγματος”, όπου από επίσημα χείλη καταγγελλόταν εκ των προτέρων κάθε ψήφος υπέρ του “Όχι” ως απόδειξη “αντεθνικών” φρονημάτων».


Ενστάσεις και «νομικισμοί»


Παρ’ όλα ταύτα, οι ενστάσεις κάποιων θαρραλέων πολιτών κατά του κύρους του δημοψηφίσματος απορρίπτονται από τον Αρειό Πάγο (483/1968) προεχόντως με το σκεπτικό ότι «κατά δόγμα, όπερ εγένετο δεκτόν και υπό της επιστήμης του Δημοσίου Δικαίου, η επανάστασις επικρατήσασα, δημιουργεί δίκαιον. Συνεπώς, η Επανάστασις της 21ης Απριλίου 1967, επικρατήσασα αναμφισβητήτως, ως ασκούσα έκτοτε την πολιτικήν εξουσίαν αποκλειστικώς εφ’ απάσης της Χώρας, νομίμως τίθησι κανόνας υποχρεωτικούς διά των παρ’ αυτής ορισθέντων προς τούτο οργάνων». Σε μια άλλη δε απόφασή του, ομοίως απορριπτική ενστάσεων κατά του δημοψηφίσματος (ΑΠ 486/1968), ο Άρειος Πάγος καταφεύγει σε έναν αφόρητο «νομικισμό»: «Καθ’ όσον δε αιτιώνται του κύρους του δημοψηφίσματος, ως εκ της κρατήσεως χιλιάδων πολιτών εις φυλακάς, στρατόπεδα και κρατητήρια και παρακωλύσεως της ελευθέρας διακινήσεως ηγετών και στελεχών πολιτικών κομμάτων προς διαφώτισιν του λαού, είναι προεχόντως αόριστοι, δοθέντος, ότι δεν προσδιορίζονται οι κρατηθέντες ή παρακωλυθέντες και προ παντός δεν προσδιορίζονται ειδικώς οι λόγοι, δι’ ους η προβαλλομένη παράβασις προκαλεί αμφιβολίας ως προς το εάν και άνευ αυτής το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα ήτο το αυτό».


Ενίσχυση του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων


Όσον αφορά το περιεχόμενο του «Συντάγματος» του 1968, το κύριο χαρακτηριστικό του ήταν ασφαλώς η ενίσχυση του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων: Οι προαγωγές, μεταθέσεις και γενικώς τα ζητήματα που αφορούσαν την υπηρεσιακή κατάσταση των στρατιωτικών αποφασίζονταν από υπηρεσιακό συμβούλιο ανώτατων αξιωματικών, ενώ τη διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων την ασκούσε μεν η κυβέρνηση, αλλά μέσω του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι η αποστολή των Ενόπλων Δυνάμεων δεν περιοριζόταν στην υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας του κράτους, αλλά επεκτεινόταν και στην υπεράσπιση «του κρατούντος πολιτεύματος και του κοινωνικού καθεστώτος έναντι πάσης επιβουλής». Συνακόλουθα, οι στρατιωτικοί όφειλαν «πίστιν και αφοσίωσιν εις Πατρίδα, τα εθνικά ιδεώδη και τας εθνικάς παραδόσεις».
*Η μονόπλευρη προπαγάνδα υπέρ του «Ναι» ήταν ενδεικτική της παρωδίας που εκπροσωπούσε το λεγόμενο δημοψήφισμα της χούντας.

Κατά τα λοιπά, το «Σύνταγμα» του 1968 προσπαθούσε να εκμεταλλευθεί οτιδήποτε συνδεόταν με τα εθνικά αντανακλαστικά, όπως λ.χ. στο άρθρο 4, όπου με απίστευτη λεπτομέρεια ορίζεται ότι η «εθνική σημαία της Ελλάδος είναι δίχρους, κυανή και λευκή. Σχηματίζεται εξ εννέα οριζοντίων ταινιών, πέντε κυανών και τεσσάρων λευκών, διατεταγμένων εναλλάξ. Εις την άνω προς τον ιστόν γωνίαν υπάρχει λευκός ισοσκελής σταυρός εντός κυανού τετραγώνου, έχοντος μήκος πλευράς ίσον προς το πλάτος πέντε ταινιών».


