Οι τελευταίοι στίχοι του Λορέντζου Μαβίλη στο Δρίσκο, το 1912

*Η δραματική στιγμή στο Δρίσκο. Ο Λορέντζος Μαβίλης πεσμένος στο χώμα, δέχεται τις πρώτες βοήθειες. Λίγα λεπτά μετά, παρέδωσε το πνεύμα...

 

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

Ο Λορέντζος Μαβίλης, αποτελεί σήμερα, ένα από καλύτερα παραδείγματα ηρωικής μορφής της νεώτερης Ελλάδας. Διακρίθηκε ως ποιητής των σονέτων και ως πολιτικός, αλλά και ως εθελοντής με ανιδιοτελή προσφορά προς την πατρίδα, όταν αυτή αντιμετώπιζε δύσκολες στιγμές. Καθαγιάστηκε στην εθνική συνείδηση με τον ένδοξο θάνατό του στη μάχη του Δρίσκου του 1912.

          Ο ποιητής που ήταν Κερκυραίος, αλλά γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, πήρε μέρος στην επανάσταση της Κρήτης το 1896. Συμμετείχε στον ατυχή πόλεμο του 1897 ως εθελοντής. Στον πόλεμο εκείνο με δικά του χρήματα, είχε εξοπλίσει σώμα 70 Κερκυραίων εθελοντών, οι οποίοι πολέμησαν στην Ήπειρο. Ήταν μέλος της Εθνικής Εταιρείας, στην οποία τον μύησε ο Παύλος Μελάς. Σχετικές πληροφορίες διέσωσε ο φίλος του πεζογράφος Κώστας Πασαγιάννης στο περιοδικό «Γράμματα» το 1913. Εξελέγη βουλευτής στην Α΄ Αναθεωρητική Βουλή του 1910 (σ.σ. Λαυρέντιος Μαβίλης, όπως ήταν το βαφτιστικό του όνομα). Πολέμησε εθελοντικά με τους Γαριβαλδινούς στους Β Βαλκανικούς Πολέμους, αν και ήταν πρώην βουλευτής και είχε τότε ηλικία 52 ετών. Με άλλα λόγια υπήρξε ένας φωτεινός φάρος φιλοπατρίας και εθελοντισμού. Ένα παράδειγμα, από αυτά που λείπουν στις μέρες μας, τόσο πολύ. Έντονη δράση, με ανιδιοτέλεια και όραμα να στηριχθεί η αγωνιζόμενη Ελλάδα.

*Ο Γαριβαλδινός δημοσιογράφος Αμιλκάρε Ποτζολίνι, που είδε το θάνατο του Μαβίλη.

Ο ηρωικός θάνατος στη μάχη του Δρίσκου

 

Η ιστορική μάχη του Δρίσκου, κρίθηκε με αναγκαστική υποχώρηση των ελληνικών δυνάμεων, που πολέμησαν με πρωτοφανή ανδρεία. Στη φάση εκείνη, έχασε τη ζωή του μαχόμενος, ο Λορέντζος Μαβίλης. Τις συνθήκες του θανάτου, περιέγραψε ο Ιταλός δημοσιογράφος, Γαριβαλδινός μαχητής και αυτός Αμιλκάρε Ποτζολίνι.

Στη διάρκεια της μάχης, τραυματίσθηκε ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Ρώμας, επικεφαλής των Ελλήνων Γαριβαλδινών. Το, αντικατέστησε ο Γαριβαλδινός λοχαγός Μαβίλης ο οποίος ατυχώς, έπεσε νεκρός μετά από 10 λεπτά. «Μια σφαίρα Ντουμ- Ντουμ τον εύρεν εις το στόμα και ετέρα εις τον λάρυγγα» διηγήθηκε ο Ποτζολίνι.  Ήταν 28 Νοεμβρίου 1912.

Η εφημερίδα «Πατρίς» έγραψε σε σχόλιό της:

«Αι τελευταίαι λέξεις, με τας οποίας αποχαιρέτισε την ζωήν η ποιητική ψυχή του Μαβίλη, πρέπει να μείνουν ως επιτάφιος του ανδρός με τα μεγάλα ιδανικά.

Την στιγμήν καθ’ ήν ο Μαβίλης εξέπνεε εις τας χείρας του Γάλλου ιατρού, όστις προσεπάθει να του παράσχη τας τελευταίας βοηθείας, είπε κλείων τους οφθαλμούς:

-Ωνειρευόμην κάθε τιμήν όταν ήλθα να πολεμήσω. Δεν ήλπιζα όμως την τιμήν να δώσω την ζωήν μου δια την δόξαν της Ελλάδος».

