Οι μέρες της απελευθέρωσης του Έβρου το 1944. «Με σημαίες και με τραγούδια…».

*Ο κόσμος του Διδυμοτείχου γιορτάζει την απελευθέρωση από το Ναζιστικό ζυγό. Η μεγαλη εκδήλωση έγινε στο γήπεδο της πόλης. Εικονίζονται ο επικεφαλής του ΕΑΜ Μιχάλης Παρασχίδης και ο υπεύθυνος ασφαλείας Ανέστης Τάσιογλου.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          Απελευθέρωση της Ελλάδας από του Ναζί, άρχισε από την νομό Έβρου, το καλοκαίρι του 1944.  Είναι γνωστό ότι το Διδυμότειχο- η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε με μάχη από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ- ένιωσε τον αέρα τη λευτεριάς στις 29 Αυγούστου. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους με σημαίες και με τραγούδια, ανύποπτος για το δράμα του εμφυλίου που θα έρχονταν λίγο αργότερα να βυθίσει τη χώρα, σε ερείπια. Μαζί με το θάνατο, το δάκρυ, την οδύνη και το μίσος.

          Πολλοί σήμερα, αγνοούν τα γεγονότα της απελευθέρωσης και την ατμόσφαιρα που επικράτησε τότε, τους πρώτους μήνες Θα επιχειρήσουμε σήμερα να αντιληφθούμε, τι επικρατούσε τότε στον Έβρο, με βάση τις πληροφορίες που ανιχνεύονται στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ  (και στη συλλογή Vlanton). Είναι γνωστό ότι η περιοχή του νομού Έβρου, που είχε παραμείνει υπό Γερμανική κατοχή και δεν είχε παραχωρηθεί στη Βουλγαρία, βρέθηκε στο ενδιαφέρον των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες με αλλεπάλληλες αναφορές , ενημέρωναν την Ουάσιγκτον για τις εξελίξεις στον κρίσιμο αυτό νομό.

          Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 1944, o Bόρειος Έβρος συμπεριλαμβανομένων του Διδυμοτείχου, της Ορεστιάδας και του Πυθίου, είχαν απελευθερωθεί. Η πολιτική διοίκηση που ανέλαβαν οι δυνάμεις του ΕΑΜ λειτουργούσε στην αρχή ομαλά και αποτελεσματικά. Σύμφωνα με τον διοικητή των αντάρτικων δυνάμεων στο Διδυμότειχο, οι αντάρτες πολεμούσαν ακόμα κοντά στο Σουφλί ενάντια στη γερμανική φρουρά (εκτιμώμενη σε 200 άνδρες) και στις ενισχύσεις (500-600) που έφτασαν από την Αλεξανδρούπολη την 1η Σεπτεμβρίου.

Η πειθαρχία μεταξύ των ανταρτών έδειχνε να είναι καλή. Ήταν  ενθουσιώδεις και εκτελούσαν τα καθήκοντά τους πρόθυμα και δυναμικά. Ο νόμος και η τάξη επικρατούσαν σε κάθε γωνιά του Έβρου επειδή τα μέλη των επιτροπών, ήταν καλά οργανωμένα από τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, τόσο από ντόπιους όσο και από εισαγόμενους κομμουνιστές οργανωτές. Η πλειοψηφία του- έλεγαν οι Αμερικανοί- ήταν αντικομμουνιστική, αλλά ήταν ανοργάνωτη και όλοι φοβούνταν να αντιταχθούν ανοιχτά στα επιθετικά, καλά εκπαιδευμένα και πειθαρχημένα κομμουνιστικά στοιχεία. Αυτοί οι αντικομμουνιστές, ανέφεραν οι Αμερικανικές υπηρεσίες, έλπιζαν στην άφιξη των συμμάχων ώστε να μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τις απόψεις τους.

Οι ηγέτες των κομμουνιστών στον Έβρο,  γνώριζαν αυτή την αντίθεση και προωθούσαν μια έντονη προπαγανδιστική εκστρατεία, επαινώντας τον ρόλο που έπαιξαν κατά τις σκοτεινές μέρες της κατοχής, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι χωρίς εξωτερική βοήθεια έδιωξαν τον εχθρό από το νομό. Η προπαγάνδα που χρησιμοποίησαν οι κομμουνιστές ήταν αληθινή και ως εκ τούτου πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, παρατηρούσαν οι Αμερικανοί. Οι κομμουνιστές είχαν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στις οργανώσεις νεολαίας.

Σε ό,τι αφορά το μάχιμο κομμάτι του αντιστασιακοί κινήματος, υπολόγιζαν οι Αμερικανοί πράκτορες, ότι οι ένοπλοι αντάρτες στον Έβρο αριθμούσαν πλέον πάνω από 25.000 άνδρες. Οι περισσότεροι άνδρες χαρακτηρίζονταν «εφεδρείες» και οργανώνονταν σε ομάδες στα χωριά τους. 

*Διδυμότειχο: Παρέλαση Ελασιτών ανταρτών κατά την απελευθέρωση. Στο σπίτι με τα δύο μπαλκόνια, δολοφονήθηκε από τον ΕΛΑΣ το 1942,  

ο νομάρχης Ιωάννης Φραγκούλης.

 

Με σημαίες και με τραγούδια…

 

 

Τις μέρες της απελευθέρωσης υπήρξε γενικός πανηγυρισμός σε όλο τον βόρειο Έβρο. Ελληνικές σημαίες αναρτήθηκαν παντού και περιστασιακά εμφανίζονται αμερικανικές, βρετανικές και ρωσικές σημαίες, πιθανώς λόγω της μικρής προσφοράς ξένων σημαιών. Διάφορες μπάντες έπαιζαν- όχι τον Εθνικό Ύμνο- αλλά επαναστατικά πατριωτικά τραγούδια, που συνέθεσαν και τραγούδησαν πρόσφατα η ΕΠΟΝ (η κομμουνιστική οργάνωση της νεολαίας) και ο ΕΛΑΣ.