Οι εκλογές


Περαιτέρω, το «Σύνταγμα» του 1968 περιείχε μία σειρά από διατάξεις σχετικά με τις εκλογές: Οι βουλευτές μειώνονταν σε 150, καθιερωνόταν ασυμβίβαστο μεταξύ βουλευτή και υπουργού, κάποιος μπορούσε να εκλεγεί βουλευτής κατ’ ανώτατο όριο σε τρεις βουλευτικές περιόδους. Περαιτέρω, θεσπιζόταν πενταετής βουλευτική περίοδος, όπως επίσης και υψηλό ποσοστό επί των εγκύρων ψηφοδελτίων για την είσοδο κάποιου κόμματος στη Βουλή. Επίσης και κατά προφανή απόκλιση από τη δημοκρατική αρχή, το δικαίωμα του εκλέγεσθαι προϋπέθετε την κατοχή απολυτηρίου μέσης εκπαίδευσης.
*Πειραιώς και Σωκράτους, γωνία, 21 Απριλίου 1967. Η φωτογραφία ελήφθη από τα γραφεία της «Καθημερινής» την τελευταία ημέρα της κυκλοφορίας της.

Στο επίπεδο των συνταγματικών δικαιωμάτων, το «Σύνταγμα» του 1968 θέσπιζε μία σειρά από περιορισμούς: Ενδεικτικά και μόνο, σε σχέση με το δικαίωμα της απεργίας, το συνταγματικό κείμενο απαγόρευε την απεργία για σκοπούς ξένους προς τα υλικά και ηθικά συμφέροντα των εργαζομένων, όπως επίσης απαγόρευε ρητώς και τη συμμετοχή δημοσίων υπαλλήλων σε απεργία. Η παραβίαση της τελευταίας αυτής απαγόρευσης ισοδυναμούσε με αυτοδίκαιη παραίτηση του δημοσίου υπαλλήλου. Όσον αφορά δε την ελευθερία του Τύπου, η κατάσχεση εντύπων επιτρεπόταν, μεταξύ άλλων, και όταν το δημοσίευμα «είναι προφανώς στασιαστικόν ή σκοπεί εις την ανατροπήν του πολιτεύματος ή του κρατούντος κοινωνικού καθεστώτος ή στρέφεται κατά της εδαφικής ακεραιότητος του κράτους ή δημιουργεί ηττοπάθειαν ή προκαλεί ή διεγείρει εις διάπραξιν εγκλήματος εσχάτης προδοσίας» ή «αποβλέπει οπωσδήποτε εις την προβολήν ή διάδοσιν, προς πολιτικήν εκμετάλλευσιν, απόψεων οργανώσεων και κομμάτων τελούντων εκτός νόμου».
Γενικότερα, θεσπιζόταν η δυνατότητα στέρησης των ατομικών δικαιωμάτων, ενώ προβλέφθηκε και η σύσταση Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο όμως δεν λειτούργησε ποτέ στην πράξη. Αλλά και τα ατομικά δικαιώματα που κατοχυρώνονταν στο κείμενο του «Συντάγματος» του 1968, παραβιάζονταν στην πράξη με εκτοπίσεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια, λογοκρισία, στέρηση ιθαγένειας και περιουσίας, σε πολλές περιπτώσεις ταυτόχρονα με την αφαίρεση του δικαιώματος προσφυγής στα δικαστήρια.


Η (μη) εφαρμογή του «Συντάγματος» στην πράξη


Σε ένα γενικότερο επίπεδο, η μη εφαρμογή του «Συντάγματος» του 1968, το οποίο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 15 Νοεμβρίου 1968, αποτέλεσε το βασικό του γνώρισμα.
Σύμφωνα με την ακροτελεύτια διάταξή του (άρθρο 138), «Το παρόν Σύνταγμα, μετά την έγκρισιν αυτού υπό του Ελληνικού Λαού διά Δημοψηφίσματος... τίθεται ευθύς εν ισχύι, πλην των διατάξεων των άρθρων... [των άρθρων που αφορούσαν την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και τη διενέργεια εκλογών], τας οποίας εξουσιοδοτείται η Εθνική Επαναστατική Κυβέρνησις, όπως θέτη εις εφαρμογήν διά πράξεων αυτής δημοσιευομένων εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Και, όπως εύλογα μπορεί να αντιληφθεί κανείς, η απόφαση της «Εθνικής Επαναστατικής Κυβερνήσεως» περί ενεργοποίησης των διατάξεων περί ατομικών δικαιωμάτων και εκλογών, ουδέποτε εκδόθηκε…


