Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Η υπόθεση Πολκ όπως την είδε ο Γιάννης Μαρής- το σκοτεινότερο μεταπολεμικό έγκλημα

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ                       
*Η υπόθεση Πολκ όπως την είδε ο Γιάννης Μαρής. Σκηνή από την ταινία 
«Ο φάκελος Πολκ στον αέρα» του Διονύση Γρηγοράτου




*Η δημοσιογραφική έρευνα 
για τη δολοφονία 
του αμερικανού δημοσιογράφου 
στη Θεσσαλονίκη 
τον Μάιο του 1948





Γράφει ο κ. Φίλιππος Φιλίππου



Τον Ιανουάριο του 1977, δύο χρόνια προτού πεθάνει, ο Γιάννης Μαρής, δημοσίευσε στην «Ακρόπολι» μια έρευνα για τη δολοφονία του αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ που έγινε στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1948, όταν αναζητούσε τρόπο να συναντήσει τον Μάρκο Βαφειάδη, τον αρχηγό του Δημοκρατικού Στρατού, για να του πάρει συνέντευξη. Την τιτλοφόρησε «Ποιος σκότωσε τον Πολκ;».
Το έγκλημα είχε αποδοθεί στο ΚΚΕ και μάλιστα είχαν κατονομαστεί ως δράστες δύο στελέχη του, ο Αδάμ Μουζενίδης και ο Βαγγέλης Βασβανάς. Μόνο που εκείνοι οι οποίοι τους επέλεξαν για να τους φορτώσουν το έγκλημα αγνοούσαν πως o μεν πρώτος είχε σκοτωθεί σε μια αεροπορική επιδρομή, ενώ ο δεύτερος βρισκόταν στο βουνό Μπέλλες.
*Το νέο βιβλίο του Γιώργου Λεονταρίτη

Τις ανακρίσεις είχε αναλάβει ο ταγματάρχης της χωροφυλακής Νίκος Μουσχουντής, ο περιβόητος διοικητής της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης, ο οποίος απέσπασε με βασανιστήρια ομολογία ενοχής από τον αριστερό δημοσιογράφο Γρηγόρη Στακτόπουλο.
*Ο Γρηγόρης Στακτόπουλος στη δίκη του