Εν τω μεταξύ επειδή υπήρχαν διάφορα επείγοντα αιτήματα από τον Έβρο, ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου σε συνεννόηση με τον υπουργό Οικονομικών Αλέξανδρο Σβώλο, αποφάσισαν αμέσως να στείλουν τους υπουργούς Πορφυρογένη (ΚΚΕ) και Λαμπριανίδη στον Έβρο ως εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία σημειωτέον μπήκε στην Αθήνα και ύψωσε την ελληνική σημαία στην Αθήνα στις 13 Οκτωβρίου 1944.

Στο Διδυμότειχο το περιφερειακό Λαϊκό Δικαστήριο ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου 1944 τη δίκη 18 κατηγορουμένων πληροφοριοδοτών των Γερμανών, παρά το διάταγμα της ελληνικής κυβέρνησης εναντίον τέτοιων δικών από Λαϊκά Δικαστήρια που είχε ανακοινώσει ο Παπανδρέου από τις 4 Σεπτεμβρίου. Μέχρι τις 2 Οκτωβρίου, κατά τις Αμερικανικές πληροφορίες, οκτώ άτομα είχαν δικαστεί. Από αυτούς, τέσσερις καταδικάστηκαν σε θάνατο, δύο αφέθηκαν ελεύθεροι και για δύο αναβλήθηκαν οι δίκες για συγκέντρωση περαιτέρω πληροφοριών.

Σπίτια στον Έβρο, που κάηκαν κατά τη διάρκεια της γερμανικής υποχώρησης, περίπου 250 συνολικά, ξαναχτίζονται γρήγορα από τους κατοίκους. Αναμένονταν ότι μέσα σε δύο ή τρεις εβδομάδες τα σπίτια θα ήταν κατοικήσιμα. Ωστόσο, τα κλινοσκεπάσματα και τα έπιπλα που καταστράφηκαν έπρεπε να αγορασθούν από έξω.

Οι Γερμανοί που κρατούνταν στο Διδυμότειχο, κατανεμήθηκαν στο Σουφλί, την Κορνοφωλιά και τις Φέρες, όπου θα βοηθούσαν τους ντόπιους πολίτες να ξαναχτίσουν τα καμένα σπίτια. Όλη η απαραίτητη ξυλεία είχε κοπεί και βρίσκονταν στο Σουφλί. Οι ίδιοι οι κρατούμενοι ζήτησαν άδεια να εργαστούν.

*Φωτογραφία του Διδυμοτείχου από Γερμανό στρατιώτη (Αρχείο Μιλτιάδη Δημητριάδη). 

 

 

 

Ο άγνωστος δήμιος των Ναζί, με έδρα το Διδυμότειχο

 

 

Έχει ενδιαφέρον γιατί είναι άγνωστο γεγονός, ότι οι Αμερικανοί πράκτορες είχαν εντοπίσει τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 1944 τον αρμόδιο για τις εκτελέσεις ομήρων. Επρόκειτο για τον Γερμανό αξιωματικό, που ως υπεύθυνος έδινε διαταγές για την εκτέλεση ομήρων στο Διδυμότειχο, την Ορεστιάδα και τις Φέρες και ήταν ο υπολοχαγός Καρλ Κούλνερ διοικητής της Γκεστάπο στο Διδυμότειχο. Ο υπολοχαγός Κούλνερ, διέταξε τις εκτελέσεις παρά τις αντιρρήσεις του λοχαγού Μάγιερ, του Kreiskommandant στο Διδυμότειχο. Από τότε είχαν ψυχρανθεί οι σχέσεις αυτών των δύο. Ο υπολοχαγός Κούλνερ είχε υπηρετήσει ως λοχίας κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου υπό τον τότε λοχαγό, και πλέον στρατάρχη Ρόμμελ.

Ο λοχίας Χαρτ Κλάινερ, ο οποίος διοικούσε την Αστυνομία στην Ορεστιάδα, θεωρήθηκε υπεύθυνος για τους θανάτους πέντε ομήρων, που εκτελέστηκαν εκεί. Ο Λοχίας Κλάινερ ήταν Τσέχος, που έζησε στη Γερμανία πριν από τον πόλεμο και εργάστηκε στον τραπεζικό κλάδο. 

 *Μοναστηράκι Έβρου: Εικόνα από σαμποτάζ των ανταρτών στη σιδηροδρομική γραμμή.

 

Στο στρατόπεδο των πρακτόρων των ΗΠΑ

 

 

Στις αρχές του 1944 ο γνωστός Ελληνοαμερικανός πράκτορας με έδρα την Αδριανούπολη, Αλέκος Γεωργιάδης, αντιμετώπισε προβλήματα υγείας και χρειάστηκε νε μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη για θεραπεία και για υπηρεσιακές συνεννοήσεις. Στη συνέχεια αναχώρησε αεροπορικώς για το Κάιρο συνοδευόμενος από τον ταγματάρχη Έντουαρντς.

Τότε στην αμερικανική πρεσβεία της Άγκυρας, παραιτήθηκε η πράκτορας Βιρτζίνια Γκρέις, η οποία όμως θα επέστρεφε στις 4 Φεβρουαρίου στην Τουρκική πρωτεύουσα για να βοηθήσει τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες στις δραστηριότητές τους στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα έγγραφα της συλλογής Vlanton ο Αλέκος Γεωργιάδης απηύθυνε πρόσκληση στις νέες ομάδες των ανταρτών στο Βόρειο Έβρο για μια συνάντηση, αλλά αυτοί δεν εμφανίστηκαν στο σημείο συνάντησης που είχε οριστεί, όπου τους ανέμενε ο πράκτορας Μάρτι. Αυτός πάντως ανέφερε ότι οι τρεις επικεφαλής Ρέγκας, Μήτας και Πετριτζίκης πλαισιώθηκαν από άλλους επτά άνδρες με κάποια πολιτική ικανότητα.