*Ο Γαριβαλδινός ταγματάρχης Χ. Γιοβάνης, που διέσωσε τους τελευταίους στίχους του Μαβίλη

Οι τελευταίοι στίχοι

 

               Οι τελευταίοι στίχοι είχαν γραφεί από τον Μαβίλη, με πολύ μικρά γράμματα σε ένα επισκεπτήριο του ήρωα ποιητή και παραδόθηκαν από τον ίδιο τον ποιητή προ του θανάτου στον συμπολεμιστή του ταγματάρχη του σώματος των Γαριβαλδινών Χρήστο Γιοβάνη, ο οποίος τους διέσωσε. Πρόκειται για δύο μικρά ποιήματα.

Το πρώτο ποίημα με τίτλο «ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ- Γραμμένο στο ίδιο πλοίο» είναι το ακόλουθο:

Σου αρέσαν τα σονέτα μου

Κι αγάλι- αγάλι εψυχοπόνεσες κ’ εμένα

Και χάρισές μου, ωμορφομάτα μου, μ’ ένα

Φίλημα την καρδιά σου τη μεγάλη,

Ποιος ερράγισε τ’ άλυκο ανθογυάλι

Και αντίς αίμα νερό θωρώ χυμένα

Και τ’ άνθια της αγάπης μαραμένα;

Είχε ο γιαλός της γλύκας  γυρογυάλι;

               Και το δεύτερο ποίημα:

«Μισοκρύβεται έν’ άχαρο βιβλίο

Σκονισμένο, παληό στο ράφι,

Το εδιάβασες μια μέρα σ’ ένα πλοίο

Και δεν καλοθυμάσαι ούτε τι γράφει

Μα μια στάλα ζωής πιωμένη σώχει

Κι’ ακόμα, δεν το παραρρίχνεις, όχι»

               Η εφημερίδα «Πατρίς» που τα δημοσίευσε το 1912 σημείωνε χαρακτηριστικά:

«Και τα δύο, όπως όλοι οι στίχοι του Μαβίλη, θαύματα μουσικής και αισθήματος, γίνονται ακόμη πολυτιμότερα, διότι αποτελούν το κύκνειο άσμα του ποιητού, ο οποίος εκοιμήθη δια παντός εις τα Ηπειρώτικά χώματα. Το δεύτερον εκ των δύο ποιημάτων, χωρίς τίτλον, εγράφη εις το βουνόν Δρίσκον όπου και εφονεύθη ο ποιητής».

Ο Λορέντζος Μαβίλης, υπήρξε κορυφαίος Έλληνας ποιητής και μαχητικός υπερασπιστής της δημοτικής γλώσσας, την οποία υπηρέτησε με αξιοσημείωτη συνέπεια στα σονέτα του. Ως βουλευτής, αγωνίστηκε για την καθιέρωσή της. Έμεινε ιστορική η φράση  του στη Βουλή: «Χυδαία γλώσσα δεν υπάρχει, υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι».

 

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

 

*Υστερόγραφο

Για τη μάχη του Δρίσκου, που έχει μεγάλο ενδιαφέρον, διαβάστε στο 

https://sitalkisking.blogspot.com/2015/01/1912.html

 

 

 

 

 

                             

 

 

Η Ασπασία Ράλλη- Μαυρομιχάλη, στη μάχη του Δρίσκου, το 1912

*Η Ασπασία Ράλλη- Μαυρομιχάλη

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

                Η Ασπασία Ράλλη- Μαυρομιχάλη, υπήρξε μια γενναία γυναίκα με σημαντική προσφορά στην προσπάθεια της Ελλάδας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Πιστή στη Μανιάτικη καταγωγή της, πρόσφερε τις υπηρεσίες της ως εθελόντρια νοσοκόμα στους τραυματίες του πολέμου και όταν χρειάστηκε πήρε και το όπλο στα χέρια της κατά την υποχώρηση από το Δρίσκο προς το Χάνι του Καμπέρ Αγά.   

            Ανήκε σε ιστορική και αριστοκρατική οικογένεια, αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να σπεύσει εκεί που την καλούσε το καθήκον. Κατατάχθηκε ως εθελόντρια νοσοκόμα στο σώμα των Γαριβαλδινών. Ήταν κόρη του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη με ρίζες από το Λιμένι της Μάνης, ο οποίος είχε διατελέσει πρωθυπουργός το 1909-1910. Παντρεύτηκε με τον πολιτικό Ιωάννη Ράλλη με τον οποίο χώρισαν αργότερα. Ο Ράλλης σε δεύτερο γάμο παντρεύτηκε με την Ζαΐρα Γεωργίου Θεοτόκη.