* Ο κ. Σπύρος Βλαχόπουλος είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πέμπτη, 25 Φεβρουαρίου 2016

Η «βαθεία τομή» του Κων. Καραμανλή


*Ο πρωθυπουργός Κων. Καραμανλής και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Π. Κανελλόπουλος είχαν υπάρξει από παλαιότερα μέτοχοι του προβληματισμού για μια δημιουργική αναμόρφωση του Καταστατικού Χάρτη της χώρας.



Γράφει ο κ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ*


                Ήταν η 21η Φεβρουαρίου του 1963 όταν 26 υπουργοί- βουλευτές της ΕΡΕ κατέθεσαν πρόταση αναθεώρησης των μη θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος του 1952. Η πρόταση αυτή, η οποία έχει μείνει στην Ιστορία ως η «βαθεία τομή» του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αποτελεί την πιο γνωστή από τις ατελέσφορες προσπάθειες συνταγματικής αναθεώρησης στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
                Η Ιστορία της προσπάθειας ξεκινάει την 1η Οκτωβρίου 1961, στην εναρκτήρια προεκλογική συγκέντρωση της ΕΡΕ στη Θεσσαλονίκη, όπου ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τονίζει την αναγκαιότητα της συνταγματικής αναθεώρησης για τον εκσυγχρονισμό της χώρας: «Η πραγματοποίησις, όμως, ριζικών μεταβολών, η επιτάχυνσις της προόδου και η εξυγίανσις της δημοσίας μας ζωής, προϋποθέτει μιαν θαρραλέαν μεταρρύθμισιν: την αναθεώρησιν των μη θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος. Η ειρηνική επανάστασις... είναι δυνατόν να πραγματοποιηθή μόνον υπό την προϋπόθεσιν αυτήν». Ύστερα από περίπου ένα χρόνο, στις 10 Οκτωβρίου 1962, η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι ολοκληρώθηκε το σχέδιο της πρότασης αναθεώρησης, ενώ στις 16 Φεβρουαρίου 1963 σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΕΡΕ ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοινώνει την απόφασή του να καταθέσει στη Βουλή την πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος. Λίγες ημέρες μετά, στις 19 Φεβρουαρίου, διεξάγεται σχετική συζήτηση στο υπουργικό συμβούλιο, την επομένη ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ενημερώνει τον αρχηγό των Προοδευτικών, Σπύρο Μαρκεζίνη, και την αμέσως επόμενη ημέρα κατατίθεται η πρόταση επίσημα στη Βουλή.

Παρασκευή, 18 Απριλίου 2014

Ένα παράσημο, που δεν παρέλαβε ο τιμημένος με αυτό!!!



 *Από την "Εφετηρίδα του Βασιλείου της Ελλάδος" που εξέδιδε ο ιατρός Κλάδος. 
Ένα ετήσιο αλμανάκ της Οθωνικής περιόδου (1837) με το διάταγμα απονομής "αργυρών νομισμάτων". Ο Γκαλίνα ως απολιτογράφητος αναγράφεται χωριστά.