*Η ιδιόγραφη υπογραφή του Ελληνοαμερικανού πράκτορα Αλέκου Γεωργιάδη

Όταν επέστρεψε ο Αλέκος Γεωργιάδης στην Αδριανούπολη και άρχισε τις επαφές του με τους αντάρτες οι Αμερικανοί πληροφορήθηκαν  τα πρώτα νέα για την αναδιοργάνωση που έλαβε χώρα στον Έβρο μετά την έλευση του Αθηνόδωρου Κατσαβουνίδη Η άφιξη του Αθηνόδωρου στον Έβρο με τέσσερις βοηθούς απευθείας από το αρχηγείο του ΚΚΕ, οδήγησε σε ραγδαίες εξελίξεις κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου. Ο Οδυσσέας, ηγέτης κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, οδηγήθηκε σε δίκη ως απατεώνας και εκτελέστηκε.

Υπήρχαν τότε στις μυστικές υπηρεσίες αρκετά πειστικά στοιχεία ότι ο Οδυσσέας ήταν επίσης «Βουλγαρογερμανός πράκτορας». Συνάδελφοι του Οδυσσέα που εξακολουθούσαν να κρατούνται εν αναμονή της δίκης τους ήταν: ο Κώστας (σ.σ. δεν προσδιορίζεται ποιος Κώστας), που θεωρείται υπεύθυνος για τον θάνατο του ταγματάρχη Σταθάτου (;) ο Τηλέμαχος, επικεφαλής του Τάγματος Θανάτου, που τρομοκρατούσε τους κατοίκους του Έβρου, ο Φλέσσας, σωματοφύλακας του Οδυσσέα· και ο Μπαγιώτας (Μίμης), Γραμματέας του τοπικού τμήματος του ΚΚΕ.

 

*Βούλγαροι αντιναζιστές του αντάρτικου τάγματος Βασίλ Λέφσκι, φωτογραφημένοι στο Διδυμότειχο το 1944 

 

 

Η ατμόσφαιρα που επικρατούσε

 

 

Τέλη του 1944 και αρχές του 1945 οι Αμερικανοί υπολόγιζαν ότι  περίπου το 75% της περιφερειακής και τοπικής ηγεσίας στη Θράκη βρίσκονταν στα χέρια των κομμουνιστών. Η κομμουνιστική ηγεσία ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στο Σουφλί, την Αλεξανδρούπολη, τη Καβάλα, τις Σέρρες, τη Δράμα, την Ξάνθη, το Διδυμότειχο και την Κομοτηνή (κατά σειρά σχετικής ισχύος). Η συζήτηση για τον «ταξικό πόλεμο» ήταν συνηθισμένη μεταξύ των ηγετών της αριστεράς

Ο Λάμπρος (Νίκος Κανακαρίδης), γενικός γραμματέας του ΕΑΜ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία, παλιό μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος και πρώην καθηγητής στο Λύκειο Καβάλας, ήταν ο πραγματικός ηγέτης της περιοχής.

Έκανε συχνά ταξίδια στη Βουλγαρία από τη βάση του στην Κομοτηνή.

Έτσι, η δημόσια τάξη είχε διατηρηθεί άριστα στις πόλεις και τα χωριά. Δεν υπήρχαν κλοπές, ούτε καβγάδες, ούτε εγκλήματα, εκτός από τις πολιτικές συλλήψεις.

Στον Έβρο ειδικά, ο προεδρεύων στη Νομαρχία είχε αντικατασταθεί, για λόγους υγείας, και η έδρα της τοπικής αυτοδιοίκησης μεταφέρθηκε από το Διδυμότειχο στην Αλεξανδρούπολη. Ο νέος πρόεδρος της Νομαρχίας ορίσθηκε ο Τζεβελέκης (Βύρων), πρώην δεξί χέρι του καπετάν Οδυσσέα, ο οποίος ως γνωστόν εκτελέστηκε από του αντάρτες του.

Οι Αμερικανοί θεωρούσαν ότι ο δικηγόρος Τζεβελέκης δεν ήταν πολύ ικανός και ότι τον καθοδηγούσε εύκολα ο Λάμπρος.

Στην περιοχή της Κομοτηνής η πολιτική τρομοκρατία ήταν μεγαλύτερη.

Η Κομοτηνή, μια παραδοσιακά συντηρητική πόλη με μεγάλη μουσουλμανική μειονότητα, είχε μια ισχυρή δημοκρατική οργάνωση, με μεγάλη συμμετοχή. Μόλις ξεκίνησαν οι συγκρούσεις των Δεκεμβριανών στην Αθήνα, οι επικεφαλής της οργάνωσης συνελήφθησαν ως κερδοσκόποι και ως μέλη της «μαύρης αντίδρασης» και η λέσχη που διατηρούσαν  έκλεισε εντελώς. Τα μέλη της οργάνωσης σιωπούσαν λόγω τρόμου.

Ο Τούρκος πρόξενος στην Κομοτηνή δήλωνε ότι το 90% των εκεί Μουσουλμάνων θα ψήφιζαν το δημοκρατικό ψηφοδέλτιο στις προσεχείς εκλογές. Δήλωνε επίσης ότι οι κομμουνιστές εκεί, διατηρούσαν στενές διασυνδέσεις με το Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα και έχουν καθημερινές επαφές στα σύνορα, και ότι 3.000 τουφέκια και άφθονα πυρομαχικά είχαν φτάσει στα χέρια του ΕΛΑΣ τον τελευταίο μήνα από τους Βούλγαρους. Οι συνθήκες στη Βουλγαρία, και πάλι σύμφωνα με τον Τούρκο πρόξενο, ήταν πολύ χειρότερες από ό,τι στην Ελλάδα. Οι Βούλγαροι Κομμουνιστές, ενθαρρυμένοι και βοηθούμενοι από τους Ρώσους, δημιουργούσαν χάος.

Οι συνθήκες στην Ξάνθη, τις Σέρρες και τη Δράμα ήταν παρόμοιες με εκείνες στην Έβρο και την Κομοτηνή.

Μιας μορφή προειδοποιητικής τρομοκρατίας στον Έβρο, ήταν η διάδοση φημών από την πλευρά των κομμουνιστών, ότι αν το κόμμα τους χάσει, στις προσεχείς εκλογές θα χυθεί πολύ αίμα. Αυτό έδειχνε να αποτελεί μέρος της τρομοκρατικής τους πολιτικής, συμπέραινα οι Αμερικανοί πράκτορες. Οι Τούρκοι από την πλευρά τους διαμαρτυρήθηκαν στην ελληνική πρεσβεία στην Άγκυρα ότι το ΕΑΜ διαδίδει αντιτουρκική προπαγάνδα και απαιτεί την επιστροφή της Ανατολικής Θράκης στην Ελλάδα. Η πηγή των ΗΠΑ πάντως ανέφερε, ότι δεν υπήρχαν στοιχεία αντιτουρκικής προπαγάνδας στη Θράκη.