            Ο πρώτος σταθμός της Ασπασίας Ράλλη-Μαυρομιχάλη όταν ξεκίνησε για τον πόλεμο, ήταν η Λάρισα όπου πρόσφερε τις υπηρεσίες της ως νοσοκόμος. Επόμενος σταθμός τα Τρίκαλα. Ακολούθησαν διαδοχικά η Καλαμπάκα, η Κερασιά, το Μαλακάσι και τελικά το Μέτσοβο. Εκεί συνδέθηκε με το σώμα των Γαριβαλδινών, που το διοικούσε ο θείος της Αλέξανδρος Ρώμας. Από το Μέτσοβο ξεκίνησαν για το Δρίσκο. Ανέβηκαν τον ανήφορο και έφτασαν ως την κορυφή των υψωμάτων, εκεί όπου υπάρχει η μικρή εκκλησία της Μεταμόρφωσης.

Η μάχη του Δρίσκου το 1912- Φωτεινό παράδειγμα αυτοθυσίας

*Χάρτης της Google Map. Δεξιά σημειώνεται η περιοχή του Δρίσκου, με την κόκκινη καρφίδα.

Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

            Ο Δρίσκος είναι μια δοξασμένη τοποθεσία στην περιοχή Ιωαννίνων, καθαγιασμένη με το αίμα εκλεκτών Ελλήνων, που θυσιάστηκαν για να απελευθερώσουν εδάφη ελληνικά από την Τουρκική κυριαρχία, κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.

            Λορέντζος Μαβίλης, Κωνσταντίνος Γερακάρης, Αριστοτέλης Τοπάλης, Βραχνός, Χαϊδεμενάκης, Μακρής και τόσοι άλλοι, ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ (και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία) έδωσαν τη ζωή τους στη μάχη του Δρίσκου, η οποία αν και αρχικά ήταν νικηφόρα, τελικά χάθηκε για τους Έλληνες.

            Ωστόσο, άφησε βαθύ σημάδι στην ιστορία εξαιτίας του ηρωισμού που επέδειξαν, αυτοί που είχαν την τιμή να πάρουν μέρος, με ανιδιοτέλεια και πίστη στο όραμά τους να απελευθερώσουν τα σκλαβωμένα αδέρφια τους.  Το παράδειγμα των μαχητών του Δρίσκου, παράδειγμα ειλικρινούς φιλοπατρίας και μοναδικής αυτοθυσίας, πρέπει να διδάσκεται σε όλα τα Ελληνόπουλα!!!

            Βρισκόμαστε στο Νοέμβριο του 1912, όταν εξελίσσονταν ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος. Οι ελληνικές δυνάμεις προήλαυναν σαρωτικά στα μέτωπα της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Ήδη είχα απελευθερωθεί η Θεσσαλονίκη και πολλές άλλες πόλεις και χωριά της Μακεδονίας. Στην Ήπειρο ο στρατός μας συναντούσε ισχυρά εμπόδια κυρίως στα Ιωάννινα, που τα προστάτευε η οχυρωμένη περιοχή του Μπιζανίου και σε άλλα σημεία, με δύσβατα δρομολόγια και σκληρές καιρικές συνθήκες.

            Στον πόλεμο εκείνο πήραν μέρος Έλληνες και ξένοι εθελοντές Γαριβαλδινοί. Έτσι ονομάζονταν πολεμιστές που συγκρότησαν εθελοντικό στρατιωτικό σώμα λεγόμενο και Φάλαγγα Γαριβαλδινών ή Σώμα Γαριβαλδινών. Λέγονταν επίσης και Ερυθροχίτωνες από το χρώμα του ερυθρού χιτωνίου που φορούσαν. Το όνομά τους προέρχεται από τον ιδρυτή του εθελοντικού αυτού σώματος τον Ιταλό πατριώτη Τζιουζέπε Γκαριμπάλντι που το συγκρότησε το 1862 κατά την εκστρατεία κατά του Παπικού κράτους. Καταστατική αρχή του εθελοντικού αυτού σώματος ήταν να σπεύδουν και να μάχονται στο πλευρό όσων μάχονταν υπέρ της ελευθερίας των λαών.