*Δικαιούχος ο Ιταλός Βικέντιος Γκαλίνα

*Συντάκτης του Συντάγματος της Επιδαύρου


Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

          Ο Ιταλός Βικέντιος Γκαλίνα, σχεδόν ξεχασμένος σήμερα, άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ελληνική συνταγματική ιστορία, δεδομένου ότι υπήρξε ο βασικός συντάκτης, με όποιες γνώσεις είχε, του πρώτου φιλελεύθερου μάλιστα συντάγματος, που ψήφισαν οι επαναστατημένοι Έλληνες, μέσα στη φωτιά της μάχης, στην Επίδαυρο, την 1η Ιανουαρίου 1821.  
                Η Α΄ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων συνεδρίασε στην Πεδιάδα της Επιδαύρου, την γνωστή Πιάδα, όπως την ονόμαζαν οι κάτοικοι της περιοχής, στις 20 Δεκεμβρίου 1821.
          Η ιστορική αυτή Εθνοσυνέλευση, την 1η Ιανουαρίου 1822,  διακήρυξε την πολιτική ύπαρξη και την ανεξαρτησία του Ελληνικού Έθνους, ψήφισε το πρώτο Σύνταγμα, το Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος και συνέστησε την Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδος. Οι αγωνιστές επειδή δεν ήταν έτοιμοι, αλλά δεν είχαν και τις απαραίτητες γνώσεις, κατέφυγαν στις υπηρεσίες ενός Ιταλού φιλέλληνα του Βικέντιου Γκαλίνα, ο οποίος προετοίμασε ένα σχέδιο Συντάγματος, το οποίο βασίζονταν στο ισχύον τότε Βελγικό Σύνταγμα. Εκείνο το σχέδιο με διάφορες προοδευτικότερες για την εποχή τροποποιήσεις, έγινε δεκτό, από την Α΄ Εθνική Συνέλευση.
          Υπενθυμίζεται πως με το ιστορικό εκείνο σύνταγμα, οι Έλληνες εντελώς πρωτοποριακά για την Ευρώπη της αποικιοκρατίας, θέσπισαν την κατάργηση της δουλείας.

Σάββατο, 16 Μαρτίου 2013

Το Σύνταγμα του 1952

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  
 http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_2_10/03/2013_513879
*Η δημοσίευση του νέου Συντάγματος την Πρωτοχρονιά του 1952, 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως

*Ψηφίστηκε δεκαεπτά χρόνια
μετά την εξαγγελία του
και διήρκεσε μόλις δεκαπέντε,
μέχρι τη δικτατορία του 1967
Του κ. Σπύρου Βλαχόπουλου*

          Το Σύνταγμα του 1952 παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη πρωτοτυπία, ίσως και σε διεθνές επίπεδο: Εξαγγέλθηκε περίπου 17 χρόνια πριν από την ψήφιση και την έναρξη ισχύος του.
          Το ημερολόγιο έγραφε 10 Οκτωβρίου του 1935 όταν ο Γ. Κονδύλης, αντιπρόεδρος και ισχυρός άνδρας της κυβέρνησης Π. Τσαλδάρη, συνεργάσθηκε με τα ηγετικά στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων (Αλ. Παπάγο, Δ. Οικονόμου, Γ. Ρέππα) και ανέτρεψε τον πρωθυπουργό του. Την ίδια ημέρα, μια μειοψηφία 82 μόλις πληρεξουσίων της Ε΄ Εθνοσυνέλευσης (οι υπόλοιποι είχαν αποχωρήσει διαμαρτυρόμενοι) ψηφίζουν την κατάργηση του πολιτεύματος της Αβασίλευτης Δημοκρατίας και του Συντάγματος του 1927, την ψήφιση νέου Συντάγματος Βασιλευομένης Δημοκρατίας και την «προσωρινή» μέχρι τότε επαναφορά του Συντάγματος του 1864/1911.

Κυριακή, 5 Ιουνίου 2011

Η περιπέτεια του ελληνικού Συντάγματος


Από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_05/06/2011_444647
*Το εξώφυλλο του βιβλίου

 *Ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος 
σκιαγραφεί όσους πολέμησαν 
και όσους χρησιμοποίησαν 
τον θεμελιώδη νόμο της δημοκρατίας

Του Κώστα Καρακώτια


ΝΙΚΟΣ ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ
"Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική ιστορία, 1800 -2010" εκδόσεις Πόλις, σελ. 724

Το Σύνταγμα ρυθμίζει τη συγκρότηση και τη λειτουργία της πολιτικής εξουσίας και συνολικά της κοινωνίας. Συμπυκνώνει τους πολιτικούς και ιδεολογικούς συσχετισμούς και αντανακλά τους αντίστοιχους συμβιβασμούς για τη συναινετική κοινωνική συμβίωση. Ανήκει δε πάντα στα βασικά διακυβεύματα των πολιτικοκοινωνικών συγκρούσεων.
Το Σύνταγμα ήταν, φυσικά, στο επίκεντρο της διαδικασίας συγκρότησης και της νεοελληνικής κοινωνίας και του ελληνικού κράτους από την έναρξη ακόμα της Επανάστασης του 1821 και γύρω από αυτό δόθηκαν πολλές πολιτικές και ιδεολογικές μάχες.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...