*Αμερικανικό έγγραφο, που περιγράφει την ατμόσφαιρα στον Έβρο κατά τη φάση της απελευθέρωσης

 

Κάνει την εμφάνισή της η ΟΥΝΡΑ

 

 

Το Δεκέμβριο του 1944 στα χέρια του ΕΛΑΣ, υπήρχαν 200 Γερμανοί κρατούμενοι, που ήταν καλά στην υγεία τους. Το μόνο αναγνωρισμένο νόμισμα ακόμα ήταν το Βουλγαρικό λέβα, το οποί στην ελεύθερη αγορά  είχε μηδαμινή αξία. Μία αγγλική λίρα ισοδυναμούσε με 3.000 λέβα, αν και το ΕΑΜ είχε καθορίσει ως επίσημη ισοδυναμία. Μία αγγλική λίρα προς 600 λέβα.

Τον Ιανουάριο του 1945 η κατάσταση στη Θράκη ήταν δραματική λόγω έλλειψης βασικών ειδών διαβίωσης, όπως είναι τα φάρματα τα είδη ένδυσης και υπόδησης κ.ά. Η ΟΥΝΡΑ έκανε την εμφάνισή της και διένειμε κάποια είδη, όμως οι ανάγκες ήταν τεράστιες. Ο κόσμος έλεγε στους αξιωματούχους της ΟΥΝΡΑ στη Θράκη: «Για όνομα του Θεού, πείτε στην κυβέρνησή σας την πραγματική κατάσταση του λαού μας και δηλώστε ότι η μεγάλη μας ελπίδα είναι στην Αμερική. Δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη στους Βρετανούς, οι οποίοι χρησιμοποιούν την ανακούφιση για να μας επιβάλουν πολιτικά ζητήματα. Θα πολεμήσουμε μέχρι θανάτου για την ελευθερία μας. Η έκκληση είναι τόσο ειλικρινής όσο και γενική και ότι τα φάρμακα, τα παπούτσια και τα ρούχα, πρέπει να φτάσουν σύντομα σε αυτήν την περιοχή».

*Το επίμαχο απόσπασμα από τα Αμερικανικά Εθνικά Αρχεία.

Και κάτι, που πιθανόν να οφείλεται σε κακή μετάφραση, γιατί δεν προκύπτει από άλλες πηγές. Στα τέλη Μαρτίου του 1945, ο επικεφαλής του ΕΛΑΣ Έβρου Βαγγέλης Κασάπης, γνωστός ως καπετάν Κρίτων εκφώνησε ομιλία στο Διδυμότειχο, δηλώνοντας ότι η Μακεδονία και η Θράκη, θα παραχωρούνταν στη Βουλγαρία!!! Η πληροφορία αυτή περιέχεται σε έγγραφο της OSS, για την πολιτική κατάσταση στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, με ημερομηνία 19 Απριλίου 1945.        

Το Φεβρουάριο του 1945 οι διώξεις των αριστερών άρχισαν να γενικεύονται. Οι Αμερικανοί με βάση τις πληροφορίες που συγκέντρωναν είχαν την αίσθηση ότι οι ηγέτες του ΕΑΣ σε Θράκη και Ανατολική Μακεδονία είχαν ελάχιστες ελπίδες αμνηστίας και, ως εκ τούτου, «άρχισαν να ετοιμάζονται να αντισταθούν στη σύλληψη».

Οι πληροφορίες έλεγαν ότι μονάδες του ΕΛΑΣ, μετακινούνταν σε αμυντικές θέσεις στα βουνά, σε μια γραμμή βόρεια των Σερρών- Δράμας- Ξάνθης και Κομοτηνής. Επίσης είχε ακουστεί ότι έχουν σταλεί αποθέματα τροφίμων από τον ΕΛΑΣ στην περιοχή γύρω από το Κάτω Νευροκόπι, ακριβώς νότια των βουλγαρικών συνόρων. Πηγές θεωρούσαν ότι, εκτός εάν εκδιωχθούν βίαια, «οι ΕΛΑΣίτες δεν θα παραιτηθούν από την εξουσία τους σε μια περιοχή που έχει τελούσε πλήρως υπό τον έλεγχό τους τελευταίους μήνες. Στους κύκλους επικρατούσε γενικά η άποψη ότι μια «αποχώρηση στη Βουλγαρία με τη βοήθεια των Βουλγάρων Κομμουνιστών» θα αποτελούσε την έσχατη λύση».

Στον Έβρο ο καπετάν Τηλέμαχος, πρώην Πολιτικός Επίτροπος του ΕΛΑΣ από το Πύθιο και πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα, επέστρεψε λόγω των διώξεων των αριστερών, στα βουνά για να ξαναρχίσει την αντάρτικη ζωή με μια μικρή ομάδα πρώην μελών του ΕΛΑΣ.

*Από μια επίσκεψη του νομάρχη Έβρου Ιωάννη Φραγκούλη στις Φέρες (Αρχείο συλλόγου "Βήρα"). 

 

Εύρισκαν καταφύγιο στο Χάσκοβο

 

 

Αρκετές χιλιάδες Έλληνες αριστεροί που διέφυγαν από την Ελλάδα μετά τον Ιανουάριο του 1945, όταν άρχισαν οι διωγμοί, βρίσκονταν στο γειτονικό Χάσκοβο της Βουλγαρίας. Πηγές των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών εκτιμούσαν ότι το σύνολο αυτών των φυγάδων στο Χάσκοβο υπερέβαιναν τις 25.000 και πίστευαν ότι οι Βούλγαροι είχαν κάνει στο Χάσκοβο ένα είδος γενικού σημείου συγκέντρωσης γι’ αυτούς τους φυγάδες.