Το βιβλίο του Γιώργου Λεονταρίτη «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ» περιλαμβάνει ένα δικό του κείμενο και την έρευνα του Μαρή που δημοσιεύτηκε σε δεκαέξι συνέχειες στην «Ακρόπολι» τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 1977. Όπως σημειώνει ο συγγραφέας, η δολοφονία του Πολκ παραμένει ένα από τα «σκοτεινότερα μεταπολεμικά εγκλήματα». Αρκετοί δημοσιογράφοι έγραψαν σχετικά βιβλία (Κώστας Χατζηαργύρης, Κώστας Παπαϊωάννου, Γιάννης Βούλτεψης) και ο ίδιος ο Γρηγόρης Στακτόπουλος, το θύμα μιας πρωτοφανούς σκευωρίας στην οποία συμμετείχαν  Έλληνες, Άγγλοι και Αμερικανοί. Η υπόθεση έγινε ξανά επίκαιρη του 1977, όταν ο Στακτόπουλος ζήτησε αναψηλάφηση της δίκης του χωρίς να το επιτύχει. Τότε, ο Μαρής δημοσίευσε την έρευνά του- την είχε αρχίσει το 1948, συμπληρώνοντάς την με καινούργια στοιχεία, που συνέλεξε ο Λεονταρίτης ως βοηθός του. Ο Μαρής πήγε στη Θεσσαλονίκη μόλις βρέθηκε νεκρός ο Πολκ, έζησε την ατμόσφαιρα τρόμου στην πόλη και τον Απρίλιο του 1949 παραβρέθηκε στη δίκη του Στακτόπουλου, στην οποία ο κατηγορούμενος καταδικάστηκε σε ισόβια.
Στην πρώτη συνέχεια της έρευνας, ο Μαρής σημείωνε: «...Πλήθος στοιχείων έδειχναν ότι τα πράγματα δεν έγιναν όπως εμφανίστηκαν στη δίκη, όπως τα παρουσίασαν οι μάρτυρες και όπως τα ομολόγησαν και οι ίδιοι οι κατηγορούμενοι. Πώς έγιναν λοιπόν;». Έχοντας παρακολουθήσει επιτοπίως όσα έγιναν, μιλώντας με πρόσωπα που γνώριζαν λεπτομέρειες σχετικά με το έγκλημα, κατέληξε στα δικά του συμπεράσματα. Κατ' αυτόν, η υπόθεση Πολκ μοιάζει με αστυνομικό μυθιστόρημα επειδή όλοι οι εμπλεκόμενοι, κομμουνιστές, δεξιοί, Άγγλοι και Αμερικανοί, είχαν λόγους να σκοτώσουν τον δημοσιογράφο. Ας δούμε τι έγραψε στην τελευταία συνέχεια της έρευνάς του, που τιτλοφορείται «Οι Αμερικανοί ξέρουν τους δολοφόνους;». Υποστηρίζει πως το ΚΚΕ δεν τον σκότωσε επειδή δεν αποδείχθηκε ότι το έκανε. Οι κομμουνιστές δεν είχαν συμφέρον να το πράξουν. Η επίσημη άποψη πως τον σκότωσαν για να φορτώσουν το έγκλημα στους «δεξιούς» δεν στέκει, αφού δεν έκαναν τίποτα που να τους ενοχοποιεί. Κάλλιστα, μπορούσαν να έχουν σκηνοθετήσει κάτι τέτοιο με τον μηχανισμό που διέθεταν. Μήπως τον σκότωσαν οι Άγγλοι; Πράγματι, αρκετοί απέδωσαν το έγκλημα στους Βρετανούς. Ο Κώστας Χατζηαργύρης, που επίσης κατηγορήθηκε ότι αναμείχθηκε στο έγκλημα,  κατονόμασε ως δράστη τον Ράνταλ Κόουτς, άνθρωπο της Ιντέλιντζενς Σέρβις στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος λίγο προτού βρεθεί ο νεκρός Πολκ έφυγε από την πόλη. Επίσης, ο αστυνόμος Πανόπουλος που συμμετείχε στις ανακρίσεις ως εκπρόσωπος της Αστυνομίας Πόλεων είχε αφήσει υπαινιγμούς για τους Άγγλους, αλλά δεν παρουσίασε κανένα στοιχείο για την ενοχή τους. Υποτίθεται πως το άγνωστο στοιχείο για την ανάμειξη των Άγγλων το είχε ο Στακτόπουλος, ο οποίος όμως ουδέποτε το αποκάλυψε.
*Ο Τζώρτζ Πολκ

Σύμφωνα με τον Μαρή, το συμφέρον των Αμερικανών ήταν να δεχθούν ότι τα πράγματα έγιναν όπως εμφανίστηκαν. Δηλαδή τους βόλευε να θεωρείται το ΚΚΕ υπεύθυνο για το έγκλημα. Γράφει: «Ο Πολκ έφθασε σ' ένα καΐκι... Στο καΐκι τον περίμεναν οι άλλοι κι ο θάνατος. Ποιοι είναι οι άλλοι; Εμείς έχουμε σχηματίσει τη γνώμη μας, αλλά επειδή δεν έχουμε απόδειξη την κρατάμε για τον εαυτό μας». Και καταλήγει: «Θεωρούμε σχεδόν βέβαιο ότι οι Αμερικανοί ξέρουν ποιοι είναι». Βέβαια, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα για να θεωρείται άρτιο πρέπει να έχει λύση, αποκάλυψη και ει δυνατόν τιμωρία των ενόχων. Διαφορετικά, ο αναγνώστης μένει με απορίες, κάτι που οι συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας αποφεύγουν για να μη χάσουν την αξιοπιστία τους.

Φίλιππος Φιλίππου



*Για την υπόθεση Πολκ βλέπετε στο 
http://sitalkisking.blogspot.gr/2012/04/blog-post_09.html
και στη θέση
http://sitalkisking.blogspot.gr/2013/07/blog-post_16.html 

1 σχόλιο:

akrat είπε...

ωραιότατο θέμα

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...