Οι Έλληνες κομμουνιστές ηγέτες από τον Έβρο που είχαν καταφύγει στη Βουλγαρία και οι οποίοι θεωρούνταν από τις ελληνικές αρχές ως οι πιο επικίνδυνοι και οι πιο ενεργοί στην προσπάθεια διατήρησης επικοινωνιών μεταξύ τους στη Βουλγαρία και των κομμουνιστών που εξακολουθούν να παραμένουν στον Έβρο, ήταν ο Μάνος (γνωστός ως Καπετάν Μάνος), ο Αγγελάκης, ο Κόλιας και ο Ψυράκης. Μια άλλη υποπηγή ανέφερε, ότι ο ταγματάρχης του ΕΛΑΣ, Παπαδόπουλος, ο οποίος ήταν προηγουμένως αρτοποιός στη Νέα Ορεστιάδα και στη συνέχεια έγινε διοικητής του ΕΛΑΣ εκεί, κατέφυγε στη Βουλγαρία από το Μάιο του 1945. Ένα από τα κύρια σημεία διέλευσης για τους αριστερούς αγγελιοφόρους μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειου Έβρου ήταν ανατολικά των Δικαίων.

Η ίδια υποπηγή πίστευε ότι πιστεύει ότι αυτή η επικοινωνία θα διακοπεί, με την τοποθέτηση επτά ή οκτώ χωροφυλάκων σε κάθε ένα από τα χωριά που πλαισιώνουν τα Δίκαια ανατολικά και δυτικά.

Στον Έβρο εν τω μεταξύ το 1945 κανένα μέλος της παλιάς κομμουνιστικής οργάνωσης του νομού δεν εμφανίζονταν… Οι ηγέτες συνελήφθησαν και άλλοι διέφυγαν στη Βουλγαρία. Η διαφυγή τους ήταν εύκολη, καθώς αυτό ήταν το τελευταίο τμήμα της Ελλάδας, που καταλήφθηκε από βρετανικές και ελληνικές εθνικές δυνάμεις τον Απρίλιο του 1945.  

Μερικές μικρές ένοπλες ομάδες, που επανδρώνονταν από πρώην άνδρες του ΕΛΑΣ κυκλοφορούσαν στα βουνά του κεντρικού και βορειοδυτικού Έβρου μέχρι τις αρχές Αυγούστου 1945. Από τότε δεν σημειώθηκαν περιστατικά, που να μπορούν να αποδοθούν σε τέτοιες ομάδες. Ένας αξιωματικός που διοικούσε ένα λόχο Εθνοφρουράς στο Μικρό Δέρειο, εξηγούσε συγκεκριμένα ότι οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές στην περιοχή του δεν μπορούν να αποδοθούν σε τέτοιες ομάδες, όπως υποστήριζαν ορισμένα δημοσιεύματα αθηναϊκών εφημερίδων που τις απέδιδαν σε κομμουνιστές. Αντίθετα, οι δασικές πυρκαγιές φαίνονταν να έχουν ξεκινήσει από χωρικούς και βοσκούς που σκόπευαν να επωφεληθούν από την προμήθεια ξυλείας ή να αυξήσουν την έκταση γης κατάλληλης για βοσκότοπους.

Πάντως όπως γράφει και ο Βαγγέλης Κασάπης ή Κρίτων («Ο εμφύλιος στον Έβρο» έκδοση 1999) στις αρχές Μαρτίου 1945, έφτασαν στο νομό Έβρου αγγλικά στρατεύματα (κυρίως αποικιακά). Στους Άγγλους παραδόθηκε ο οπλισμός του 81^ου συντάγματος του ΕΛΑΣ, όπως όριζε η συμφωνία της Βάρκιζας. Μια μεγάλη ποσότητα όπλων θάφτηκε με απόλυτη μυστικότητα από τον καπετάν Κρίτωνα στα ορεινά της Κορνοφωλιάς. Στις 29 Μαρτίου αποβιβάστηκαν στην Αλεξανδρούπολη και οι δυνάμεις του 101 Τάγματος Εθνοφυλακής του Ελληνικού Στρατού.                       

*Εικόνα του Διδυμοτείχου κατά την Κατοχή.

 

Η «Απαγορευμένη Ζώνη»

 

Η περίφημη «Απαγορευμένη Ζώνη» του Έβρου που συζητιόταν έως τη δεκαετία του 1980 περίπου και η Τουρκία ισχυρίζονταν ότι επιβλήθηκε από την Ελλάδα για να ελέγχονται οι ορεινοί μουσουλμανικοί πληθυσμοί της Ροδόπης, επιβλήθηκε το Σεπτέμβριο του 1945 από τις τοπικές στρατιωτικές αρχές. Αρκετά χρόνια αργότερα είχε γίνει αποδεκτή και από το ΝΑΤΟ ως τμήμα των συνόρων του Δυτικού κόσμου σε σχέση με τις χώρες του λεγόμενου Παραπετάσματος.

Σύμφωνα με έγγραφο της συλλογής Vlanton κάποια στιγμή τον Σεπτέμβριο του 1945, οι ελληνικές στρατιωτικές αρχές στον Έβρο, με τη συνεργασία των τοπικών πολιτικών αρχών, χαρακτήρισαν ένα τμήμα του Έβρου ως «απαγορευμένη ζώνη». Σε αυτή τη ζώνη, η μετακίνηση των πολιτών περιοριζόταν σε όσους είχαν εξασφαλίσει ειδική άδεια από τις πολιτικές και αστρονομικής αρχές, για κάθε συγκεκριμένο ταξίδι.

Η ζώνη δεν ήταν σαφώς καθορισμένη και περιγράφηκε ποικιλοτρόπως από αξιωματικούς και άλλους ως «επικίνδυνη περιοχή του Έβρου μεταξύ Βουλγαρίας και Τουρκίας» ή «εντός 30 χιλιομέτρων από τα τουρκικά και βουλγαρικά σύνορα» ή «οπουδήποτε προσπαθούν να κινηθούν οι κομμουνιστές». Υπήρξε μάλιστα αμηχανία, ακόμη και στο αρχηγείο του συντάγματος της Εθνοφρουράς στην Καβάλα, ενώ γεννήθηκε η εντύπωση ότι υπήρχε κάτι «αυθαίρετο ή αμφισβητήσιμης νομιμότητας» στο μέτρο αυτό.

*Η φωτογραφία αυτή υπάρχει σε άρθρο του John Mancini, που δημοσιεύθηκε το 2009 στο αμερικανικό blog Warfare History NETWORK με την ακόλουθη λεζάντα σε  μετάφραση: "Κατηγορούμενος ως προδότης, αυτός ο Έλληνας αντάρτης ανακρίνεται εκτενώς σχετικά με πληροφορίες που παρείχε στους Γερμανούς. Ο αιχμάλωτος εκτελέστηκε αργότερα από τους Αντάρτες του Έβρου" .

Και απαράδεκτα «καμώματα»

 

 

 

Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στη Θράκη, ο Αμερικανός υποπλοίαρχος Τόμας Σπένσερ ήταν φιλοξενούμενος του νέου Γενικού Διοικητή Θράκης, που τοποθέτησε η κυβέρνηση Γεωργίου  Παπανδρέου,  του Αλέξανδρου Παπαθανάση, με την ευκαιρία της πρώτης επίσκεψής του στις πόλεις Σουφλί, Διδυμότειχο και Ορεστιάδα.

Μονάδες της Εθνοφρουράς είχαν εισέλθει σε αυτές τις πόλεις μόλις μία ημέρα πριν από την άφιξη του Γενικού Διοικητή. Αλλά όπως παρατήρησε ο Σπένσερ «κάπως δυστυχώς, οι μονάδες που στάλθηκαν σε αυτήν την περιοχή είχαν στρατολογηθεί στην Πελοπόννησο και έτσι ήταν προφανώς διατεθειμένες να περιφρονούν αυτούς, που ένας αξιωματικός περιέγραψε ως «αυτούς τους μισούς Τούρκους». Η υποδοχή φαίνεται να ήταν αρκετά εγκάρδια παρ' όλα αυτά, αυτό συνέβη, σίγουρα».

Από την Αλεξανδρούπολη βόρεια, γινόταν όλο και πιο φανερό ότι, αν και οι ίδιες οι πόλεις δεν είχαν υποφέρει πολύ άσχημα κατά την περίοδο της κατοχής, υπήρχε αρκετή λανθάνουσα ανησυχία για το μέλλον. Ο πιο συχνά εκφρασμένος φόβος ήταν ότι οι Βούλγαροι, υποστηριζόμενοι από τους Ρώσους, ίσως να ήταν ακόμη σε θέση να προωθήσουν την αξίωσή τους για διέξοδο στο Αιγαίο, οπότε οι πόλεις στα βόρεια, θα βρίσκονταν σε έναν «διάδρομο» τόσο άβολο όσο ο πολωνικός». Πολωνικός διάδρομος, είναι η γνωστή διεκδικούμενη από Γερμανούς και Πολωνούς, λωρίδα του Ντάντσιχ.

Οι μέρες της απελευθέρωσης του 1944 και όσες ακολούθησαν ήταν ημέρες χαράς παρά τα τεράστια προβλήματα, που άφησε πίσω της η Κατοχή αλλά και ελπίδων. Μόνο που εκείνες οι ελπίδες άργησαν να εκπληρωθούν γιατί δυστυχώς για την Ελλάδα, ακολούθησαν τα χρόνια του εμφυλίου, που βύθισαν ολόκληρη τη χώρα στην καταστροφή, όταν όλα τα κράτη, έσπευσαν να επιτύχουν ανόρθωση, ανάπτυξη και πρόοδο.

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

ΠΗΓΕΣ

*Εθνικά Αρχεία ΗΠΑ (συλλογή Vlanton στον ΕΛΙΑ- ΜΙΕΤ)

  

 

 

 

 

Η Μαρία Κάλλας «Πηγή» της OSS, το 1945 στις ΗΠΑ

*Η δισέλιδη έκθεση της OSS, για τις πληροφορίες που εδωσε η Μαρία Κάλλας, όταν μετανάστευσε στις ΗΠΑ, στις 15 Οκτωβρίου του 1945.

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

          

Η διεθνούς φήμης Ελληνίδα υψίφωνος Μαρία Κάλλας, υπήρξε «Πηγή» της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών OSS (Office of Strategic Services) το 1945. Η υπηρεσία αυτή κάλυπτε τον τομέα των πληροφοριών και των μυστικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Δημιουργήθηκε το 1941 από τον πρόεδρο Ρούζβελτ και αντικαταστάθηκε το 1946 επί προεδρίας Τρούμαν, από την γνωστή μας CIA.

Η Μαρία Κάλλας, όπως είναι γνωστόν, εγκατέλειψε την Ελλάδα το 1945 και πήγε στις ΗΠΑ, όπου ζούσε ο πατέρας της, θέλοντας να κάνει καριέρα τραγουδίστριας της όπερας στο εξωτερικό.

Στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ και στη συλλογή εγγράφων Vlanton, έχει διασωθεί μια έκθεση για όσα κατέθεσε για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα η Κάλλας, στην υπηρεσία πληροφοριών OSS, στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην έκθεση αυτή εκτός από τα στοιχεία ταυτότητας της Κάλλας και του ονόματός της στη προμετωπίδα, η Ελληνίδα καλλιτέχνης χαρακτηρίζεται ως «Πηγή» (Source) και όχι ως «Πράκτορας» (agent). Αυτό σημαίνει ότι δεν είχε στην υπηρεσία αυτή θέση πράκτορα με αρμοδιότητες κατασκοπίας ή άλλου είδους επιχειρησιακές αρμοδιότητες, παρά μόνο την περιστασιακή παροχή κάποιων πληροφοριών, που προφανώς της ζητήθηκαν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που καταγράφονται στο διασωθέν έγγραφο η «Πηγή» (Μαρία Κάλλας), ηλικίας 21 ετών τότε είχε γεννηθεί  στην πόλη της Νέας Υόρκης από Ελληνοαμερικανούς γονείς. Πήγε στην Ελλάδα το 1937 και διέμεινε εκεί έως την επιστροφή της στις ΗΠΑ στις 15 Οκτωβρίου 1945, με το πλοίο «M/S Gripsholm». Είχε φοιτήσει σε δημόσια σχολεία στη Νέα Υόρκη πριν πάει στην Ελλάδα, όπου σπούδασε μουσική και γλώσσα. Η «Πηγή» παράλληλα τραγουδούσε όπερα, αν και προς το παρόν ήταν άνεργη. Είναι έξυπνη- έγραψαν οι Αμερικανοί- και εμφανίστηκε συνεργάσιμη όταν έδωσε συνέντευξη στις 26 Νοεμβρίου 1945. Η «Πηγή» δεν δίστασε να δηλώσει ότι οι συμπάθειές της ήταν δεξιές.

Ελληνοαμερικανοί σαμποτέρ, ανατινάζουν γέφυρες στον νομό Έβρου το 1944

*Μια σπάνια φωτογραφία: Σπύρος Καπόνης, Μάικ Άντζελο και Τζιμ Κέλλις, που ανατίναξαν γέφυρες στο νομό Έβρου το 1944

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

               Στα χρόνια της Κατοχής η στενή λωρίδα γης που αποτελεί γεωγραφικά το νομό Έβρου, απέκτησε ειδικό ενδιαφέρον για τους συμμάχους, μεταξύ άλλων και λόγω του σιδηροδρομικού δικτύου του. Από ένα μέρος του εδάφους του διέρχονταν η σιδηροδρομική γραμμή που συνέδεε την Κεντρική Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή.

        Όπως είναι γνωστό η Τουρκία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου τήρησε μια υποκριτική ουδετερότητα, αλλά διατήρησε καλές οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις με τη Ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ, πουλώντας μετάλλευμα χρωμίου, που ήταν απαραίτητο στη γερμανική πολεμική βιομηχανία     

        Είναι γνωστό ότι στον ελληνικό χώρο κυριάρχησε από το Νοέμβριο του 1942 η αγγλική πολιτική με τις μυστικές υπηρεσίες της SOE που είχαν την ανώτερη ευθύνη στα Βαλκάνια, αλλά και με ομάδες αλεξιπτωτιστών και σαμποτέρ, που έπεσαν, στην Ρούμελη και συνδέθηκαν με την ελληνική εθνική αντίσταση.

Η OSS ξεκίνησε τις δραστηριότητές της στην χερσόνησο του Αίμου το 1943.

        Πρώτος γνωστός Ελληνοαμερικανός πράκτορας της OSS στη Θράκη, ήταν ο ταγματάρχης Αλέκος Γεωργιάδης που λόγω του ελληνικού ονόματός του διαπιστεύθηκε το 1943 ως γραμματέας του Ελληνικού Προξενείου της Αδριανούπολης και  είχε επαφές με το αντιστασιακό κίνημα του νομού Έβρου.

Ο νομός αυτός διατηρήθηκε ως «ουδετέρα ζώνη» ενώ η υπόλοιπη Δυτική Θράκη με την Ανατολική Θράκη είχε παραχωρηθεί το 1941 από τους Χιτλερικούς στους Βούλγαρους συμμάχους τους.

Η άγρια δολοφονία του ταγματάρχη Γεώργιου Σταθάτου το 1943, στα ορεινά της Δαδιάς, από τον καπετάν Οδυσσέα

*Απόσπασμα του σπάνιου αμερικανικού εγγράφου της OSS με την περιγραφή της δολοφονίας του Γεώργιου Σταθάτου από τον Δημήτριο Πετριτζίκη

 

 

*Μαρτυρία για το θάνατό του,

από τα αμερικανικά αρχεία

*Το μέγιστο έγκλημα

του καπετάν Οδυσσέα

*Παραμονές Χριστουγέννων

 

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

 

        Ο ταγματάρχης Γεώργιος Σταθάτος, είναι ένα από τα πάμπολλα θύματα της Κατοχής στο νομό Έβρου. Εκτελέστηκε με εντελώς βάρβαρο τρόπο από ελληνικά χέρια. Μια μαρτυρία του φρικαλέου τρόπου εκτέλεσής του υπάρχει στα αμερικανικά αρχεία, σταλμένη από τον ελληνοαμερικανό πράκτορα της OSS Αλέκο Γεωργιάδη. Η μαρτυρία είναι του συνεργάτη του, Δημήτρη Πετριτζίκη, ο οποίος την αφηγήθηκε στον Γεωργιάδη.

Πρόκειται για άγνωστο κείμενο γραμμένο στα αγγλικά, που φωτίζει μακάβρια, μια σκοτεινή πτυχή της Εθνικής Αντίστασης, στο διάστημα που στα βουνά κυριαρχούσε ο καπετάν Οδυσσέας Γαλεάδης (Πόντιος καπνεργάτης με καταγωγή από τον Καύκασο). Η διαδοχή των γεγονότων εκείνης της εποχής είναι συγκλονιστική, γιατί τελικά και ο καπετάν Οδυσσέας εκτελέστηκε από τους ίδιους τους αντάρτες, με απόφαση ανταρτοδικείου (βλέπετε σχετικά στο http://sitalkisking.blogspot.gr/2011/08/1944.html εξαιτίας των πολλαπλών εκτελέσεων που είχε διατάξει.

Οι γερμανικές φρικαλεότητες στο νομό Έβρου, από τα αρχεία της CIA (OSS)

*Γερμανοί αξιωματικοί στο Διδυμότειχο (Αρχείο Γ. Αγγέλη)

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

Οι γερμανικές φρικαλεότητες  του Β ‘ Παγκοσμίου Πολέμου παραμένουν ανεξίτηλες στη συλλογική μνήμη των λαών, που υπήρξαν θύματα του Ναζισμού. Όλοι οι λαοί και όλες οι περιοχές, που βρέθηκαν κάτω από τη μπότα των γερμανικών στρατευμάτων,  έχουν να αφηγηθούν εκτελέσεις αμάχων, βασανιστήρια και αρπαγές.

Μία από τις περιοχές, που έζησαν τον ναζιστικό όλεθρο ήταν και ο νομός Έβρου, που χαρακτηρίστηκε «ουδέτερη ζώνη» διατήρησε τις πολιτικές αρχές του (νομαρχία, δήμους, κοινότητες κ.λπ.) τελώντας υπό γερμανική στρατιωτική κατοχή. Όπως είναι γνωστό οι άλλοι δύο νομοί της Δυτικής Θράκης (Ξάνθης και Ροδόπης) μαζί με τους νομούς της Ανατολικής Μακεδονίας παραδόθηκαν στη Βουλγαρία, σύμμαχο του Χίτλερ, που αλίμονο, έζησαν χειρότερη κατοχή και από αυτή των γερμανικών φρικαλεοτήτων.

Οι πρώτοι πίνακες με τα ονόματα των Ελλήνων, που εκτελούσαν οι Γερμανοί και οι Βούλγαροι, έφταναν στο Κάιρο και μέσω της Ελληνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, ενημερώνονταν η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση αλλά και οι αντίστοιχες συμμαχικές υπηρεσίες και κυβερνήσεις.

Οι πράκτορες της OSS γύρω από τον νομό Έβρου, κατά την Κατοχή

*Το βιβλίο της   Σούζαν Χιουκ Άλεν «Classical Spies- American archaeologists 

with the OSS in World War ΙΙ Greece»  

Γράφει ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΤΕΦ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ

                Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο νομός Έβρου βρέθηκε στο επίκεντρο των μυστικών υπηρεσιών, λόγω της γεωστρατηγικής του θέσης. Από το νομό Έβρου διέρχονταν η μοναδική σιδηροδρομικής γραμμή, που με επίκεντρο την Κωνσταντινούπολη, συνέδεε την Ευρώπη, αλλά επεκτείνονταν και προς τη Μοσούλη.

                Στην ουσία, ο νομός Έβρου είχε κυκλωθεί από δακτύλιο πρακτόρων Αμερικανών και Άγγλων, στον άξονα Κωνσταντινούπολη- Αδριανούπολη- Σόφια. Η Τουρκία είναι γνωστό ότι απέφυγε να εισέλθει στον Β΄  Παγκόσμιο Πόλεμο τηρώντας μια παμπόνηρη και επιτήδεια ουδετερότητα. Έτσι, ενώ προμήθευε με πρώτες ύλες την πολεμική βιομηχανία του ναζιστικού καθεστώτος, τηρούσε χαλαρή στάση στη δράση των Αμερικανών και Άγγλων πρακτόρων στο έδαφός της. Επίσης πολλοί Τούρκοι των υπηρεσιών ασφαλείας συνεργάσθηκαν με τις μυστικές υπηρεσίες των δύο μεγάλων χωρών.

                Από στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί (Φωτεινή Τομαή) προκύπτει ότι η Τουρκία, οκταπλασίασε τα αποθεματικά της σε ξένο συνάλλαγμα από 37 σε 292.000.000 δολάρια και τα αποθέματά της σε χρυσό έφτασαν τα 213.941 κιλά στην Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας και στις ΗΠΑ και τον Καναδά, χάρη στις εξαγωγές πρώτων υλών προς τη χιτλερική Γερμανία, που ξεκίνησαν με την υπογραφή της Clodius Agreement. Και φυσικά την ίδια ώρα, η Ελλάδα λιμοκτονούσε και οι κατακτητές απορροφούσαν κάθε ικμάδα της καταρρακωμένης από τον πόλεμο οικονομίας της με το περίφημο αναγκαστικό δάνειο, που δεν το πλήρωσαν ποτέ έως σήμερα οι Γερμανοί!

Από το Διδυμότειχο στην O.S.S. στην Κατοχή

*Η κεντρική πλατεία του Διδυμοτείχου στην Κατοχή. Μαύρα χρόνια.... 

Στον ιστό κυματίζει η σβάστικα

*Δίκτυα κατασκοπείας περνάνε από

Διδυμότειχο- Αδριανούπολη

και καταλήγουν στην Μέση Ανατολή.

*Ιωάννης Δεμερτζής, Αλέκος Γεωργιάδης

και Λάμπρος Αντωνίου, πρωταγωνιστούν

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

                Με έδρα του το Διδυμότειχο, ένας ριψοκίνδυνος υπενωμοτάρχης της Χωροφυλακής, δημιούργησε στην Κατοχή, τρεις φορές μυστικές αντιστασιακές οργανώσεις κατασκοπείας, υπηρετώντας τον κοινό συμμαχικό αγώνα εναντίον του Ναζισμού και των άλλων δυνάμεων του Άξονα. Οι Αμερικανοί εκτίμησαν τις υπηρεσίες του και τις ικανότητές του και τον κάλεσαν δύο φορές στο Κάιρο όπου τον εκπαίδευσαν στον μυστικό πόλεμο και στο τέλος τον έστειλαν στην Δυτική Ελλάδα.

                Πρόκειται για τον Λάμπρο Αντωνίου του Δημοσθένη και της Πολυξένης, που είχε γεννηθεί το 1912 στο Θέρμο Τριχωνίδας. Η Κατοχή τον βρήκε να υπηρετεί στην υποδιοίκηση Χωροφυλακής Διδυμοτείχου, με τον βαθμό του υπενωμοτάρχη.

                Τον Ιούλιο του 1942, έλαβε μια έγγραφη εντολή…

                Ήταν από τον διευθυντή της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Ελληνικού Προξενείου Αδριανούπολης, τον έφεδρο λοχαγό Ιωάννη Δεμερτζή, ο οποίος στα κατοπινά χρόνια ζούσε στο Σουφλί, δικηγορώντας.  Ο Δεμερτζής παράγγειλε στον υπαξιωματικό της Χωροφυλακής Λάμπρο Αντωνίου, που ήταν στο Διδυμότειχο, να προχωρήσει  στη συγκρότηση οργάνωσης συλλογής πληροφοριών, με σκοπό να παρακολουθούνται οι κινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων Κατοχής στον Έβρο, καθώς και των Βουλγάρων οι οποίοι είχαν πατήσει πόδι στην Ανατολική Μακεδονία και από τη Θράκη στους νομούς Ξάνθης και Ροδόπης.